Posts tonen met het label Analyse. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Analyse. Alle posts tonen

woensdag 18 maart 2026

GROENE-OPINIE / #JETTEN-1 #KIEZERSBEDROG: 'Loze beloftes tijdens de campagne' - #ANALYSE: 'Coalitiepartijen D66, CDA en VVD trekken een groot deel van het sociale vangnet onder werkend Nederland weg' /#D66 + #CDA + #VVD /

 

Cartoon van 'Milo' voor 'de Groene' bij het artikel 'Loze beloftes tijdens de campagne'


Meer Cartoons van de Groene Amsterdammer   ---  Hier  --

Meer over de artiest en meer Cartoons/Beeld van 'Milo'   ---  Hier  ---

In het nieuws

Loze beloftes tijdens de campagne

De coalitiepartijen D66, CDA en VVD trekken een groot deel van het sociale vangnet onder werkend Nederland weg.

Evert de Vos beeld Milo

11 februari 2026 – verschenen in nr. 07 Originele artikel op Groene.nl   ---  Hier  ---

Anje (61) kreeg 37 jaar geleden een hersenbloeding. Op haar CT-scan zit een grote witte vlek waar het infarct heeft huisgehouden. ‘Daar zat het geheugen’, legt ze uit in een achtergrondartikel over de Participatiewet. Haar korte en middellange geheugen is vrijwel geheel weggevaagd. Als ze ergens op bezoek is en naar de wc moet, weet Anje de weg niet meer terug. Ze kan zelfstandig boodschappen doen omdat ze dat eindeloos hebben gerepeteerd. Maar de fiets uit de kelder halen, lukt niet. Alleen het nadenken over wat ze moet doen om de deur uit te gaan, put haar al uit. ‘Mijn tas, portemonnee, pincode, briefje met boodschappen. Iedere stap die ik kan overslaan, bespaart mij energie’, vertelt Anje. Dat ze ooit nog kan werken, is uitgesloten. Ze is volledig afgekeurd. Desondanks valt Anje onder de Participatiewet, een wet die erop is gericht mensen zo snel mogelijk aan het werk te krijgen. Ze krijgt ook geen arbeidsongeschiktheidsuitkering, maar bijstand, die vaak een stuk lager is en waarin je een eventueel koophuis eerst moet ‘opeten’.

Zo’n 445.000 mensen die door ziekte of handicap niet kunnen werken vallen net als Anje onder die Participatiewet, becijferden de auteurs van het artikel. Van hen krijgen 245.000 mensen geen enkele financiële ondersteuning; nog eens 200.000 zijn aangewezen op zo’n bijstandsuitkering. Als het aan de coalitiegenoten ligt, zal deze groep alleen maar groeien, want voor ‘volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid’ wordt de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) afgeschaft. Volledig afgekeurde werknemers vallen straks allemaal onder de Participatiewet – ook al kunnen ze nauwelijks nog in een werkomgeving functioneren.

De coalitiepartijen D66, CDA en VVD trekken een groot deel van het sociale vangnet onder werkend Nederland weg. Ernstig ziek? Plotseling ontslagen en het werk ligt niet voor het oprapen? Voor de hardwerkende Nederlander – in de verkiezingscampagnes nog geroemd als de kurk waarop we drijven – is het sociaal minimum goed genoeg. Zelfs zonder noodzaak wordt een zorgvuldig opgebouwd stelsel gesloopt. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de halvering van het recht op WW van twee naar één jaar. Want er is nu helemaal geen probleem met deze werknemersverzekering. Er maken relatief weinig mensen gebruik van en er is een miljardenoverschot aan premies – dat stilletjes gebruikt wordt om gaten in de rijksbegroting te vullen.

De consequenties zijn echter groot. Een jonge werknemer spaart in de huidige situatie in tien jaar werken genoeg ‘WW’ om tien maanden lang een uitkering te ontvangen, mocht dat nodig zijn. In de voorgestelde regeling wordt dat maar vijf maanden. Het recht op een jaar WW is nu bereikt in veertien jaar werken, dat wordt straks 24. En ook het dagmaximum gaat omlaag, wat werknemers met bovenmodale inkomens duizenden euro’s kan kosten.

Nederlanders in loondienst moeten meer belasting betalen – de zogenaamde vrijheidsbijdrage –, kunnen gemakkelijker ontslagen worden, gaan pas later met pensioen en na langdurige ziekte of werkloosheid van enkele maanden rest hooguit het sociaal minimum. Hoe heeft een progressieve partij als D66 met dit VVD-beleid akkoord kunnen gaan?

In zijn analyse in deze Groene formuleert redacteur Coen van de Ven een antwoord op deze prangende vraag. ‘Dat D66 daarmee akkoord is gegaan is niet verrassend’, schrijft hij. ‘Juist die partij kent een lange traditie van grote en ronkende sociaal-economische beloftes in het partijprogramma, maar vecht daar eenmaal aan onderhandelingstafels nooit echt voor.’

Alleen het terugdraaien van de onderwijsbezuinigingen heeft Rob Jetten binnengehaald. Voor de rest ‘lijken de sociaal-liberalen bereid geweest tot heel forse knievallen in ruil voor de meest gezichtsbepalende positie bij dit gesamtkunstwerk’.

Aan de gezamenlijke oppositie nu de taak om de grootste onrechtvaardigheden in dit coalitieakkoord te voorkomen of af te zwakken. Met dank aan een van oudsher sociaal-liberale partij.

Lees ook:

Coalitie versus oppositie

Rob Jetten kan zich alsnog voorbereiden op een eindeloze formatie

Coen van de Ven 5 februari 2026

In Den Haag

Heeft de goedlachse Jetten straks dezelfde teflonlaag als Rutte?

