#Truth should be told, even if it #stinks #Trump #POTUS47 https://t.co/B7I7M7K168
— Aart Dekker (@AartDekker) April 3, 2026
Posts tonen met het label Vervuilers. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Vervuilers. Alle posts tonen
zaterdag 4 april 2026
#CARTOON: #Truth should be told, even if it #stinks #Trump #POTUS47
donderdag 13 februari 2025
CARTOON #KAMAGURKA PFAS-VERVUILING #3M/#CHEMOURS: Rip hand van Saeftinghe
Rip hand van Saeftinghe @destandaard pic.twitter.com/XkyCOvC6yh
— Kamagurka (@LucZeebroek) February 11, 2025
Cartoon van 'Kamagurka' voor 'de Standaard'
Meer 'K' op NRC --- Hier --- & op op de Groene --- Hier ---
maandag 2 december 2024
SHARTIE AART DEKKER / DIEP! / CARTOON NANNE MEULENDIJKS TROUW: En toen...Bedacht de Mensheid dé Oplossing; ...een Hogere Uitstoot! / EVEN NADENKEN OVER #VERVUILING & #KLIMAAT (#CO2); De Vervuiler Betaalt Nooit...tenzij je een kleine portemonnee hebt (dan betaal je meer dan je Fair Share!!) /
.jpg)
Cartoon van Nanne Meulendijks voor Trouw.nl,
Ze is aangesloten bij de Schrijverscentrale en maakt ook boeken, die vind je --- Hier ---
Veel meer Werk van Nanne Meulendijks op haar site: --- Hier ---
*
SHARTIE AART DEKKER
DIEP! / CARTOON NANNE MEULENDIJKS TROUW
En toen...Bedacht de Mensheid dé Oplossing; ...een Hogere Uitstoot!
EVEN NADENKEN OVER #VERVUILING & #KLIMAAT (#CO2); De Vervuiler Betaalt Nooit...tenzij je een kleine portemonnee hebt (dan betaal je meer dan je Fair Share!!) /
In het kader van 'in een wereld waarin één #Dictator - laat staan 2, 3, 5 10..! - meer in de melk te brokkelen heeft dan 100 landen, eten we straks allemaal #plastic, gegarneerd met #PFAS, in een heerlijk verwarmde ruimte van zo'n 35 graden Celcius...
(AD)
vrijdag 18 oktober 2024
EVEN NADENKEN... / #VERVUILING (VAN JE LIJF & #GEZONDHEID): Jij hebt waarschijnlijk resten van twee of meer #pesticiden in je lichaam. Dat geldt namelijk voor 84% van alle Europeanen. / #ACTIVISME DE #VERVUILERBETAALT...NOOIT! /
Jij hebt waarschijnlijk resten van twee of meer #pesticiden in je lichaam. Dat geldt namelijk voor 84% van alle Europeanen. Maar de #EU kan en moet een ambitieus plan tegen pesticiden doorvoeren. Sluit je aan! https://t.co/74FqWWwXQl
— Aart Dekker (@AartDekker) September 25, 2024
maandag 30 september 2024
EVEN NADENKEN... PESTICIDEN vervuilen...JE LIJF! ´Jij hebt waarschijnlijk resten van twee of meer #pesticiden in je lichaam... / ONDERNEEM ACTIE! /
Jij hebt waarschijnlijk resten van twee of meer #pesticiden in je lichaam. Dat geldt namelijk voor 84% van alle Europeanen. Maar de #EU kan en moet een ambitieus plan tegen pesticiden doorvoeren. Sluit je aan! https://t.co/74FqWWwXQl
— Aart Dekker (@AartDekker) September 25, 2024
maandag 1 april 2024
SHARTIE AART DEKKER N.A.V: CABARET COLUMNIST / (ONTBREKENDE) ECONOMISCHE VISIE POLITIEK: Pieter Derks 'Soms is ons verdienvermogen juist precies waar het probleem is begonnen' | NPO Radio 1 / #FORMATIE /
Pieter Derks 'Soms is ons verdienvermogen juist precies waar het probleem is begonnen' | NPO Radio 1
SHARTIE AART DEKKER
Als het niet zo treurig was, zou je er heel hard om kunnen #lachen... Ooit was het #principe: de #vervuilerbetaalt. Maar na 25jr Markje #flutte Mark Rutte ´de Lullenaar´, en zijn voorganger Jan Petertje #Balkenende is de overheid (lees: politiek) een zichzelf in de staart bijtend monster geworden; niet ´de vervuiler betaalt´, maar ´de vervuiler wordt beloond´...daarom wordt er in Nederland geen probleem meer opgelost...
Geen visie, niet nadenken - behalve dan over de vraag: hoe zorg ik ervoor dat ik NU niet afgestraft word voor de problemen die IK heb veroorzaakt? & Hoe zorg ik ervoor de mijn stemmers de volgende verkiezingen weer op mij stemmen? - en dan doen alsof iedereen medeverantwoordelijk is, alsof de problemen echt niet te voorzien waren geweest...
(AD)
maandag 19 februari 2024
AVAAZ-PETITIE: Chemours: stop met PFAS! / ACTIVISME MILIEU-VERVUILING GIF DORDRECHT DRECHTSTEDEN /
|
|
|
PFAS worden ook wel de “forever
chemicals” genoemd, omdat ze bijna niet afbreken en zich ophopen in het
milieu en het menselijk lichaam. Daar kunnen ze vreselijke schade
aanrichten. Wetenschappers brengen PFAS onder andere in verband met beschadiging van het immuunsysteem, kanker en vruchtbaarheidsproblemen.
Chemours beweert dat hun PFAS cruciaal zijn voor de energietransitie en onze gezondheidszorg, omdat ze gebruikt worden in zonnepanelen, batterijen voor elektrische auto’s en medische hulpmiddelen. Maar experts zeggen dat er voldoende alternatieven zijn voor PFAS. Alleen moet Chemours bereid zijn daarin te investeren en de gezondheid van de bevolking boven hun economisch belang stellen. De EU werkt aan een wetsvoorstel om alle PFAS te verbieden, maar daar kunnen we niet op wachten. Zelfs als het Europese verbod uiteindelijk wordt goedgekeurd, dan zullen bedrijven waarschijnlijk nog tot ongeveer 2037 hebben om alternatieven te zoeken. En ondertussen waarschuwt het RIVM dat het voor omwonenden gevaarlijk is om groenten uit eigen tuin te eten en in recreatieplassen te zwemmen. Publieke druk is cruciaal geweest bij het besluit van het Belgische 3M om versneld te stoppen met PFAS. Laten we de druk ook in Nederland opvoeren -- sluit je aan en Avaaz zorgt ervoor dat onze oproep bij de directie van Chemours terechtkomt: |
|
Avaaz-leden in Nederland hebben
zich vaker ingezet voor een gifvrije toekomst. Tienduizenden van ons
hebben zich keer op keer uitgesproken om bijengif te verbieden en
Avaazers hebben een belangrijke rol gespeeld in het burgerinitiatief dat
een pesticidevrije landbouw op de officiële agenda van de Europese Unie
heeft gezet. Laten we ons nu aansluiten bij de duizenden burgers die
zich al inzetten om PFAS te stoppen.
