FRAGMENT(NRC, Column Rosanne Herzberger, 5 december 2020, ''Wie krijgt het vaccin? Die keuze is aan ons'):
".........Ik zie een boel mensen die vinden dat we hierover niet moeten
debatteren. Ze zeggen dat ik voor mijn beurt praat, dat we sowieso al
te veel debatteren in Nederland, dat we moeten afwachten wat de
studies zeggen, dat we het aan de experts moeten overlaten, wie dat
dan ook zijn. Wanneer er lastige keuzes gemaakt moeten worden,
schuiven we dat het liefst op elkaars bordje.
Zelfs de regering probeert de kwestie bij de Gezondheidsraad te
parkeren. En de leden van de Gezondheidsraad zeggen: nee hoor, dit
soort ethische dilemma’s zijn voor de politiek.
Keken burgers vroeger naar religieuze autoriteiten voor advies,
anno 2020 kijken ze reikhalzend uit naar de wetenschap en data.
Misschien ligt daar een aanwijzing over effectiviteit, bijwerkingen
of andere praktische details, waardoor ze zichzelf kunnen ontslaan
van het maken van lastige, ideologische keuzes. Maar die keuze is aan
ons, de politiek, de maatschappij – niet aan de data. Als er ergens
publiek debat over moet plaatsvinden, dan is het wel over de vraag
wie als eerste moet worden gevaccineerd.
Ik zou kiezen om uit elke dosis vaccin de maximale winst in........
....."
De hele Column:
Wie krijgt het vaccin? Die keuze is
aan ons
Eerst was de vraag: hoe krijgen we alle mensen aan de vaccinatie?
Nu is de vraag: wie mag er straks eerst? De komende weken arriveert
ongeveer een half miljoen vaccins. Maar Nederland telt 2,4 miljoen
zeventigplussers, drie miljoen mensen met onderliggende aandoeningen
en een miljoen zorgmedewerkers.
En dus worden we geconfronteerd met het type ethische vraagstukken
dat je normaal alleen in de oorlogsgeneeskunde of tropengeneeskunde
aantreft. Je hebt één zak bloed en tien hevig bloedende mensen. Je
hebt één pakje antibiotica en tien kinderen met longontsteking. Je
hebt een half miljoen vaccins en circa vijf miljoen kwetsbaren die
door het mijnenveld van een actieve Covid-19-uitbraak lopen. Je weet
niet wanneer de volgende levering arriveert. Wie laat je aan zijn lot
over?
Een vaccin staat normaal gesproken niet gelijk aan een medicijn
dat verlichting biedt, maar dit keer is dat anders. Het vaccin
beschermt niet alleen tegen ernstige ziekte, maar zal het leven van
veel kwetsbaren direct verbeteren. Hartpatiënten en
diabeten-op-leeftijd kunnen uit hun zelfisolement komen. Een vaccin
voor een uitbehandelde kankerpatiënt betekent dat de korte tijd die
haar rest, niet wordt bedreigd door corona. Die tijd is niet lang,
maar elke dag extra is misschien wel betekenisvoller dan een jaar
voor mij.
En toch moeten we tussen al die mensen kiezen. Er is een aantal
no-brainers bij: het personeel van verpleeghuizen moet
worden gevaccineerd om uitbraken aldaar te verminderen. Maar de
verpleeghuisbewoners zelf? Hoeveel prioriteit moet een 85-jarige
krijgen bij het vaccineren, als hij niet meer in staat is voor
zichzelf te zorgen? Of iemand met vergevorderde dementie?
Ik zie een boel mensen die vinden dat we hierover niet moeten
debatteren. Ze zeggen dat ik voor mijn beurt praat, dat we sowieso al
te veel debatteren in Nederland, dat we moeten afwachten wat de
studies zeggen, dat we het aan de experts moeten overlaten, wie dat
dan ook zijn. Wanneer er lastige keuzes gemaakt moeten worden,
schuiven we dat het liefst op elkaars bordje.
Zelfs de regering probeert de kwestie bij de Gezondheidsraad te
parkeren. En de leden van de Gezondheidsraad zeggen: nee hoor, dit
soort ethische dilemma’s zijn voor de politiek.
Keken burgers vroeger naar religieuze autoriteiten voor advies,
anno 2020 kijken ze reikhalzend uit naar de wetenschap en data.
Misschien ligt daar een aanwijzing over effectiviteit, bijwerkingen
of andere praktische details, waardoor ze zichzelf kunnen ontslaan
van het maken van lastige, ideologische keuzes. Maar die keuze is aan
ons, de politiek, de maatschappij – niet aan de data. Als er ergens
publiek debat over moet plaatsvinden, dan is het wel over de vraag
wie als eerste moet worden gevaccineerd.
Ik zou kiezen om uit elke dosis vaccin de maximale winst in
kwaliteit van leven te halen, zoveel mogelijk jaren in goede
gezondheid. Die berekening is standaardpraktijk bij het Zorginstituut
Nederland, waar ze beslissen welke medicijnen worden vergoed. Wanneer
je het risico op ernstige ziekte, de levensverwachting en de huidige
kwaliteit van leven kunt uitrekenen, kun je tot een optimale
vaccinatiestrategie komen. Waarschijnlijk kom je dan tot de conclusie
om niet de allerkwetsbaarsten te vaccineren – dus niet de ouderen
in verpleeghuizen en ook niet de uitbehandelde kankerpatiënt.
Een heftige keuze, want het beschermen van de allerkwetsbaarsten
is het fundament van elke beschaving. En toch denk ik dat je met de
eerste vaccins zoveel mogelijk winst in gezonde levensjaren moet
behalen. Liever actieve zeventigers met hartproblemen, longziekte of
diabetes dan verpleeghuisbewoners. Dan kies je voor de iets minder
kwetsbare groep kwetsbaren, die meer te verliezen heeft, en dus meer
te winnen bij een vaccin.
Tot slot denk ik dat we niet alleen levens moeten beschermen, maar
ook de fundamenten van onze rechtsstaat, parlementaire democratie en
openbaar bestuur. Met die eerste levering zouden we ook onze
belangrijkste rechters, hoofdofficieren en de burgemeesters van de
grote gemeenten moeten beschermen. Gevolgd door onze parlementariërs
en de leden van het kabinet. Dat is wat mij betreft maximale winst
per prik.
Rosanne
Hertzberger is microbioloog, meer van haar Columns ---
Hier
---