Lotfi El Hamidi 9 februari 2026





 

 

 

 

zaterdag 18 oktober 2025

SHARTIE AART DEKKER / ANALYSE: De ´Mansen vd VVD´ - De #VVD van #Yesilgöz op de Divan vd Psychiater - van #Empathie tot #Leedvermaak / HILARISCH / CABARET SPIJKERS MET KOPPEN /

11 okt 2025
 
Over drie weken gaan we naar de stembus. En in politiek Den Haag is de campagnetijd losgebarsten. Partijleiders doen er álles aan om ervoor te zorgen dat hún plannen voor Nederland gehoord worden. In Spijkers met Koppen kunnen we dat niet negeren en daarom hier iedere week: Spijkers en Zeteljagers. De komende weken volgt een van onze cabaretiers één partij en je hoort hier wat hen opviel. 
 
Deze week: Vera van Zelm met de VVD. Spijkers met Koppen is hét satirische actualiteitenprogramma met Dolf Jansen en Willemijn Veenhoven. Elke zaterdag tussen 12:00 en 14:00 uur live vanuit café The Florin in Utrecht op NPO Radio 2. 
 

*

SHARTIE Aart Dekker - ANALYSE 

De ´Mansen van de VVD´ 

De VVD van Yesilgöz op de Divan vd Psychiater

Van #Empathie tot #Leedvermaak

Cabaretière Vera van Spijkers met Koppen imiteert al enige tijd Dilan Yesilgüz - de omhooggevallen über-ambitieuze lijsttrekker van de VVD - kampt me tweeslachtige gevoelens.
 
Waarom?
 
Omdat ze zichzelf als vertolker van het typetje Yesilgüz natuurlijk al lange tijd verdiepte in de voormalige vluchteling  - die uit een Marxistisch nest komt en haar politieke carrière ooit startte bij de SP en vervolgens via een kust en keur aan andere (linkse) partijen bij 'de grootste van Nederland belandde, en het door goed timen zelf tot voorvrouw en potentieel premier wist te schoppen -  kreeg ze toch een band met de stiletto-loopster van Populistisch Rechts.
 
Daarnaast heeft ze  - net als ik (AD) trouwens -  een natuurlijke neiging om te sympathiseren met de underdog.
 
Tsja, en dan krijg je dus als 'Zetenjager van Dienst' van je baas 'de redactie van Spijker met Koppen' de opdracht om in het kader van de Verkiezingen2025-campagne een stukje te maken over de campagne van de VVD...
 
De VVD die van ooit een partij met Liberale Principes is verworden tot een marketingmachine zonder Beginselen...
 
De VVD die al vele jaren verworden is tot één en al Holle Rethoriek...
 
De VVD die veel te lang door is gegaan met het succesnummer Mark Rutte, die op zijn beurt géén Leraar werd zoals hij iedereen vele jaren lang wilde doen geloven, en juist wèl van de ene trein op de andere sprong toen die Internationale Topfunctie   - die hij altijd zei NIET te ambiëren - voorbij kwam...
 
De VVD waar zelfs de campagnestrateeg net op tijd het lekke schip verliet...
 
De VVD waar onder leiding van Mark Rutte de hele top is volgestouwd met hielen-likkende, ja-knikkende mannetjes (en vrouwtjes trouwens) zonder eigen karakter en ziel...
 
Die VVD dus...
 
Wat krijg je dan?
 
Een fraai stukje hilarisch cabaret, maar tegelijk ook 'een Gratis Analyse' op de Divan (nee GËËN DILAN!) van een Psychiater...

In de week sinds dit stukje cabaret bleek de VVD in vele peilingen één zeteltje opgekrabbeld. 
 
En de Wanhopigen van de VVD klauwden meteen hun nageltjes in deze reddingsboei; misschien is dit wel het begin van de wederopstanding..!
 
Maar ja, Geert  - óók ex-VVD en de andere tak van de #PVVD -  heeft - sinds hij doorheeft dat hij niet slapend dobberend zonder campagne rijk zal worden, en ook hij zetels begint te verliezen - net zoals trouwens die andere VVD-schipbreukeling Joost Eerdmans van JA21, de strijd op Populistisch/Extremistisch Rechts wordt dus heviger...
 
Je zou er leedvermaak van krijgen; jammer dat ik daar nauwelijks talent voor heb... 

(AD) 

 
 
 

zondag 2 maart 2025

COLUMN AART DEKKER: Is Basketball niet gewoon Te Moeilijk geworden voor 'het Grote Publiek'? / PREVIEW PLAY-OFFS / #BNXTLeague: 'The BNXT Playoff Format Explained'

The BNXT Playoff Format Explained #BNXTLeague

You can watch all games live & for free on https://www.bnxt.tv/ 
 
Subscribe now ➡️ https://bit.ly/3m5QKve ⬅️ 
Follow the League on social @BNXTLeague! 
 
We're active on: Instagram https://www.instagram.com/bnxtleague/ 
 
🇳🇱🇧🇪🏀 Powered by betFIRST⚡BNXT is a new basketball community uniting Belgium & The Netherlands in an innovative competition. Read more about our League on bnxtleague.com 
 

*

PREVIEW PLAY-OFFS  #BNXTLeague: 'The BNXT Playoff Format Explained' 

Is Basketball niet gewoon Te Moeilijk geworden voor 'het Grote Publiek'?

Al geruime tijd breek ik me  - en dat is niet voor het eerst -  het hoofd over de vraag 'Hoe komt het toch dat het Nederlandse Basketball maar niet aanslaat als Grote Sport bij het Algemene Sportpubliek.