Met hoop en vastberadenheid, Anneke, Ine, Alice, Chris en het hele Avaaz-team Beeld: Jeffrey Groeneweg, ANP |
|
|
|
Meer informatie:
|
maandag 15 januari 2024
SHARTIE AART DEKKER / CABARET: IN EEN KWARTIERTJE DOEN LEBBIS & JANSEN 'Echte Oplossingen'/De definitieve aanpak van woke... IN HUN OUDERJAARS DE FORMATIE VOOR: 'Subliem!' (nou ja subliem...maar toch best aardig..!) / KERN-COALITIEAKKOORD - NIEUW SOCIAAL CONTRACT /
Lebbis & Jansen
SUBLIEM Oudejaars 2023
Dolf Jansen31 dec 2023
Het zijn zware tijden voor duo’s.
Nick en Simon zijn niet meer en over het songfestival durven we helemaal niks te zeggen.
Maar er is goed nieuws: Lebbis en Jansen zijn terug uitroepteken.
Tegen alle verwachtingen in (en zeker niet voor het geld) komt er, voor het eerst sinds 2006, weer een oudejaars van het illustere duo, en wel: SUBLIEM-
Oudejaars 2023 Voor de zomer worden wat kleine zalen bespeeld, van 1 september tot 1 januari 2024 70 voorstellingen, zaaltjes, zalen, schouwburgen. Waarom? Zoals ze zelf zeggen in hun traditionele afsluiter van de oudejaarsavonden in het theater- intussen een klassieker –
Terug- Niemand zit te wachten op Rutte-5, 6, 7
Niemand wil dat Groningen nog onverwacht gaat beven
Niemand is van plan Vandaag Inside íets te vergeven
En iedereen wil weten wat de zin is van dit leven
Niemand zit te wachten op b-keus BBB
Niemand weet iets zeker, geef het toe, het is oké
Niemand wil nog rappen op n track van Ali B
En iedereen wil weten: waar en hoeveel stijgt de zee?!
Geen zorgen voor morgen, geen last op je rug
Geen trein met vertraging, geen wijdopen brug
Geen tijd te verspillen, maar vliegens en vlug:
Lebbis & Jansen zijn terug! SUBLIEM, dat is het.
*
SHARTIE AART DEKKER
CABARET: IN EEN KWARTIERTJE DOEN LEBBIS & JANSEN
'Echte Oplossingen'& De definitieve aanpak van woke...
In hun Ouderjaars Conference over 2023 doen Hans Sibbel & Dolf Jansen – ofwel Lebbis en Jansen – aan de formerende kliek onder leiding van PvdA'er Ronald Plasterk voor hoe het zou kunnen....
In een kwartiertje schetsen zij een KERN-COALITIEAKKOORD waar iedereen van (uiterst) Rechts tot Links wel iets van zijn/haar gading kan vinden...een aardig uitgangspunt dus!
Subliem? Nou...best een aardige start...lijkt mij...
Een NIEUW SOCIAAL CONTRACT; het zit erin, vermits er tenminste voor Iedereen iets uit de koker van Rechts-Ultra-rechtse beraad gaat komen!
O ja, dat was het eerste kwartiertje...maar in de rest van hun voorstelling behandelen Lebbis en Jansen toch echt wel zo'n beetje alles wat er in 2023 gebeurde...
Van Boeren-opstand en Blauw-Wit-Rood t/m Mia Nicolai & Dion Cooper - Burning Daylight (niet zoveel 'Votes')...
Van Groen en Duurzaam en minder vlees eten tot het Afschaffen van Latte Havermelk en Barista's...
(Schokkend is wel de onthulling van de uitspraken van Caroline van der Plas over Varkensstal-branden...!)
Ook alle Geloven en Heilige Boeken van Bijbel, Koran t/m Torah en Bhagawat Gita komen aan de orde, en de conclusie is...
O ja, ook belangrijk: het Statiegeldvraagstuk (en hoe we 'het probleem' oplossen)!
En nog heel veel meer...
Dus dat kwartiertje is eigenlijk 'Must-see'...maar de rest is ook de moeite best wel waard...
Veel plezier!
(Want een beetje lachen over de misère verzacht de pijn...)
(AD)
woensdag 15 november 2023
maandag 2 oktober 2023
ACTIE KLIMAATRECHTVAARDIGHEID OXFAM NOVIB: Laat de vervuilers betalen! / ONTWIKKELING ARME LANDEN / GEVOLGEN KLIMAAT OPWARMING /
Beste ...., Maak jij je ook zorgen om het extreme weer? Klimaatverandering slaat overal toe, maar de meest kwetsbare mensen worden het hardst geraakt. Samen kunnen we het tij nog keren. Doe je mee? Campagne voeren werkt! Vorig jaar sloten ruim 130.000 mensen zich aan bij onze eis voor een klimaatschadefonds. En dat kwam er ook! Met dit fonds geven rijke, vervuilende landen financiële compensatie aan de landen die het hardst worden geraakt door klimaatverandering. Maar er is nog veel meer geld nodig - en dus zetten wij deze strijd voort, samen met jou. Belast de klimaatvervuilers Van Somalië tot de Filipijnen, miljoenen worden keihard geraakt door de klimaatcrisis. Wie het minst heeft bijgedragen aan de klimaatcrisis, wordt het hardst geraakt. Ondertussen boeken de grote vervuilers megawinsten. Onze eis: belast de vervuilende bedrijven en maak met dit geld mensen weerbaar tegen klimaatverandering. Dat is klimaatrechtvaardigheid. De harde feiten
Eis jij ook dat de grote vervuilers betalen? |
|
Bedankt
voor jouw stem. Hoe meer handtekeningen, hoe meer druk we kunnen zetten
op de politiek. Samen eisen we een eerlijke klimaatoplossing.
Met activistische groet,
Roy Vink
Campagneleider Klimaat
Met activistische groet,
Roy Vink
Campagneleider Klimaat
|
|||||
|
vrijdag 25 augustus 2023
AANRADER! Vanavond op NPO2 TV - Dark Waters OVER PFAS-SCHANDAAL USA / SHARTIE AD...IN NLD/BEL gaat het vervolgens nog jaren 'gewoon' door / ULTIEME ARROGANTIE CHEMOURS/DUPONT / FRAGMENTEN FD-INTERVIEW /
DARK WATERS | Official Trailer
Mark Ruffalo stars in #Darkwaters.
DARK WATERS tells the shocking and heroic story of an attorney (Mark Ruffalo) who risks his career and family to uncover a dark secret hidden by one of the world’s largest corporations and to bring justice to a community dangerously exposed for decades to deadly chemicals. Starring: Mark Ruffalo, Anne Hathaway, Tim Robbins, Bill Camp, Victor Garber, Mare Winningham, William Jackson Harper, Bill Pullman Directed by Todd Haynes Screenplay by Mario Correa and Matthew Michael
https://www.Darkwatersmovie.com
https://www.facebook.com/darkwatersmo...
https://twitter.com/DarkWatersMovie
https://www.instagram.com/darkwatersm...
