CARTOON van Erasmus Magazine gemaakt door Femke Legué
Bij het artikel 'AI kan het onderwijs verbeteren denkt premier Jetten (#APB 21 september 2026)
*
SHARTIE AART DEKKER
Als er één ding duidelijk is...dan wel dat de politiek niet alleen - zoals gebruikelijk bij 'nieuwe ontwikkelingen' - achter de feiten aanloopt en nauwelijks kennis heeft over AI...
... maar op dit moment zelfs nog in de fase zit van 'Kop in het Zand'
En dat is toch wel shockerend!
Jammer dat je in Nederland politici nauwelijks (formeel) aan kan klagen,
'wegens nalatigheid & aansprakelijkheid' zou hier toch weleens wenselijk en van toepassing kunnen blijken te zijn in de(nabije) toekomst...
(AD)
*
Laat de AI-scriptie de wal zijn die het schip
keert
Josette Daemen is politiek filosoof aan het Instituut
Bestuurskunde van Universiteit Leiden.
Met dank aan de AI-detector beleven we een onthullende herfst. Na
de politici,
opinieschrijvers,
romanciers
en essayisten
waren afgelopen week de studenten het bokje. De onderzoeksredactie
van RTL
haalde honderden recente masterscripties van Nederlandse
universiteiten door de detector. Die gaf aan dat één op de vijf
merendeels was geschreven door een chatbot.
Vier studenten wier scriptie volgens de detectietool voor meer dan
80 procent het product vormde van AI waren niet te beroerd om er
anoniem met de redactie over te bellen. Hoewel ze hun AI-gebruik
toegaven, vonden ze allemaal dat ze toch echt zelf de maker van hun
scriptie waren. „Voor mij zijn het mijn gedachten, de feiten. Die
staan erin”, citeerde RTL een student. „Niet feiten die een
chatbot erin wil hebben”.
De dagen dat jongeren geplaagd werden door imposter syndrome
liggen in ieder geval achter ons, zou de optimist kunnen concluderen.
Of zijn we hier getuige van zelfbedrog? Voelen deze studenten zich
diep in hun hart wel degelijk oplichters, en proberen ze slechts hun
eigen gemoed te sussen? Een andere optie, zonder twijfel de meest
deprimerende: we zijn in rap tempo aan het vergeten wat ‘eigen
gedachten’ eigenlijk inhouden, hoe die verschillen van
machinefabricaten, en waarom het een probleem zou zijn om de laatste
te verkopen onder het etiket van de eerste.
Wie moeten we dit alles kwalijk nemen? De vinger wijst al gauw
naar de universiteit. „Zorg dan dat je het veel strenger
controleert”, zei een van de betrapte studenten aan de lijn met RTL
blasé. Ook onderwijsminister Rianne Letschert vroeg zich in reactie
op het onderzoek af of we aan de academie wel goed aan het checken
zijn of studenten geen misbruik maken van AI. „Je zult je
verantwoordelijkheid moeten pakken als onderwijsinstelling”.
Verantwoordelijkheid pakken, ik ben ervoor. Door universiteiten,
ja, die er inderdaad voor moeten instaan dat hun diploma’s het
bewijs vormen van het bezit van kennis en vaardigheden die verder
reiken dan platte prompting. Door docenten, die er niet van
uit kunnen gaan dat het wel snor zit met hun onderwijs als ze bij
elke nieuwe editie van een vak gewoon de syllabus van verleden jaar
inclusief toetsmethoden uit het vorige decennium copy-pasten. Door
studenten, die heus wel beschikken over een stukje vrije wil om het
ontbreken van totalitaire fraudecontrole al dan niet op te vatten als
een vrijbrief om de boel te flessen. Door AI-bedrijven, die misschien
best even wat beter zouden mogen nadenken over de gevolgen voor de
mensheid voordat ze hun wereldontwrichtende technologieën over ons
uitstorten.
Laat de huidige
AI-misère de wal zijn die het schip keert
En hoe zit het met de verantwoordelijkheid van de politiek? Kijk
naar het voorbeeld dat politici onze studenten geven. Op de
onthulling vorige maand dat nota bene onze minister-president zijn
sociale media vult met AI-gegenereerde crap, volgde van
zowel Slop Jetten zelf als van zijn partij een vlucht naar voren die
qua potsierlijkheid niet onderdeed voor de sofismen van de studenten
uit het scriptieonderzoek van RTL. „Wij zijn een partij die streeft
naar vooruitgang en die altijd heeft gezegd dat je de kansen van AI
moet benutten”, blufte D66.
Vervang ‘wij zijn een partij’ door ‘ik ben een student’, en
je hebt alvast een aardige mea non culpa voor de volgende
keer dat je AI-zwendel wordt ontdekt door een achterdochtige docent
of RTL-redacteur.
Nog belangrijker dan de invulling die politici geven aan hun
voorbeeldrol is de manier waarop de politiek het onderwijssysteem
inricht en financiert. Jarenlang zijn universiteiten gestimuleerd om
zo veel mogelijk studenten zo snel mogelijk door hun opleidingen heen
te loodsen. Dag kleine groepen, dag lange scriptietrajecten, hallo
kiloknalleronderwijs, met voor elke docent almaar minder tijd om te
besteden per student. Mag het tegen die achtergrond nog verbazen dat
onderwijzers het niet klaarspelen om bij elk ingediend schrijfsel uit
te sluiten dat er op frauduleuze wijze gebruik is gemaakt van ome
Chat?
Laat de huidige AI-misère de wal zijn die het schip keert. Willen
we universitaire opleidingen relevant houden, dan moeten we terug
naar meer kleinschalig onderwijs, meer persoonlijk onderwijs, meer
analoog onderwijs. Onderwijs waarin docenten de tijd hebben om
studenten te doordringen van de betekenis, het belang en de
schoonheid van echte menselijke kennis en eigen gedachten. Als de
politiek daarvoor de voorwaarden zou willen scheppen: graag.