De eerste neiging is dan vaak om naar de Landelijke Media te kijken; als die nauwelijks aandacht hebben voor een sport - of dat nu Basketball betreft, of een willekeurige andere sport die niet behoort tot 'de Grote Nederlandse Sporten' – dan nemen logischerwijs nauwelijks mensen 'toevallig' actief notie van het feit dat die sport bestaat, ontstaat er ook niet meer aandacht voor, en ontstaat er al helemaal geen 'Buzz' waardoor andere media erop springen en er een soort van vliegwiel-effect ontstaat; dus blijft de sport dan grotendeels onzichtbaar voor 'het Grote Algemene Sportpubliek'... Lijkt me een feit, ook al krijg/zie ik weleens reacties op de sociale media in de trend van dat ik (of anderen) – al dan niet ten onrechte – zouden 'klagen', wanneer we gebrek aan aandacht van de Landelijke Media aanstippen als reden voor de beperkte aandacht voor de sport.


De reden dat ik me mezelf het hoofd erover breek is niet dat ik er zielig over wil doen; ik probeer juist te doorgronden waarom de Wereldsport Basketball in Nederland een ondergeschoven kindje blijft, in de media, maar ook op zichzelf staand.


Laat ik mezelf in dit stukje beperken tot het Nationale Top-/Professionele Mannenbasketball. Want al zijn we een kleine sport, toch kent zelfs het Nederlandse Basketball vele segmenteringen; M/V, Jeugd/Volwassenen/Recreatie, Top/Breedte, Valide/Parasport, 5X5/3X3, Georganiseerd/Ongeorganiseerd, Zaal/Buiten, Nederlands/Internationaal/NBA/NCAA – en dan denk ik dat mijn opsomming niet eens uitputtend is.


Houden we het bij het Professionele Mannenbasketball, dan kun je bepaald niet zeggen dat er niet hard gewerkt is/wordt om vooruitgang te boeken en ook niet dat die noeste inspanningen zonder resultaat gebleven zijn. Als je af en toe eens wat afstand neemt en probeert in helikopterview een totaalbeeld te krijgen, en dat dan vergelijkt met vergelijkbare beelden van bijvoorbeeld 10, 20, 30, 40 en 50 jaar geleden – ja ik ben al zo oud dat ik zover terug kan gaan, en voer zo'n gedachte-experiment met enige regelmaat uit – dan is er op allerlei terrein flink progressie geboekt. En toch lijkt het erop dat onze mooie sport relatief – ten opzichte van andere sporten en vooral in kwantitatieve zin; financieel, aantallen leden en actieve betrokkenen, in kijkcijfers en waardering bijvoorbeeld – geen terreinwinst boekt, en – zeker als we kijken naar aandacht van de Landelijke Media – wellicht zelfs terrein verliest. En ik breek me dus het hoofd over de vraag “Wat doen 'we' dan verkeerd en wat zouden we kunnen doen om dat te veranderen?”


Ik laat daarbij even buiten beschouwing dat COVID-19 de zaken bepaald niet eenvoudiger heeft gemaakt, en dat wij als kleine niet-landelijke-media-sport daar veel meer last van hebben (gehad) dan de grote TV-sporten zoals voetbal, wielrennen, schaatsen, F1 en zo nog enkele sporten; want dat effect zou tijdelijk moeten zijn, en 'ons' probleem speelt al langer.


Een andere factor waar wij ons wel tot te verhouden hebben, maar waar we zelf weinig aan kunnen veranderen, is dat de media-wereld ontzettend veranderd is en nog steeds snel doorverandert. Toen ik besmet werd met het Basketballvirus waren er nog maar een paar Radio- en TV-zenders, waren kranten nog groot en bepalend, en waren wij een voorloper in de sportwereld die commerciëler begon te worden. Amerikaans en ander Internationaal Basketball was ver weg, exotisch – en dus interessant! – en nauwelijks beschikbaar voor de doorsnee sport-/basketball-liefhebber. Nu vecht iedere zichzelf respecterende sport met vele andere sporten en met allerlei overkoepelende organisaties om beschikbare budgetten en kijkers. En – begin ik te vermoeden – ondervindt het Nederlandse Basketball zelfs aanzienlijke concurrentie van de vele vormen van Basketball buiten onze grenzen; in ieder geval vermoed ik dat de lat voor ons eigen Basketball door bijvoorbeeld NBA-, NCAA- en Internationaal-Basketball dusdanig wordt verhoogd dat de keus om er aandacht – laat staan geld en/of energie – in te steken, vaker negatief uitvalt dan 'vroeger'.


Ik denk ook – en dit is niet de eerste keer dat ik het aankaart – dat Basketball als zichzelf steeds maar weer 'aanpassende sport' inmiddels ook best 'moeilijk te begrijpen of te doorgronden heeft gemaakt'. Zo waren 'wij' de eerste Nederlandse sport die Play-offs invoerden; toen nog eenvoudig te overzien, inmiddels – zeker nu met #BNXT – niet meer. James Naismith begon met twee kantjes A4 aan spelregels, inmiddels lees je het Spelreglboekje niet meer zomaar even door. Voor ons Basketball-junkies, -insiders en/of -liefhebbers is het wellicht onbegrijpelijk dat er mensen zijn die de sport zelf en de vormen waarin het aangeboden wordt die Basketball 'moeilijk' vinden, maar ik heb zoveel aanwijzingen dat er veel buitenstaanders zijn die niets (meer) van Basketball begrijpen, dat ik er inmiddels van overtuigd ben dat dat een factor is om af te haken en/of voorbij het Basketball te zappen.