Reactie toevoegen...
*
Vanavond op NPO2 TV
Dark Waters OVER PFAS-SCHANDAAL USA
IN NLD/BEL gaat het vervolgens nog decennia 'gewoon' door
ULTIEME ARROGANTIE CHEMOURS/DUPONT - FRAGMENTEN FD-INTERVIEW
Ik zag de film - ik denk een klein jaar geleden - op TV...
Bleek later de BluRay DVD al een tijd in huis te hebben...
Voor mensen uit Dordrecht en omstreken, hetzelfde geldt trouwens voor Antwerpen en het Schelde-gebied vanwege 3M aldaar, horror die waarheid blijkt.
Alleen in Amerika werd de juridische strijd waar de film over verhaalt al lang geleden uitgevochten, de bedrijven - in het Dordtse geval Dupont/Chemours - gingen hier dus - door lankmoedige overheden - ja, daar is'ie weer; Mark Rutte en kompanen! - 'vrolijk' door met vervuilen, pas recent zijn de hoeveelheden die worden geloosd beperkt, maar nog steeds worden deze 'eeuwig giftige stoffen' geloosd... Onderzoek wees ook recent uit dat het inmiddels zo'n beetje overal zit; tot in de diepste troggen van de oceanen toe. En waar het eenmaal zit, gaat het nooit meer weg...
In april had het FD een interview met dezelfde verantwoordelijken die later in een hoorzitting in de Tweede Kamer op kwamen draven; ongelofelijk met welke arrogantie die mensen zich uitlaten, leuk zal het leven niet voor ze zijn, maar het geld moet wel erg goed zijn als je bereid bent zo spitsroeden te lopen... 3M besloot inmiddels hun fabriek bij Antwerpen te sluiten.
De reden?
Niet dat men het milieu niet meer verder wil verzieken, en mens en dier niet langer ziek wil maken...maar men vreest de dreiging van astronomisch oplopende schadeclaims bij nog veel langer doorgaan...
(AD)
20230414 FD Interview Marceline Bresson Eva Rooijers interviewen de Amerikaanse topvrouw van Chemours Denise Dignam en de directeur van Chemours Dordrecht An Lemaire
Chemours verwerpt EU-totaalverbod op pfas; 'Uiteindelijk is alles giftig als je er maar genoeg van neemt'
FRAGMENTEN:
"Volgens chemiebedrijf Chemours zou de Europese Unie met het voorgenomen verbod op pfas teveel middelen over één kam scheren, ‘alsof je benzine en olijfolie op dezelfde manier reguleert’. Twee topvrouwen van het bedrijf waarschuwen dat een totaalverbod op de giftige stoffen de energietransitie dwarsboomt."
&
"'Kijk, hier zit meer dan twee jaar aan denkwerk in.' Trots wijst An Lemaire, directeur van de Dordrechtse fabriek van Chemours, naar een nieuwe waterzuiveringsinstallatie. Het metalen gevaarte met de naam Aquarius moet ervoor zorgen dat het chemiebedrijf nog maar een minimum van de zorgwekkende pfas-soort GenX in de Dordtse wateren loost. Later die middag volgt de feestelijke opening van de installatie. Denise Dignam, de Amerikaanse topvrouw die verantwoordelijk is voor de Dordtse fabriek, is er speciaal voor naar Nederland gekomen."
&
"Pfas zijn niet alleen heel bruikbaar, sommige zijn ook giftig. Eenmaal verwerkt in producten zijn de stoffen veelal veilig te gebruiken, maar tijdens het productieproces komt een deel van de pfas via lucht en water in het milieu en uiteindelijk in het menselijk lichaam terecht.
Dat is een probleem, want eenmaal in het milieu breken pfas nauwelijks nog af. Bovendien kan langdurige blootstelling aan bepaalde pfas leiden tot nier- en teelbalkanker en tot beschadigingen van het immuunsysteem, wijst onderzoek uit. In de omgeving van de Dordtse fabriek troffen wetenschappers zowel in het bloed van omwonenden als in slootwater bovengemiddeld hoge concentraties pfoa, een giftige pfas, aan. Het RIVM adviseert omwonenden om geen groenten meer uit de eigen moestuin te eten."
&
"En nu komt de Europese Unie met de ultieme klap: een totaalverbod op pfas. Mede op initiatief van Nederland ligt er een veelomvattend wetsvoorstel bij het Europees Agentschap voor chemische stoffen om alle pfas — meer dan tienduizend stoffen — te verbieden.
Ook daarom is Dignam in Europa. De Amerikaanse maakt een rondje langs verschillende zakenkranten om Chemours' kant van het verhaal te vertellen. De Europese Commissie heeft te weinig oog voor de nadelige kanten van haar drastische aanpak, menen Dignam en Lemaire."
&
"Hadden jullie niet veel eerder op zoek moeten gaan naar veilige alternatieven voor pfas?
Dignam: 'Als Chemours hebben we bijna $600 mln uitgegeven om ons productportfolio opnieuw uit te vinden. We maken nu heel andere producten dan jaren geleden, en we blijven ons best doen om die producten te verbeteren.'
Chemours kondigde onlangs een investering van €200 mln aan in een Franse fabriek waar pfas geproduceerd worden. Gaan jullie ervan uit dat dit brede verbod het niet gaat halen?
Dignam: 'We hebben er vertrouwen in dat het gezond verstand zal zegevieren.'
Er is een reden dat dit verbod zo ver gaat. Pfas zijn gevaarlijke stoffen die hun weg vinden naar zowel mens als milieu."
&
"Chemours mag nu dan ambitieuze doelen hebben, de bestaande vervuiling van grond en water is daarmee niet opgelost. Dat zorgt voor veel woede en frustratie bij omwonenden, niet alleen in Dordrecht maar ook bij de buitenlandse fabrieken van Chemours en andere chemiebedrijven. Het wantrouwen is groot, omdat chemiebedrijven als 3M en DuPont pfas bleven lozen hoewel zij al sinds de jaren zestig op de hoogte waren van de schadelijke gevolgen daarvan.
De zaak van de Amerikaanse DuPont-fabriek in Parkersburg, West Virginia, is het bekendst. Daar loosde het chemieconcern decennialang pfoa, een zeer giftige pfas, in de Ohio-rivier. Daardoor raakte het drinkwater van meer dan 100.000 mensen vervuild. Een boer uit de buurt klaagde het bedrijf in 1999 aan omdat zijn koeien bij bosjes neervielen. Dat verhaal vormde later de inspiratie voor de Hollywood-film Dark Waters."
&
"In 2015 besloot DuPont de divisie af te stoten die de pfas-soorten maakte. Die kreeg daarmee niet alleen de bedrijfsonderdelen mee die pfas maken, maar ook de verantwoordelijkheid om de pfas-rechtszaken af te handelen. De naam van dit nieuwe bedrijf? Chemours. Volgens critici was de afsplitsing een bewuste strategie om risico's af te dekken.
