Wierd Duk & Johan Derksen; zelf iedereen de maat nemen en afserveren, maar als ze in een discussie geen goed antwoord kunnen geven en/of niet zelf de touwtjes in handen hebben, weglopen...al helemaal als het een (jonge) vrouw -zoals Ronit Palache (links)- betreft...
Het voorval van de #OphefTV wordt gebruikt in het onderstaande artikel van Kiza Magendane waarin wel constructieve gedachten worden geformuleerd.
*
“Weer te leren om gezonde ruzies te maken. Om ongemak te dragen. Om aan tafel te blijven zitten, ook als het moeilijk wordt.”
Conflict vermijden? Nee, we moeten weer betekenisvolle frictie toelaten
Samenleven We moeten weer leren gezonde ruzies te maken. Om ongemak te dragen. En dat begint in de familie, aan de keukentafel, schrijft Kiza Magendane.
Gepubliceerd op 9 januari 2026 Leestijd 5 minuten (Originele artikel en meer in deze sfeer op NRC.nl of --- Hier ---)
Vier mannen zitten aan tafel van de grootste talkshow van Nederland. Een van hen, Wierd Duk, is een week eerder weggelopen uit een andere talkshow. ‘Die vrouw bleek mij intens te haten,’ stelt hij. Hij verwijst naar schrijver Ronit Palache, die hem tijdens de uitzending van Dit was de week (EO) confronteerde met zijn journalistieke methode. Volgens Palache draagt Duk bij aan desinformatie, polarisatie en moslimhaat. Dat illustreerde zij door uitspraken uit Duks recente podcast te citeren. „Laat maar zitten, hier ben ik niet voor gekomen”, stelde Duk, waarna hij de studio uitliep.
„Ik had geen zin in ruzie”, verklaart hij een week later in VI. Daarbij krijgt hij steun van Johan Derksen, die zeker weet dat Palache Duk met voorbedachten rade in de maling wilde nemen. „Als mensen je in de maling nemen, dan moet je weg.” Derksen spreekt uit ervaring. Al meerdere malen is hij tijdens een live-uitzending van zijn eigen talkshow weggelopen als de aanpak van de gespreksleider hem niet beviel.
Kiza Magendane is politicoloog en schrijver.
Je kunt lacherig doen over mannen die iedereen de maat nemen maar vervolgens zelf weglopen als ze met hun woorden worden geconfronteerd. Deze gebeurtenissen kun je ook als incident typeren. Toch vallen hier serieuze lessen uit te halen. Niet alleen over hoe talkshows in Nederland er alles aan doen om hun gasten op hun gemak te stellen en daarmee de confrontatie uit de weg gaan. Maar vooral ook over hoe wij als samenleving „de kunst van samenwerken” aan het verleren zijn, om journalist Tom-Jan Meeus aan te halen. Hij concludeerde in zijn recente NRC-nieuwsbrief dat het ‘pacificatiemodel’ stervende is. „Bestuurders, politici, burgers: ook als ze samenwerken, houden ze vast aan eigen voorkeuren.”
Het verklaart waarom de Tweede en Eerste Kamer respectievelijk uit maar liefst vijftien en negentien fracties bestaan. Veel van deze fracties begonnen als afsplitsers die hun zin niet kregen bij andere politieke partijen. Deze ‘dikke-ik-mentaliteit’ verklaart ook waarom dit land minstens tot de gemeenteraadsverkiezingen in maart waarschijnlijk geen nieuwe regering heeft. Strategisch politiek spel wordt belangrijker geacht dan de noodzaak om bruggen te slaan en zo snel mogelijk een stabiel kabinet te vormen.
Kortom, we zijn overgeleverd aan een politieke cultuur waarin het ‘hekjesdenken’ de norm is. Waar onze politieke leiders muren plaatsen tussen groepen burgers en bij hun achterban de indruk wekken dat ze hun zin kunnen doordrukken. Een politieke cultuur waarin wij het vermogen verliezen om ons in andere perspectieven te verplaatsen. En daarmee verliezen we het vermogen om gezonde ruzie te maken. Wrijving, ongemak en in aanraking komen met afwijkende standpunten worden coûte que coûte gemeden. Authentieke zelfexpressie wordt aan de galg gehangen.
Het resulteert in talkshows waarin gezelligheid de norm is, niet waarheidsvinding. Organisaties waarin afdelingen langs elkaar praten. Universiteiten en middelbare scholen waar schurende gesprekken worden vermeden.
De familie als spiegel
Om dit hardnekkige hekjesdenken te doorgronden helpt het als we naar de wortels kijken: de aard en samenstelling van . Omdat het persoonlijke politiek is, zoals feministisch filosoof Susan Moller Okin stelde in haar baanbrekende werk Justice, Gender, and the Family (1989). Volgens Okin begint het streven naar een rechtvaardige samenleving bij het gezin, „omdat we binnen het gezin voor het eerst het besef ontwikkelen van onszelf en van onze relaties met anderen. Precies hier ligt de basis van onze morele ontwikkeling.” Het gezin is immers de eerste school waar we leren omgaan met verschillen, botsende waarden en wensen, met het feit dat we niet altijd onze zin kunnen krijgen. Waar je moet overleven met mensen voor wie je zelf niet gekozen hebt.
In de tussentijd verdwijnen traditionele rolpatronen langzamerhand. De man is niet meer automatisch ‘het hoofd’ van het gezin. Volgens psycholoog Joshua Coleman is het model van ‘eert uw vader en moeder’ niet meer leidend binnen moderne gezinnen. Plichtsbesef, respect voor ouders en ‘familie voor altijd’ hebben plaatsgemaakt voor persoonlijke identiteit, mentaal welzijn en persoonlijk geluk.