Ik ben al zeker 15 jaar een pleitbezorger van wat dit seizoen als BNXT-League van start is gegaan; de gezamenlijke Professionele Mannen League met België. Ik had er liefst ook gelijk Luxemburg deel van zien uitmaken, en zou op de langere termijn graag een nog grotere Regionale League zien ontstaan met nog meer kleinere landen ten Westen en Noorden van Nederland, maar samen gaan met de Belgen is een goede start. Ik kan dus niet negatief over zijn over deze ontwikkeling, al constateer ik wel dat er nog ongelofelijk veel werk aan de winkel is voordat deze op zich goede ontwikkeling een doorslaand succes genoemd mag worden. Maar daarover wellicht een andere keer meer...


Nee, mijn punt in dit stukje is dat hetNederlandse Basketball er door #BNXT – onder andere door de op zichzelf verdedigbare keuzes die gemaakt zijn, bijvoorbeeld wat betreft competitieformat – weer een stuk moeilijker te doorgronden en volgen op is geworden. En dat daar nauwelijks aandacht voor is geweest, in ieder geval verregaand ontoereikende aandacht.


Zelfs in het verleden was het mij al een doorn in het oog dat de Play-offs – toch de hoogmis van een Basketballseizoen – waar het ging om de Eerste Ronde in het Nederlandse systeem meestal al voorbij waren voordat ook maar iemand buiten de kringen van insiders en fans daar notie van had kunnen nemen, laat staan dat een substantieel deel van het Algemene Grote Sportpubliek ook maar een schijn van kans had gehad er aandacht aan te geven. Een effect dat volgens mij zichzelf in wat mindere mate uitstrekte tot ook de Halve Finales.


En nu is het Play-off-format er dus weer een stuk onoverzichtelijker en moeilijker op geworden. Terwijl het mij niet zou verbazen als de naambekendheid van de BNXT-League bij datzelfde Grote Algemene Sportpubliek nog nagenoeg nihil zou zijn. Wellicht zijn er insiders, liefhebbers en fans die op andere wijzen het in de clip hierboven uit de doeken gedane competitiesysteem hebben doorgrond, maar het feit dat deze clip op Youtube op het moment van schrijven op slechts 271 views stond, baart mij zorgen...grote zorgen!


Moraal van dit verhaal: we moeten onze prachtige sport veel beter uitleggen!


Dat betekent als het om het competitiesysteem van #BNXT gaat dat het heel vaak, op heel veel verschillende manieren, en via zoveel mogelijk kanalen aan de M/V moeten brengen; misschien moeten er maar wat TV-spotjes tegenaan gegooid worden – zou er bijvoorbeeld niet een mooie packagedeal met NOS Studio Sport gesloten kunnen worden?


Daarnaast – maar daarover wellicht een andere keer meer – denk ik dat als er Basketball in beeld komt veel meer gedaan moet worden om de Spelregels uit te leggen, en ook wat er op het veld nu eigenlijk gebeurt; op alleen maar heel veel Stats zit echt helemaal niemand te wachten. Het voorbeeld van hoe het wel moet en zou kunnen zien we bij elke uitzending van enige importantie van NBA- en NCAA-Basketball..!


Ik hoop dat ik het mis heb trouwens, en dat over enkele weken blijkt dat #BNXT aanslaat als een dolle, dat de (ZiggoSport-)Kijkcijfers de pan uit swingen, dat een Groot Publiek de Play-offs blijkt te volgen en Hoog Waardeert..!


AART DEKKER


*

Te elfder ure vond ik ook nog dit BNXT Play-off-schema - voor mij als Old-school Basketball-volger iets gemakkelijker te overzien dan de clip hier bovenaan..:



 

zaterdag 25 januari 2025

KAMARGURKA CARTOON Bosbranden - Nu uitgerekend LA affikt door een jaar zonder regen...gaat Trump... / ZOMERHITTE: Kamagurka Cartoon(2022) / GROENE-OPINIE & NRC Analyse (2023) Extreem weer leidt lang niet overal tot debat over klimaatverandering / GEVOLGEN KLIMAATOPWARMING WORDT DUURDER EN DUURDER VANWEGE TEKORTSCHIETEND BELEID /


Een van de cartoons van Kamagurka voor de Groene Amsterdammer 11 augustus 2022

*

SHARTIE AART DEKKER - Tekort schietend Klimaatbeleid leidt tot... Bosbranden!!

Zo'n beetje wekelijks wordt meer duidelijk hoe verwoestend Klimaatopwarming is, toch hebben we in Absurdistan Nederland nu minimaal twee partijen die vinden dat 'Het wel een tandje minder kan met maatregelen...

Penny-wize and Pound-foolish...

En dan hebben we het nog niet over Trump en de fikkies in LA gehad...

Wat een ramp! Kan onze Lieve Heer niet de 7 Plagen over Mar-el-Lago heensturen?

(AD)

 

https://www.groene.nl/artikel/eindige-behoeften


Column Economie

Eindige behoeften

Dirk Bezemer

16 oktober 2024 – verschenen in nr. 42

Vijftienduizend klimaatwetenschappers waarschuwden vorige week voor onomkeerbare klimaatschade. De uitstoot neemt nog steeds toe, het zeewater warmt op, ijskappen smelten verder. In dezelfde week – alsof het zo afgesproken was, maar uiteraard toevallig – stelde een team van 59 biologen vast dat in de laatste halve eeuw zestig procent van alle dieren op aarde verdwenen is. Dit volgde (was het toeval?) op een bezoek van Jason Hickel aan Nederland.

Hickel, hoewel bekend van het begrip degrowth, stelt in zijn boek Less is More toch niet voor de economie te doen krimpen. Hij bepleit groei van sommige zaken en krimp van andere. Meer schoon vervoer, betaalbare behuizing en gezondheidszorg, minder uitstoot. Onrealistisch, werd hem in Nederland van verschillende kanten verteld, zonder bpp-groei stort de boel in. Hickel roept veel ergernis op, net als de klimaatwetenschappers.