In verschillende juridische procedures wijzen de bedrijven nu naar elkaar als het gaat om aansprakelijkheid. Chemours claimt dat het nooit giftige stoffen heeft uitgestoten. Het bedrijf is er juist trots op dat het andere stoffen maakt dan DuPont. In tegenstelling tot de voorganger gebruikt Chemours geen pfoa, maar GenX, dat naar eigen zeggen wel veilig is.
In sommige rechtszaken wordt de afsplitsing bestempeld als een frauduleuze transactie, bedoeld om onder de pfaszaken uit te komen.
Dignam: 'Ik zie dat anders. DuPont nam een andere afslag en ging zich meer focussen op biotech. Chemours bleef zich richten op chemische producten. Dat is de reden voor de afsplitsing.'
Het Europese verbod op pfas is ook zo breed omdat er veel wantrouwen is tegenover chemiebedrijven. Jullie hebben de stoffen jarenlang op grote schaal uitgestoten terwijl jullie wisten dat ze giftig waren.
Dignam: 'Over het verleden kan ik niets zeggen. The past is the past.'
Waarom kunt u niets over het verleden zeggen? U werkt al jaren voor Chemours en werkte daarvoor voor DuPont.
Dignam: 'Chemours is een nieuw bedrijf
dat zaken anders aanpakt. Wij zijn duurzaam en maken onze producten
op verantwoordelijke wijze. Dat doen we omdat we dat zelf belangrijk
vinden, niet omdat iemand zegt dat we dat moeten doen.' "
Maar hoe zit het dan met GenX? Dat wordt inmiddels door het RIVM en het Europees Agentschap voor Chemische stoffen 'zeer zorgwekkend' geacht."
&
"U heeft bij het Europees Gerechtshof geprocedeerd tegen deze classificatie, maar ook de rechter vond dat het op de lijst moet blijven. Vindt u dat GenX echt veilig is?
Dignam: 'GenX breekt niet af in de natuur, maar het hoopt zich ook niet op in het lichaam. Meerdere studies, onder andere op mensen in onze fabrieken, laten zien dat de stof het menselijk lichaam binnen een aantal dagen weer verlaat. Het gaat allemaal om de hoeveelheden die je binnenkrijgt. Uiteindelijk is alles giftig als je er maar genoeg van neemt. In grote concentraties zijn bijvoorbeeld ook water en koffie gevaarlijk.'
Lemaire: 'Ja, of denk aan straling. Dat is slecht voor mensen, maar niet in de doses die toegepast worden om röntgenfoto's te maken.'
De omliggende gemeenten hebben een rechtszaak aangespannen tegen Chemours Dordrecht. Zij willen dat het bedrijf opdraait voor de vervuiling. In uw jaarverslag staat dat deze zaak waarschijnlijk niet tot een aanzienlijke schadepost gaat leiden. Waarom denkt u dat?
Dignam: 'Op rechtszaken geven we geen commentaar.' "
&
"Veel frustratie zit ook in de vervuiling uit het verleden. Chemours heeft zich aan de milieuvergunningen gehouden, maar wist veel beter dan toezichthouders hoe gevaarlijk de stoffen waren. Had het bedrijf niet op eigen initiatief de uitstoot veel eerder terug moeten dringen?
Lemaire: 'Met terugwerkende kracht is het makkelijk om te zeggen dat we eerder hadden moeten beginnen.'"
Lees het volledige artikel:fd.nl/bedrijfsleven/1472868/chemours-verwerpt-eu-totaalverbod-op-pfas-uiteindelijk-is-alles-giftig-als-je-er-maar-genoeg-van-neemt
maandag 10 juli 2023
SHARTIE AART DEKKER / SCHADEBALANS NA ZO´N 20 JAAR RUTTE AAN DE MACHT / CARTOON HEIN DE KORT, FD / ECONOMIE / MAATSCHAPPIJ / MILIEU / VOLKSGEZONDHEID / ONDERWIJS / NATUUR / VERTROUWEN / DEMOCRATIE /
Schade-experts maken de schadebalans op na 5 kabinetten (met) Rutte voor...
ECONOMIE, MAATSCHAPPIJ, MILIEU, VOLKSGEZONDHEID, ONDERWIJS, NATUUR, DEMOCRATIE EN HET VERTROUWEN IN DE POLITIEK, e.a. zaken
Cartoon - vrij naar het FD en cartoonist Hein de Kort
*
SHARTIE AART DEKKER
SCHADEBALANS NA ZO´N 20 JAAR RUTTE AAN DE MACHT
Schade aan ECONOMIE, MAATSCHAPPIJ, MILIEU, VOLKSGEZONDHEID, ONDERWIJS, NATUUR, DEMOCRATIE EN HET VERTROUWEN IN DE POLITIEK is onbevattelijk groot..!
In 2002 werd Mark Rutte staatssecretaris van Sociale Zaken en vervolgens van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het eerste en tweede kabinet-Balkenende. Nog maar net in functie (2003) op Sociale Zaken werd hij al door de rechter veroordeeld wegens (aanzetten tot) Discriminatie, een beweging die uiteindelijk zou leiden tot de Toeslagenaffaire, een schandaal waarvan de kosten voor de schatkist gemakkelijk op zullen lopen tot 10-15 Miljard Euro, maar de werkelijke schade hoogstwaarschijnlijk nog gemakkelijk een factor 2 hoger...
Wat leerde de jonge politicus daarvan?
Niet goeds...hij leerde dat je als politicus (geldt trouwens ook voor hoge ambtenaren) met een veroordeling gewoon door kunt gaan alsof er helemaal niets gebeurd is...en dat deed ´ie dus ook. Sterker nog, hij probeerde uit wat er gebeurt als je als bewindspersoon allerlei andere juridische en democratische wetten, regels en afspraken met de voeten treedt...helemaal niets..! En hij ging er dus met steeds hogere frequentie en mate vrolijk mee door. Kamer - zeker de oppositie - wanhopig? Dat verhoogde alleen maar de feestvreugde voor Mark Rutte.
Ja heel af en toe ging hij te ver...dan zei hij een keertje ´sorry´, of dat hij er ´spijt´ van had, dat de ellende die hij mensen had aangedaan ´hem tot in zijn diepste vezels raakte´, of ´tot tranen roerde´, maar dat was hij dan een week later alweer vergeten in het debat dat over het schandaal, de val van zijn kabinet, of zijn het niet zo nauw nemen met de regels ging... Als het heel erg was, gooide hij een collega voor de bus, die - mits van VVD-huize - dan als het ff kon een tijdje later werd beloond met een fraaie functie (desnoods) ´elders´... Maar Rutte ging gewoon door...
Zoals hij ook afgelopen vrijdag weer zei...hij had ´de energie nog en de ideeën´, dus ja, hij moest er ff over nadenken, maar eigenlijk kon hij alweer zeggen dat hij ´natuurlijk verder ging´... Zijn karwei afmaken, nog meer schandalen en crisissen scheppen, nog meer miljarden aangooien tegen oplossingen die over het algemeen de schade van het betreffende schandaal, van het jarenlang niets doen terwijl eenieder kon zien dat de strontkar vast ging lopen in mest, modder of (PFAS-)vervuiling...