Dit stelde Coleman in een recente podcast met Oprah Winfrey. Daarin besprak hij samen met andere experts het verschijnsel going no contact: wanneer iemand ervoor kiest om contact te verbreken met een familielid. In de Amerikaanse samenleving gaat dit om bijna een op de drie volwassenen. Ook in Nederland is dit aan de hand. Journalist Haroon Ali schreef er recent een boek over: Het blijft toch je familie? (2025).
Uit onderzoeken blijkt dat het beschermen van de eigen mentale gezondheid de meest genoemde reden is waarom kinderen contact met hun ouders verbreken. Omdat hun ouders hen niet zien of horen. Of ze onder prestatiedruk en angst gebukt gaan. Of omdat hun ouders hen vernederen, hun levensovertuiging en partnerkeuze niet respecteren. Kinderen – maar soms ook ouders – kiezen ervoor om het idee van familie boven alles los te laten. Ze hebben geen mentale ruimte om die familie te hervormen en kiezen er doorgaans voor een eigen nieuwe familie op te richten. Een chosen family, van mensen die hen wel zien en horen.
Deze trend vormt een pijnlijke spiegel voor onze samenleving. We voelen ons in de publieke ruimte onveilig omdat we die veiligheid in onze familie missen. We hebben een samenleving gecreëerd waarin scherpe randjes, imperfectie en ongemak worden afgestraft. Waar van ouders wordt verwacht dat ze naast hun succesvolle carrière ook hun kinderen tot voorbeeldburgers opvoeden.
Soms kampen ouders zelf nog met onverwerkte trauma’s, terwijl ze van hun kinderen verwachten dat die perfect zijn. De beste cijfers halen en tegelijkertijd op voetbal zitten en drie talen spreken. En als de ouders geen trauma hebben, dan moeten ze als nog opboksen tegen maatschappelijke verwachtingen. De lat voor ouders ligt historisch hoog. Ze moeten tegenwoordig niet alleen voorzien in basisbehoeften, maar moeten ook optreden als coach, therapeut en empathische vertrouweling. Zonder steun van de extended family.
Daaraan gekoppeld: normen veranderen snel, tradities vervagen. Ontkerkelijking en individualisering betekenen dat ouders er grotendeels alleen voor staan. Ze moeten het zelf uitvogelen maar weten niet altijd wat ze moeten doorgeven aan hun kinderen.
In de praktijk blijken ouders ook gewone mensen van vlees en bloed. Met beperkte tijd en energie. Hetzelfde geldt voor kinderen. Wanneer gezinnen hier niet aan toegeven, ontstaat er een kramp. Dan worden de scherpe randjes verborgen om maar aan dat ideaalbeeld van maakbaarheid te voldoen. Deze ontkenning van de scherpe randjes en ongemak leidt uiteindelijk tot een cultuur waarin mensen op eieren lopen, de waarheid niet onder ogen durven zien. Niet durven betekenisvolle frictie aan te gaan. Niet durven te leren met afwijzing om te gaan, en dat ze niet altijd hun zin zullen krijgen.
Met andere woorden, het moderne gezin hecht weliswaar geen waarde meer aan oude hiërarchische regels en betuttelende normen, maar is langzaamaan toch verworden tot een onveilige plek. Waar je de kans wordt ontnomen alle delen van het leven te omarmen. De mooie en de slechte.
De weg vooruit
Terug naar de vier mannen aan tafel. Twee van hen, Johan Derksen en Thomas van Groningen, vonden het meer dan terecht dat Duk de confrontatie niet was aangegaan. Het was alleen de gespreksleider, Wilfred Genee, die stelde dat het laf was. Als je een mening hebt, moet je bereid zijn om met kritiek daarop om te gaan. De rest van de uitzending verloopt gebroederlijk. Ze recenseren het uiterlijk van Palache en lachen om een AI-filmpje dat laat zien dat Duk en Palache aan het zoenen zijn tijdens de uitzending. Van Groningen vindt het belangrijk om de naam van Palaches ex-partner te noemen. Er wordt alom gelachen. Geen woord over wat Palache inhoudelijk tegen Duk gezegd heeft.
Dit is de wereld die we creëren als we het vermijden van ongemak normaliseren. Mannen in hun bubbel, pratend over een vrouw die niet aan tafel zit. Mannelijke politici die in een landhuis formeren, pratend over groepen die nooit de kans krijgen mee te beslissen.
Uiteraard kunnen we een andere weg inslaan. Door weer te leren om gezonde ruzies te maken. Om ongemak te dragen. Om aan tafel te blijven zitten, ook als het moeilijk wordt.
En dat begint aan de keukentafel.
De familie, biologisch of gekozen, moet weer een oefenplaats voor betekenisvolle frictie worden. Een plek waar we de spieren trainen die we nodig hebben om in de publieke ruimte met verschillen om te gaan.
Pas dan bouwen we een samenleving waarin we de grote vraagstukken – klimaat, migratie, ongelijkheid – samen kunnen aanpakken. Niet door het conflict te vermijden, maar door het aan te gaan. Met respect, met kwetsbaarheid, en met de wetenschap dat we elkaar nodig hebben, juist als het moeilijk wordt.
:format(jpeg):fill(f8f8f8,true)/s3/static.nrc.nl/images/2016/03/19/raster/logo_montag.png){kind=logo}
Posts