De reden van die ergernis heeft alles te maken met bankiersbonussen die, toevallig natuurlijk, juist die week ook in het nieuws waren. Het kabinet wil de regels ervoor versoepelen, anders vertrekt toptalent. Denk aan iemand als Ralph Hamers, die in 2020 wegging bij ING om bij het Zwitserse UBS vier keer zoveel te gaan verdienen, zo’n tien miljoen euro per jaar. Of neem topman Jamie Dimon van JP Morgan Chase, 36 miljoen dollar per jaar. De Londense bankiers van JP Morgan Chase krijgen sinds kort bonussen tot tienmaal het salaris, ‘een van de meest evenwichtige beloningsstructuren in de sector’ liet de bank weten, blijkbaar zonder ironie.

Dit is allemaal toch niet toevallig, ik neem dat terug. Hickels suggestie is een antwoord op het verdwijnen van dierenpopulaties en het klimaatevenwicht dat zoek is. En de ‘evenwichtige’ beloningsstructuur van JP Morgan Chase verklaart de afwijzing van dit idee dat we schadelijke zaken kunnen doen inkrimpen en nuttige doen groeien.

We kunnen dat niet, en dat is echt niet omdat het bbp-groei zou kosten. Uit onderzoek is zonneklaar dat de exorbitante groei van de financiële sector – groei in krediet en in beloningen – slecht is voor bbp-groei. Meer bank, minder economie. Zo simpel bleek het te zijn na de financiële crisis van 2008, en zo simpel is het nog steeds. Maar als de financiële sector blijft uitdijen, spreekt niemand over de gevaren van bbp-krimp die dit met zich meebrengt. Die zorg komt pas ter tafel als onze verlangens bevraagd worden – bijvoorbeeld als bonussen worden ingeperkt.

Want de reden dat Hickel c.s. zoveel weerstand oproepen, is de vraag die ze centraal stellen: wat heeft een mens materieel nodig om goed te kunnen leven? Vervolgens rekenen ze voor dat dit feitelijk bereikbaar is door verstandige krimp en groei.

Onrealistisch, inderdaad. Onwerkelijk, in de werkelijkheid van Ralph Hamers en Jamie Dimon, die menen aan enkele miljoenen per jaar niet genoeg te hebben voor een fijn leven. Hun vermeende verlangens, en het idee dat geld die kan verwezenlijken, hebben volledig de overhand genomen over hun behoeften in de meest ruime zin van het woord. Het is ook onze werkelijkheid. Ook de modale Nederlander verlangt steeds meer en andere kleding, gadgets en reizen, om de materiële status veilig te stellen. Hij kan slechts dromen van de miljoenen van Hamers en Dimon. Wat hen verbindt is precies die droom.

Het is in die zin dat Hickel onrealistisch is. Hij wil het over materiële behoeften hebben en niet over verlangens. Behoeften zijn eindig, verlangens en status niet. Het goede leven is wellicht te realiseren, maar materiële status wordt steeds weer bevochten, of eigenlijk gekocht, en dat voelt fijn. Die ervaring – jouissance, volgens Lacan – is existentieel geworden, ze gaat boven alles.

Daarom is Hickels voorstel een existentiële bedreiging. Serieus berekenen met hoeveel we toe kunnen: iets engers is er niet, want wat gaan we daarna doen? Ook de klimaatwetenschappers morrelen aan het primaat van verlangens als ze over planetaire grenzen beginnen. Die dreiging roept onzekerheid en ergernis op.

De bankiers roepen geen ergernis op, maar herkenning en afgunst: heerlijk! We willen ons daarom best druk maken voor of tegen bonusbeperking, maar niet over inperking van onze verlangens tot behoeften. Dat is onrealistisch. Daarom ook hebben we een ministerie van Groene Groei. Niet van Duurzaamheid, en zeker niet van Verstandige Krimp en Groei.

Reageren? bezemer@groene.nl

Lees ook:

Vroedkundigen van het nieuwe (7)

‘De rijken moeten minder consumeren’, vindt antropoloog Jason Hickel

Ewald Engelen 19 april 2023


 

Nieuw WWF-rapport: bijna 3 miljard dieren slachtoffer van ...

Eerdere Cartoon(s) van Kamagurka met het Thema 'Bosbranden' op deze Blog: --- Hier ---

woensdag 14 augustus 2024

ULTRA SHARTIE AART DEKKER / KAMARGURKA CARTOON Bosbranden - Griekse eilanden (& vasteland) brandden (al-) wèèr! ZOMERHITTE: Kamagurka Cartoon(2022) / GROENE-OPINIE & NRC Analyse (2023) Extreem weer leidt lang niet overal tot debat over klimaatverandering / GEVOLGEN KLIMAATOPWARMING WORDT DUURDER EN DUURDER VANWEGE TEKORTSCHIETEND BELEID /

 


Een van de cartoons van Kamagurka voor de Groene Amsterdammer 11 augustus 2022

*

SHARTIE AART DEKKER - Tekort schietend Klimaatbeleid leidt tot... Bosbranden!!

Zo'n beetje wekelijks wordt meer duidelijk hoe verwoestend Klimaatopwarming is, toch hebben we in Ansurdistan Nederland nu minimaal twee partijen die vinden dat 'Het wel een tandje minder kan met maatregelen...

Penny-wize and Pound-foolish...