En ´ideeën´? Dat is nu juist ´het Probleem van/met Rutte´ de man is alleen maar bezig met politieke spelletjes en troubleshooten...hij heeft GEEN IDEE waar het heen moet, of waar hij met het land heen wil. Weet u nog? Na de vorige kabinetscrisis had hij ´Radicaal nieuwe ideeën voor een nieuwe transparante politiek!´ Iets van gemerkt?
Het werd alleen maar erger...
Rutte is nog lang niet weg...
Maar...hij moet wel weg, en wel meteen, vandaag..!
Voorgoed...
En die mogelijkheid is er dus vandaag...sleutelrollen voor Wilders, CU en D66...als die zeggen ´Het is genoeg geweest´ dan is het over en uit voor Rutte, dan kan hij met zijn grote vriend KloJo Bojo in een spuuglelijke bermuda op een strand gaan contempleren hoe het ´ineens´ zou fout kon gaan..?
*
De cartoon hoort bij het volgende artikel van het FD (en dus van voor deze kabinetsval, wat mij betreft toepasbaar op Rutte, maar vanzelfsprekend niet daarvoor gemaakt).
MEER van en over Cartoonist Hein de Kort
De wereld volgens Hein de Kort
Ik was altijd optimist
nu realist!
vrijdag 4 november 2022
AANRADER! / VOORPUBLICATIE: 'Amerika’s laatste kans: Over de toekomst van de democratie in de Verenigde Staten' - Casper Thomas / GROENE / TRUMP & BIDEN EN TURBULENTE TIJDEN; NET ALS 100 JAAR GELEDEN /
Hieronder een voorpublicatie op basis van een nieuw boek van Casper Thomas in de Groene Amsterdammer waarin hij de turbulente fase nu in de Amerikaanse democratie vergelijkt met die van 100 jaar geleden - toen er veel van dezelfde verschijnselen speelden als nu. Een verhaal dat de moeite van het lezen meer dan waard is. Al was het maar dat een gezegde zegt dat 'Alles wat in de VS gebeurt, gebeurt in Nederland 10 jaar later (ook)...
Je kunt het originele artikel op de site van de Groene --- Hier --- lezen (of hieronder)
De toekomst van de Verenigde Staten
Altijd schaven
Bidens hervormingspolitiek of Trumps autoritairisme: hoe gaan de komende jaren eruitzien? Ondanks de tegenkrachten is telkens de stap vooruit gezet. Dat stemt optimistisch.
12 oktober 2022 – verschenen in nr. 41
© Angel Boligan / Cagle Cartoons
We kunnen het leven niet langer behandelen alsof het ons is komen aanwaaien. We moeten er bewust mee omspringen, het opnieuw ontwerpen en onze methodes en doelen kiezen.’ Dit was de opdracht die een jonge journalist genaamd Walter Lippmann ongeveer een eeuw geleden aan Amerika gaf. Hij schreef een baanbrekend boek waarin hij uitlegde dat de Verenigde Staten ‘op drift’ waren geraakt. Het land had geen greep meer op sociale, economische en technologische veranderingen. In Amerika leefde puissante rijkdom vol in het blikveld van rauwe armoede. Emotie en ratio trokken Amerikanen psychologisch uiteen. Politieke patstelling was het gevolg. Maar Amerika was in staat tot beheersing, betoogde Lippmann, als de juiste politieke keuzes werden gemaakt en noodzakelijke hervormingen werden doorgevoerd. Lippmanns boek heette Drift and Mastery: An Attempt to Diagnose the Current Unrest. Het boek bestempelde het gebrek aan controle als de fundamentele oorzaak van Amerika’s problemen. Het onvermogen om greep te krijgen op levensomstandigheden had Amerikanen nerveus, angstig en boos gemaakt, betoogde Lippmann, en daarmee kwam het Amerikaanse experiment van politieke vrijheid in gevaar.Drift and Mastery verscheen in een tijd die door Mark Twain de gilded age werd gedoopt, het tijdperk waarin grootindustriëlen uit onder andere de staal- en olie-industrie en het bankwezen de Amerikaanse economie domineerden. Op het eerste gezicht leek deze klasse te bestaan uit kampioenen van de vrije markt. In werkelijkheid was hun rijkdom te danken aan goede banden met de politiek. Het waren politici die ze land- en exploitatierechten gaven, hun zakelijke belangen beschermden en hun winsten veiligstelden met lage belastingen. Dit, volgens Lippmann, was corruptie in zijn zuiverste vorm: rijk worden door de macht van politiek en overheid in te zetten voor privaat gewin. Overal zag hij de een-tweetjes terug waarmee sommige Amerikanen rijk werden, op het niveau van stad, staat en natie. De corrupte klasse verdedigde zich door te zeggen dat ze geen wet gebroken had, en dat haar gedrag daarom ook moreel geoorloofd was. Wat onvermeld bleef, was dat deze klasse een stevige vinger in de pap had bij het schrijven van die wetten.
Ongelijkheid was het grote sociaal-economische kenmerk van de gilded age. Amerika’s rijkste één procent had bijna de helft van al het vermogen in Amerika in bezit en haalde jaarlijks twintig procent binnen van alles wat er in Amerika verdiend werd. De problemen van die tijd – armoede, sociale ontrafeling, onderling wantrouwen – vloeiden daaruit voort. Aan het begin van de vorige eeuw werd Amerika ook gekenmerkt door sterke politieke polarisatie. Samenwerking tussen partijen in het Congres was een zeldzaamheid. De Amerikaanse Burgeroorlog ebde nog na, en het idee dat het andere kamp niet bestond uit politieke rivalen maar uit doodsvijanden die het land ten gronde wilden richten vormde de basis voor de politiek in Washington.
Lippmann vond dat Amerika democratie, wetenschap en expertise moest omarmen om het tij te keren. Hij was daarmee een bijzonder denker, omdat hij geloofde in de noodzaak van bestuur door experts én door sterke, inspirerende leidersfiguren. In Lippmanns wereldbeeld konden gevoel en rede zo een verbintenis aangaan, in plaats van elkaars vijanden zijn. Amerika moest zijn democratie versterken, betoogde hij, omdat alleen democratie een alternatief kon bieden voor de situatie waarbij (on)gelijk hebben en krijgen geen kwestie van leven of dood is. En dat betekende volgens hem geen grote politieke vergezichten schetsen, maar kleine hervormingen doorvoeren waar iedere burger een bijdrage aan kon leveren door ervoor de straat op te gaan, door die in praktijk te brengen in het eigen leven en de politieke klasse toe te manen via de stembus.
Drift and Mastery werd een bestseller, en Lippmann werd op jonge leeftijd een van de invloedrijkste stemmen in het Amerikaanse debat. Hij had de veranderende tijdgeest weten te vatten. In de periode dat Lippmanns boek verscheen maakte Amerika ‘een verbijsterende set hervormingen en innovaties mee, die de basis van het huidige Amerika vormen’, schrijft politicoloog Robert Putnam in The Upswing: How America Came Together a Century Ago and How We Can Do It Again. Putnam geeft een selectie: de mogelijkheid om anoniem te stemmen, directe verkiezing van politieke kandidaten en senatoren, vrouwenkiesrecht, nationale inkomstenbelasting, de Federal Reserve, rechten voor werknemers, het minimumloon, anti-monopoliewetgeving, bescherming van natuur, regulering van voedsel en medicijnen, vakbonden en ontelbare andere belangenorganisaties, gratis middelbaaronderwijs, parken, bibliotheken en speeltuinen, kortom een vlechtwerk van instituties dat een stabiele basis onder het land legde. Niet dat Amerika perfect werd – het bleef een land van raciaal geweld, om het grootste onrecht te noemen – maar in ieder geval werd er een beweging naar boven ingezet, als gevolg van ‘de algehele impuls tot kritiek en verandering die overvloedig aanwezig was na 1900’, in de woorden van historicus Richard Hofstadter. Langzaam werd Amerika zo gelijker, eerlijker en minder verdeeld. De gilded age maakte plaats voor de progressive era.
Luister naar De Groene
In De Groene Amsterdammer Podcast interviewt Kees van den Bosch Casper Thomas over de toekomst van Amerika en over zijn correspondentschap aldaar. Onze podcast is elke vrijdagochtend gratis beschikbaar.
Het Amerika waar ik najaar 2017 arriveerde als correspondent was het product van een tweede gilded age. Na driekwart eeuw ‘upswing’ werd de neerwaartse beweging weer ingezet. Economische verschillen waren toegenomen tot aan een verdeling van inkomen en welvaart die behoorlijk leek op het Amerika van een eeuw geleden. Opnieuw was bijna de helft van het vermogen in bezit van de rijkste één procent. De omslag was begonnen eind jaren zestig, toen het gemiddelde salaris van de bestuurder 28 keer zo hoog was als dat van een werknemer. Dat groeide uit tot 158 keer zoveel, terwijl gezinsinkomens enkel konden bijbenen door van een een- naar tweeverdienersmodel te gaan. Zonder die extra inkomsten zou de inkomensgroei vrijwel stilgevallen zijn. Ook het politieke cliëntelisme, de onvrede over elites en het algehele idee dat het lot meester is over het individu in plaats van andersom keerden terug. Aan de top van dit systeem stond op dat moment een president die van zijn ambt een verdienmodel had gemaakt, door publieke gelden richting zijn privé-ondernemingen te sluizen. Zijn macht diende ter versterking van het merk ‘Trump’. Zijn ministersploeg, de rijkste ooit in de geschiedenis van de VS, liet zich vooral leiden door corporate interests.
Dit Amerika leek ook weinig controle over zichzelf te hebben. De coviduitbraak maakte dit bijzonder duidelijk. Uiteindelijk zou Amerika, de machtigste democratie ter wereld, van alle ontwikkelde landen naar verhouding de meeste doden betreuren omdat het maar geen greep wist te krijgen op het virus. Op 17 mei 2022 registreerde Amerika het miljoenste coronaslachtoffer. Sinds de vaccins beschikbaar kwamen, in april 2021, kwamen er vierhonderdduizend sterfgevallen bij. Vanaf dat moment had Amerika te maken met twee pandemieën. In de districten waar zestig procent van de inwoners op Trump had gestemd, lag het sterftecijfer meer dan twee keer zo hoog als in de delen van Amerika waar Biden de populairste president was, zo becijferde nieuwsdienst npr. In de gebieden waar de steun voor Trump groter was, lag ook het sterftecijfer hoger. Trumpisme, dat vaccinscepsis in het ideologisch repertoire had opgenomen, bleek een onderliggende aandoening te zijn.
Het gebrek aan beheersing toonde zich ook in het collectieve temperament. Ieder verschil van mening leek te worden opgeblazen tot een existentieel conflict. Negen op de tien Republikeinen omschrijft zichzelf als ‘boos of zeer boos’ over de staat van het land, zo peilde cnn in september 2021. Voor Democraten was dat 67 procent. In de jaren daarvoor waren die cijfers ongeveer omgekeerd. Ook in andere statistieken tekent zich een collectieve ontploffing van Amerika af. Vechtpartijen, schietincidenten, geweld tegen hulpverleners: alle uitingen van opgekropte frustratie namen de afgelopen jaren toe. In januari 2022 berichtte de aaa, de Amerikaanse anwb, over een alarmerende toename van agressief rijgedrag. Een derde van de bestuurders gaf toe recentelijk bewust een andere weggebruiker te hebben afgesneden. Het gedrag op de weg spiegelde het gedrag in de politiek, zo lijkt het. Amerika is nog altijd in de ban van politieke road rage.
Mede daarom kon vier jaar lang een boze man ook de machtigste zijn. Trump had door wat anderen in zijn partij over het hoofd zagen – of bewust negeerden. Hij omarmde woede als de drijvende kracht in de politiek. In 2016, toen Trump nog weggelachen werd als mogelijke presidentskandidaat, zei Nikki Haley, destijds de Republikeinse gouverneur van South Carolina, dat het ‘in onzekere tijden verleidelijk is gehoor te geven aan de lokroep van de boze stem’. Volgens Haley moest Amerika die verleiding weerstaan. Het was een toespeling op Trump, die direct de camera’s van cnn onder zijn neus kreeg. ‘Ik ben boos, en vele anderen zijn ook boos, over hoe incompetent dit land wordt bestuurd’, sprak Trump. ‘En wat mij betreft is woede oké, woede is wat dit land nodig heeft.’
Alleen een Amerika dat een onleefbaar klimaat vreest bedenkt een Green New Deal
Als president heeft Trump die woede nooit productief aangewend. Toen ik na vier jaar Trump de balans opmaakte van de politieke hervorming die hij als president had doorgevoerd, was ik snel klaar. Helemaal in het begin van zijn presidentschap had hij een belastingverlaging door het Congres geloodst. Uit alle berekeningen, inclusief die van zijn eigen ambtenaren, bleek dat die vooral de hoge inkomens begunstigde. Daarna viel het stil op wetgevend vlak. De grote paradox van de Trump-jaren is dat, ondanks dat ze turbulent aanvoelden, hij de basisstructuren van het land min of meer heeft achtergelaten zoals hij ze aantrof.
© Angel Boligan / Cagle Cartoons
Wel vormde woede de basis van een aanval op de Amerikaanse democratie. Toen ik naar Washington vertrok stond Dat gebeurt hier niet, de roman van Sinclair Lewis uit 1935 waarin het presidentschap wordt gegrepen door een populist, opnieuw op de bestsellerlijsten. ‘Vulgair’, ‘een halve analfabeet’, ‘eenvoudig te betrappen op openlijke leugens’ en ‘met bijna idiote “ideeën”’, zo omschrijft Lewis deze Buzz Windrip, die van Amerika een dictatuur maakt en het volk opzet tegen de pers en de politieke elite en uiteindelijk een machtsgreep pleegt. De suggestie dat Amerika onder Trump in het rijtje van onder andere Rusland, Turkije en Hongarije thuis hoorde, landen waarin autoritair leiderschap een grote aantrekkingskracht had, werd vaak weggewuifd. Maar ook mijn nieuwe gastland toonde zich uiterst vatbaar voor de autoritaire verleiding. Het gebeurde daar wel degelijk.