De klimaat-opwarming voltrekt zich inmiddels volgens de voorspellingen van de wetenschap, als er al iets niet aan klopt, dan is het dat de Wetenschap eigenlijk te terughoudend is geweest; want het gaat allemaal nog sneller en heftiger dan voorspeld... Maar de verschillen tussen verschillende regio's op de planeet zijn groot.

Hier een artikel uit NRC.nl over de verschillen van plek tot plek op de planeet...

(AD)

 

zondag 4 augustus 2024

BASKETBALL @PARIS2024 OLYMPICS / SHARTIE AART DEKKER: Dag van de waarheid voor de Belgian Cats: welke scenario's liggen er nog op tafel om de kwartfinales te halen?(SPORZA) / INTERNATIONAAL VROUWEN BASKETBALL /

 *

SHARTIE AART DEKKER - VROUWEN 5-on-5 Olympische Spelen Parijs 2024

Draconisch systeem van Beste Derdes levert vele scenario's op

Belgian Cats  - 10h50 België - Japan (SPORZA) op meerdere manieren in moeilijke positie

De Olympische Spelen zijn op alle fronten op volle stoom gekomen, en dat betekent schakelen en rekenen om zoveel mogelijk (live of uitgesteld) mee te pikken.

Al een flink aantal jaren volg ik  - bij gebrek aan een Nederlands Vrouwenteam dat doorstoot naar de Europese Subtop, ook het Belgische Nationale Vrouwen Team  - de Belgian Cats; in België heeft ieder Nationaal Team een eigen bijnaam -  zoveel mogelijk op de voet.

Daar heb ik meerdere redenen voor: ten eerste is het programma ontzettend succesvol; 

- België is regerend Europees Kampioen en is een heuse Wereldtopper.

- in België  - middels de gezamenlijke Mannen BNXT League al een partner bij de mannen, wat mij betreft zou die samenwerking met meerdere gezamenlijke competities kunnen worden uitgebreid - is het Nationale Vrouwen Team ontzettend groot geworden; in Antwerpen in februari zat het Sportpaleis drie avonden ramvol met tegen de USA >14.000 mensen, en eerder deze wek in Lille/Rijssel kwamen zelfs 17.000 Belgen hun favorieten aanmoedigen! Ik ben dan vooral geïnteresseerd in de vraag: 'wat moet er gebeuren om de Nederlandse Vrouwen ook op een veel hoger plan te brengen.

- in Emma Meeseman hebben de Belgen een unieke speelster; en dat is altijd genieten, vooral als je zo'n speelster dan beter en beter leert kennen. 

- de Belgen missen wat diepte en zeker ervaring van de bank, en zijn zo dus kwetsbaar, maar de eerste vijf en de eerste spelers van de bank zijn  - mits compleet en in vorm -  in staat fraai teambasketball te spelen en dan kunnen ze iedereen aan. Helaas missen ze nu de belangrijke PG Julie Almand...

- als je één zo'n team volgt, dan krijg je automatisch ook een goed beeld van de Internationale Vrouwentop.

En zo zou ik nog wel even door kunnen gaan, maar de Spelen zijn op stoom...dus weinig tijd om iets langs te schrijven, en de eventuele lezers waarschijnlijk ook om het te lezen.

Straks om 10h50 begint de alles beslissende dag wat betreft plaatsing voor de Kwart Finales.

In het kader van volle kalenders, is de FIBA afgestapt van het aloude Olympische systeem van twee groepen van zes landen, gevolgd door een Fianl-8. Door er drie groepen van vier van te maken is het aantal wedstrijden flink ingekrompen en dat maakt de speeldagen ook wat overzichtelijker met vier in plaats van zes wedstrijden per dag.

De consequentie is wel dat er voor het bij FIBA inmiddels wijdverbreide draconische systeem van Beste Derdes is gekozen; de beste twee nummers drie gaan door naar de play-offs, de derde valt buiten de boot. Omdat de ene groep de andere niet is, is het gevolg dat het iets van een loterij krijgt, en aangezien de Belgen al in een sterke groep zaten, en de eerste wedstrijd tegen het nu op alle fronten doorbrekende Duitse basketball toch wel verrassend zwaar klop kreeg; en daarmee zichzelf direct met de rug tegen de muur zette.

Tegen de Amerikanen was de rebound best aardig, maar winst leverde dat niet op.

Nu resten een serie scenario's dat SPORZA allemaal op een rij zette, zie daarvoor de link hieronder.

Het is theoretisch niet onmogelijk dat België als nog bij de laatste acht komt, maar dan moeten er wel een aantal wondertjes gaan gebeuren. Extra complicatie is dat België als eerste moet spelen en alle anderen daar op kunnen reageren.

Tegenstander Japan is een soort van angstgegner, een ploeg met een lastige speelstijl ook voor dit België. Bij de vorige Spelen in Tokio was Japan de ploeg die België uitschakelde voor een medaille...

Aan het publiek zal het niet liggen, dat zal de ploeg hartstochtelijk steunen zolang er enig uitzicht is op een goed resultaat, en bij een minder resultaat waarschijnlijk de ploeg uitzwaaien met een geweldige staande ovatie achteraf...

De sfeer in Lille is met 27.000 toeschouwers trouwens sowieso één groot feest; een aanrader dus!

(AD)

*

Dag van de waarheid voor de Belgian Cats: welke scenario's liggen er nog op tafel om de kwartfinales te halen?

 do 1 augustus 2024 23:53

Lees de hele analyse met alle mogelijke scenario's op Sporza.be   ---  Hier  ---

Natuurlijk is daar nog veel meer te vinden over de Belgian Cats en ander basketball.

zaterdag 3 augustus 2024

ZOMERHITTE: Kamagurka Cartoon(2022) / GROENE-OPINIE & NRC Analyse (2023) Extreem weer leidt lang niet overal tot debat over klimaatverandering / GEVOLGEN KLIMAATOPWARMING WORDT DUURDER EN DUURDER VANWEGE TEKORTSCHIETEND BELEID /

Een van de cartoons van Kamagurka voor de Groene Amsterdammer 11 augustus 2022

*

SHARTIE AART DEKKER - Tekort schietend Klimaatbeleid leidt tot... Bosbranden!!