Ook keerde Amerika naar binnen. Trumps grote project was een grensmuur die, hoewel de bouw nooit echt van de grond kwam, een ultiem symbool was. Het Amerika van het steeds verder oprekken van zijn eigen grenzen had plaatsgemaakt voor een Amerika dat de wereld liever buiten hield. Ook op het gebied van buitenlands beleid nam Trump afscheid van het idee dat Amerika de wereld naar zijn hand kon zetten. Het was een impliciet opgeven van de beheersing waar Lippmann voor pleitte, maar dan op wereldschaal. De Trump-jaren werden zo een geopolitieke herschikking, met voor het eerst een Amerikaanse president met een openlijke minachting voor de Navo, vijandigheid jegens Europa en bewondering voor Rusland, het land dat chaos en vernietiging tot wezenskenmerk heeft gemaakt.
Toch – of juist als gevolg hiervan – besloten de VS te midden van diepe polarisatie Donald Trump, de president die Amerika uiteen spleet, in te ruilen voor Joe Biden, die zich opwierp als de president die een verscheurde natie weer zou kunnen helen. Op de gure januaridag waarop Biden werd ingezworen als 46ste president van de Verenigde Staten kon ik zijn stem horen, afkomstig uit een versterker die iemand had neergezet op een straathoek in Washington. De meeste pers en het grote publiek werden ver weggehouden van de trappen van het Capitool waar Biden zijn eed aflegde. Washington leek een stad onder militaire bezetting, met overal hekken, checkpoints en soldaten. De extreme veiligheidsmaatregelen waren het antwoord op 6 januari, de dag waarop Trump-aanhangers het Capitool waren binnengevallen om het vaststellen van de verkiezingsuitslag te verhinderen. Dat was het voorlopige dieptepunt van het afglijden van Amerika’s democratie, en een wond die zou blijven etteren.
Hoe dan ook gaat Joe Biden de geschiedenis in als de man die de meest omstreden president uit de Amerikaanse geschiedenis bij de stembus versloeg. Alleen al daarom kan hij aanspraak maken op de claim dat hij de autocratie in Amerika, in ieder geval tijdelijk, een halt toeriep. In hoeverre Biden echt in de galerij der groten zal plaatsnemen hangt af van de vraag of zijn onverwacht grote ambities op het gebied van klimaat, economie en raciale gelijkheid worden waargemaakt of dat hij uiteindelijk stuk slaat op de rotsen van Amerika’s politiek van bittere verdeeldheid.
Toen Trump in 2016 verkozen werd, was de grote vraag wat dit zei over Amerika, de huidige tijd en de verhoudingen in de wereld. Als de journalistiek consequent wil zijn is dezelfde vraag nu net zo belangrijk, en gezien het aantal stemmen dat Biden kreeg misschien nog wel belangrijker: een ietwat saaie, oudere man die zijn hele leven in Washington heeft rondgelopen en zich plotseling ontpopt tot hervormer: wat zegt dát over Amerika en de wereld? Als Trump een fundamentele uitdrukking is van Amerika, dan is Joe Biden dat net zo goed. Hoe Trump de democratie in Amerika op haar grondvesten deed schudden heeft een stapel boeken opgeleverd die twee meter aan planken in mijn werkkamer inneemt. De poging van Amerika om weer vaste grond onder de voeten te krijgen dient net zo goed beschreven te worden. Herstel is net zo belangrijk als afbraak.
De president is daarbij slechts een aanleiding, een signaal vanuit welke richting de wind in Amerika deze vier jaar waait. Het verhaal van democratisch herstel, een poging verschillen te verkleinen in plaats van te vergroten en een ‘wij’ boven het ‘zij’ te zetten vindt overal in de Verenigde Staten plaats. Vaak stilletjes en buiten het zoeklicht zijn de wondverzorgers waar Walt Whitman over dichtte volop aan het werk. Of ze slagen, en of Bidens missie als president slaagt, is allesbehalve zeker. De omstandigheden wijzen op een haast onmogelijke opgave. Zestig procent van de Democraten ziet de andere partij als ‘een serieuze bedreiging voor de Verenigde Staten’, zo blijkt uit peilingen. Bij de Republikeinen is dat bijna zeventig procent. Meer dan de helft van de Amerikanen ziet medeburgers als grootste gevaar voor de VS, groter dan natuurgeweld of buitenlandse vijanden. De toekomst van Amerika als functionele democratie hangt af van de mate waarin dat wederzijdse wantrouwen verminderd kan worden.
Inmiddels zijn er in Amerika desondanks nieuwe wegen ingeslagen. Er zijn nog steeds krachten die worden gedreven door Amerika’s zelfgekozen opdracht iedere keer weer te schaven aan de eigen democratie. Alleen een Amerika dat gelooft in gelijkwaardigheid wordt massaal op de been gebracht door de slogan dat ieder leven evenveel waard is. De Black Lives Matterprotesten, die Amerika uit de lockdown trokken, zijn het nieuwe startschot geweest om de eigen geschiedenis van raciaal geweld en onderdrukking in de ogen te kijken. Daarvoor worden letterlijk de graven geopend en de lichamen opgegraven.
Negen op de tien Republikeinen omschrijft zichzelf als ‘boos of zeer boos’ over de staat van het land
De VS zijn op deze manier bezig met het vormen van een nieuwe herinneringscultuur. Daarin verdwijnen militairen die tijdens de Burgeroorlog vochten voor behoud van slavernij van hun sokkel en wordt er stilgestaan bij geweld tegen Afro-Amerikanen in plaats van het weg te moffelen. Montgomery, Alabama, is nu een plek waar uitersten een monumentale uitdrukking krijgen. Je kunt er een bezoek brengen aan het alternatieve Witte Huis, waar tijdens de Burgeroorlog de president van de Confederatie zetelde. Op een steenworp afstand staat het National Memorial for Peace and Justice, zes hectare gevuld met roestbruine gedenkstenen waarop de namen en locaties van honderden lynchpartijen worden herdacht die plaatsvonden tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw.
Alleen een Amerika dat een onleefbaar klimaat vreest bedenkt een Green New Deal. Het restje vitaliteit dat de Amerikaanse democratie nog in zich heeft levert dit soort plannen op: de volledige samenleving mobiliseren om de opwarming van de planeet, voor zover nog mogelijk, tegen te gaan. Biden omarmde de term niet, maar kwam wel met de grootste verduurzamingsoperatie die de VS ooit zijn begonnen. Hij trok de klimaatdoelen van het Parijs-akkoord naar voren. In 2030 moet de uitstoot van broeikasgassen zijn gehalveerd, en Amerika lijkt op weg die missie te halen. Ook stelde hij een plan op om winstbelasting voor bedrijven mondiaal gelijk te trekken, een poging de internationale wedloop om het meest gunstige fiscale tarief een halt toe te roepen.