Hier word ik regelmatig heel erg treurig van...

Zo'n beetje wekelijks wordt meer duidelijk hoe verwoestend Klimaatopwarming is, toch hebben we in Ansurdistan Nederland nu minimaal twee partijen die vinden dat 'Het wel een tandje minder kan met maatregelen...Penny-wize and Poubd-foolish...

Hieronder een artikel uit NRC.nl over de verschillen van plek tot plek op de planeet...

(AD)

*

Analyse

Extreem weer leidt lang niet overal tot debat over klimaatverandering

Klimaat Op plekken met extreme hitte is klimaatactie amper een urgent thema. ‘Als China niks doet, dan doe ik ook mijn auto niet weg.’

21 juli 2023 Orginel artikel op NRC.nl   ---  Hier  ---

Leestijd 5 minuten

Een huis dat bij een bosbrand is verwoest, vrijdag in de Griekse plaats Mandra, een voorstad van Athene.

Een huis dat bij een bosbrand is verwoest, vrijdag in de Griekse plaats Mandra, een voorstad van Athene. Foto Louiza Vradi/Reuters

Het noordelijk halfrond zucht onder ongekend extreem weer: zeewater op badtemperatuur, dagen aaneen nieuwe hitterecords, maar ook verwoestende natuurbranden door droogte, plus overstromingen door intense regens. Waar leidt het toe, behalve tot ongemak en leed voor de kwetsbaren onder mens en dier? Wordt het verband met klimaatverandering gelegd? En zo ja, leidt dat dan tot de roep om radicale maatregelen? Een rondgang.

Zuid-Europa

Volgens ISGlobal, een instituut voor wereldwijde gezondheid, stierven er vorige zomer in Spanje elfduizend mensen aan de gevolgen van de warmte. In Europa waren dat er alleen in Italië meer. Ook deze zomer zullen er, zeker in Spanje en Italië, met temperaturen boven de 40 graden, weer veel hittedoden vallen.

Aflevering 1: Naar het gevaar toe

Deze podcast luister je ook in onze app

De hittegolf raakt Spanje in de week voor de parlementsverkiezingen van zondag. Die stembusgang is in zekere zin ook een referendum over het klimaat: steunen kiezers de klimaatplannen van de linkse regering, gericht op het beperken van de CO2-uitstoot, of gaat het ze te snel? Volgens de peilingen is er een gerede kans dat de linkse regering van premier Pedro Sánchez moet plaatsmaken voor een coalitie van de conservatieve Partido Popular en het radicaal-rechtse Vox.

Vooral de klimaatplannen van die laatste partij, of het gebrek daaraan, worden met scepsis bekeken. De partij ontkent niet dat het klimaat verandert, maar twijfelt aan de menselijke invloed op de opwarming en stelt dat er ook positieve kanten aan zitten. Vox-leider Santiago Abascal spreekt van de „totalitaire” neiging om het klimaatbeleid te onderwerpen aan het „dictaat” van de wetenschappers. „Onze zorg is de opkomst van een klimaatreligie waarmee je het niet oneens mag zijn.” Klimaatdoelen schaden bovendien het platteland, betoogt Vox. Regels over CO2-uitstoot en waterbesparing gaan ten koste van fabrieken en de vee-industrie.

Maar in de Spaanse verkiezingsdebatten is klimaat geen thema, ziet Jeroen van den Bergh, hoogleraar milieu-economie aan de Autonome Universiteit van Barcelona. „Partijleiders hebben er weinig baat bij om erover te beginnen. En Spaanse journalisten stippen het evenmin aan.” Links vreest dat nadruk leggen op beperken van de CO2-uitstoot kiezers afschrikt, rechts verzwijgt het onderwerp liever omdat anders zou opvallen dat op dit vlak weinig ambitie getoond wordt.

Het valt Van den Bergh ook op hoe „rommelig” politici over het klimaat praten. „Ze gebruiken allerlei termen door elkaar. Maar ze veronderstellen ook geen hoog kennisniveau bij de kiezer, die er niet goed over geïnformeerd wordt door de media.” De urgentie van de opwarming wordt niet bepaald gevoeld in Spanje, constateert Van den Bergh. „Ik hoor mijn buren, vrienden en collega’s er ook niet echt over. Men lijkt het thema een beetje moe te zijn. Terwijl: als je met deze extreme temperaturen al niet over klimaatverandering praat, wanneer dan wel?”

In Italië leiden de extreme temperaturen evenmin tot actie. Uit een onderzoek van klimaatdenktank Ecco bleek dat de meerderheid van de Italianen zich volledig bewust is van de gevolgen van klimaatverandering en bereid is om collectieve actie te ondernemen, maar dat er veel wantrouwen heerst jegens politici, instellingen en de media.

Beleidsadviseur Chiara Di Mambro van Ecco wijst op de klimaatberichtgeving van rechtse kranten als Il Giornale, Libero en La Verità, die het probleem van de opwarming „volledig ontkennen”. Die media hebben volgens Di Mambro alleen oog voor de vraag wat de burger en de economie verliezen als er maatregelen worden genomen die de opwarming tegengaan. „Op tv wordt het klimaat wel iets beter behandeld. Met deze temperaturen kunnen ze het onderwerp niet helemáál negeren.”