En ondanks de verlamming in Washington staan er politici op die nog geloven dat Amerika tot grootsheid in staat is, enkel wanneer de overheid het heft in handen neemt en regels uitvaardigt die voorkomen dat het palet aan menselijke tekortkomingen – inhaligheid, egoïsme en kortetermijndenken – minder kans krijgen. Een voorbeeld dus als Elizabeth Warren, senator uit Massachusetts. Zij is de belichaming van een politieke onderstroom die minstens zo sterk is als de maga-beweging. Warren pleit voor kapitalisme met duidelijke spelregels en kaders. Haar economie is er een van grenzen, aan hoeveel bedrijven en individuen kunnen verdienen voordat ze aan meer belastingafdracht worden onderworpen, aan hoe groot het marktaandeel van bedrijven kan zijn voordat er anti-monopoliewetgeving in werking treedt, aan hoeveel schuld een gezin op zich kan nemen en aan hoeveel burgers moeten betalen voor basisvoorzieningen.
Precies dat is in het verleden een recept gebleken waarmee Amerika controle over zichzelf kreeg. Op aandrang van individuele hervormers en politici die naar hen luisterden eindigde begin vorige eeuw een tijdperk van grote economische ongelijkheid, ongebreidelde macht voor het bedrijfsleven en corruptie in de politiek. Op die manier begon wat Robert Putnam ‘de opwaartse beweging’ noemt, een langdurige periode waarin alle belangrijke indexen voor een succesvolle samenleving omhoog gaan: onderling vertrouwen, gelijkheid, gemeenschapszin, sociale cohesie. Putnams these is een historische: als Amerika eerder uit het dal is gekropen, dan kan dat nog een keer gebeuren.
Dat de geschiedenis zich zal herhalen is een kwestie van hoop, en geen wetenschap. Niemand weet of het dieptepunt al bereikt is of nog moet komen. Wel is duidelijk dat Amerika achtereenvolgens twee keer iets nieuws heeft uitgeprobeerd. Het eerste experiment werd afgebroken voordat het een onuitwisbare stempel op de VS kon drukken. Autoritair leiderschap bleef vooralsnog beperkt tot vier jaar. Het stiekeme feit van trumpisme is dat het tot nog toe meermaals een verliesgevend model is gebleken. Trump kon één keer president worden, met het voordeel van de nieuwkomer tegenover een impopulaire tegenstander. De twee verkiezingen die volgden – de midterms van 2018, de presidentsverkiezingen van 2020 – werden verloren door de Republikeinen. Biden is in de peilingen een van de minst populaire presidenten ooit, maar wint volgens diezelfde peilingen nog steeds van Trump.
Ook Biden was een uitprobeersel. Hij stapte vooral in de ring om een tweede Trump-termijn te voorkomen. Hij slaagde tegen de verwachting in. Vervolgens ontpopte Biden zich tot de president met de meest vergaande plannen voor een nieuwe omgang met economie, klimaat en democratie die Amerika in bijna een eeuw tijd gezien heeft. Biden was geen eenzame voorganger. Hij belichaamde de gedeelde mening van zijn partij en achterban, zoals hij dat zijn hele politieke carrière heeft gedaan. Ook in die zin zijn Biden en Trump elkaars spiegelbeeld: allebei zijn ze een uitsnede van verschillende soorten Amerika, het land dat groot genoeg is om vrijwel iedere tegenstelling binnen zijn grenzen te kunnen herbergen. De komende jaren gaan bepalen welke van de twee 21ste-eeuwse Amerikaanse experimenten de toekomst heeft.
Trumps fossiele, conservatieve autoritarisme en Bidens progressieve hervormingspolitiek sluiten elkaar fundamenteel uit. Amerika heeft vaker voor binaire keuzes gestaan: als het ging om slavernij en burgerrechten, bijvoorbeeld. Ondanks de tegenkrachten is telkens de stap vooruit gezet – altijd te laat, maar niettemin werd die stap wel gezet. Dat is reden tot optimisme. Het aantal Amerikanen dat autoritaire politiek afwijst, een rechtvaardiger economie wenst en meent dat het land af moet van de verslaving aan fossiele brandstoffen is numeriek groter dan het andere kamp. Twee derde van het land is ‘ontevreden over hoe welvaart verdeeld is’ en vindt dat de rijken en bedrijven meer belasting moeten afdragen, zo peilde denktank Brookings. Twee derde van Amerika wil dat de overheid meer doet om de opwarming van de planeet tegen te gaan, blijkt uit onderzoeken van Pew Research.
Als het gaat om de fictie van ‘gestolen verkiezingen’ komt diezelfde verdeling terug. In januari 2022 peilde npr in samenwerking met opiniepeiler Ipsos dat ‘een derde van alle kiezers denkt dat president Biden gewonnen heeft met behulp van kiesfraude’.
In het voorjaar van 2022 werd mijn aandacht getrokken door een andere peiling onder Amerikanen. Ontzetting en verbittering trokken op dat moment door de gesprekken in de VS. Aanleiding was een schietpartij op een school in Uvalde, Texas. Een achttienjarige man was een school binnengedrongen en had negentien kinderen en twee docenten doodgeschoten. De dader had een manifest achtergelaten, grotendeels gekopieerd van de teksten die andere gewelddadige rechtsextremisten hadden geschreven. Het document ging over de zogeheten ‘great replacement’, een complottheorie waarin machthebbers de witte bevolking van westerse landen proberen te ‘vervangen’ door niet-witte immigranten en zo verkiezingen proberen te winnen. Associated Press ging na hoeveel Amerikanen dit soort ideeën koesteren. Een op de drie, bleek het antwoord.
Ook die achterdochtige dertig procent belichaamt een Amerikaanse traditie. In Drift and Mastery waarschuwde Lippmann al voor het al te griffe geloof in duistere plannen, bekokstoofd in politieke achterkamertjes. ‘Het is griezelig hoezeer er een gevoel heerst dat er complotten worden gesmeed’, schreef hij in het openingshoofdstuk van zijn boek. ‘Het is niet moeilijk jezelf in een geestesgesteldheid te manoeuvreren waarbij je de wereld ziet als een grote samenzwering en waarbij de dagelijkse gang van zaken wordt verstoord door een alarmerend en knagend gevoel dat het kwaad in ieder hoekje schuilt.’ Lippmann vond deze paranoïde staat on-Amerikaans. Optimisme was volgens hem de nationale karaktertrek, en niet het wantrouwen. Dat de Verenigde Staten de open blik hadden verruild voor de turende ogen lag volgens hem ten grondslag aan het slecht functioneren van de democratie. Immers, als je er bij voorbaat van uitgaat dat iedere politicus eropuit is om jou een loer te draaien en zichzelf te verrijken, waarom zou je dan ooit nog in vertrouwen een stembiljet invullen?
Lippmanns diagnose doet opnieuw opgeld en het is niet zozeer de vraag of de complotdenkers overtuigd kunnen worden van het tegendeel als wel in hoeverre de Republikeinen verkiezingsoverwinningen kunnen baseren op dit derde deel. De volgende test komt aankomende november, tijdens de midtermverkiezingen.
Dit stuk is gebaseerd op Amerika’s laatste kans: Over de toekomst van de democratie in de Verenigde Staten, dat deze week verschijnt bij Atlas Contact en waarmee Casper Thomas zijn correspondentschap in de Verenigde Staten afsluit
Abonneren op:
Posts (Atom)
Posts
1.460 reacties