Volgens Di Mambro, die zich sinds 2005 met klimaatverandering bezighoudt, zijn de Italianen niet bijster goed op de hoogte van de feiten. „Het is lastig uitleggen dat de overstromingen van eerder dit jaar en de hitte nu uitingen zijn van hetzelfde fenomeen. Als ik mensen in mijn omgeving vertel wat er in de rapporten van het IPCC staat, geloven ze me niet. Veel mensen zeggen dat Italië pas in actie hoeft te komen als China ook wat doet. Waarom moet ik mijn auto opgeven als die Chinezen blijven uitstoten?”

Lees ook: De inflatie heeft een grotere invloed op de vakantiekeuze dan de hitte in Zuid-Europa

Toch is er wel ruimte voor enig optimisme, zegt Di Mambro: sinds 2005 is het bewustzijn over klimaat enorm toegenomen, en vooral de jeugd is terdege geïnformeerd. Maar: „Helaas hebben we weinig jongeren in dit vergrijzende land”, lacht ze.

Noord-Amerika

Canada maakt het ernstigste seizoen van bosbranden door. Premier Justin Trudeau twijfelt niet aan de oorzaak daarvan. „We zien steeds meer van deze branden wegens klimaatverandering”, schreef hij op Twitter. Maar niet iedereen deelt dat perspectief. Doug Ford, de conservatieve premier van de provincie Ontario, wil het verband niet leggen en spreekt van „het politiseren van de bosbranden”. En de invoering van een CO2-belasting wekt forse weerstand op, onder meer in de olierijke provincie Alberta. Rook van de Canadese branden waaiert uit over grote delen van het continent.

Voor de VS is die rookoverlast nog maar een van de problemen: van het noordoosten, dat deze maand te maken kreeg met plotselinge, hevige stortregens en onverwachte overstromingen, tot zuidelijke staten als Florida, waar de temperatuur van het zeewater met zesendertig graden het niveau van een bubbelbad benadert – met vissterfte, algengroei en schade aan koralen tot gevolg.

In miljoenenstad Phoenix, Arizona, is extreme hitte een chronische realiteit geworden. Woensdag werd het er 48 graden. Als eerste stad in de VS kreeg Phoenix twee jaar geleden een gemeentelijke dienst die voor de lange termijn maatregelen poogt te nemen, zoals het planten van bomen en het aanleggen van hittereflecterende wegbedekking. Maar, zei David Hondula, hoofd van die dienst, tegen The New York Times: „Plannen voor hitte en investeringen rond hitte zijn niet waar ze zouden moeten zijn.”

Partijleiders hebben er weinig baat bij om over het klimaat te beginnen

Jeroen van den Bergh milieu-econoom

Hondula juicht de bereidheid van de federale regering toe om maatregelen te financieren – zoals een bescheiden initiatief om kansarme gemeenschappen te helpen om de gevolgen van hittegolven te verlichten. Maar in het Congres wil lang niet iedereen van zulke financiering weten. De Republikeinse senator Ted Cruz uit Texas, een staat die eveneens gebukt gaat onder een verzengende hitte, voerde het verzet aan tegen klimaatinitiatieven in de begroting van president Joe Biden voor 2024, waaronder bijvoorbeeld een post van ruim 78 miljoen dollar (70 miljoen euro) voor de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) om „te helpen een op het klimaat voorbereide natie te bouwen” en „rechtvaardigheid op het gebied van klimaatverandering en milieu te bevorderen”. Volgens Cruz is dat „het promoten van politieke agenda’s”. De rechtse zender Fox News stelde instemmend vast dat Cruz „woke klimaatinitiatieven” ontmaskerde.

India

Van ernstige zorgen over droogte en een uitblijvende moessonregen tot de evacuatie van tienduizenden bewoners na stortvloeden en hevige regenval: de extremen wisselden elkaar in slechts enkele weken af in India. Juist die opvolging van schijnbaar tegengestelde effecten maakt dat veel Indiërs het spoor bijster zijn: hoe manifesteert klimaatverandering zich nou? Tegelijk moeten beleidsmakers proberen om met al die problemen rekening te houden.

De brandweer in Griekenland probeert een brand ten westen van Athene te blussen.

Foto Louisa Gouliamaki/AFP

Indiase beleidsmakers erkennen hitte als een probleem. In 2013 stelden ze een eerste hitteplan op. Maar uit een inventarisatie werd dit jaar duidelijk dat dit plan niet erg effectief is. Zo houdt het onvoldoende rekening met de kwetsbaarste groepen in de samenleving: arbeiders die overdag fysiek werk moeten leveren, armen die op straat leven, en anderen die zich geen hulpmiddelen kunnen veroorloven. Dit jaar zijn de nachten amper koeler dan de uren overdag, waardoor mensen onvoldoende kunnen rusten en bijkomen. Indiase media wijzen op de gevaren van de combinatie van hitte en een hoge luchtvochtigheid. Zelfs in de schaduw is het zo heet, en de lucht zo vochtig, dat zweet niet meer kan verdampen.

China

In Beijing telde juni vijf dagen boven de 40 graden. De hitte is goed voor de omzet van textiel: elke Chinees die een witte huid wil houden, heeft een soort dun regenjasje aangeschaft dat beschermt tegen UV-straling. Maar de ongewone hitte leidt nauwelijks tot een debat over klimaatverandering. Dat komt waarschijnlijk doordat zo’n onderwerp typisch gezien wordt als iets waar de gewone burger geen grip op heeft: de overheid moet het maar oplossen.

Dat is niet zozeer luiheid of desinteresse. De overheid laat een vrije discussie over dit onderwerp namelijk niet zomaar toe. Enerzijds streeft de Chinese overheid naar minder CO2-uitstoot, anderzijds wil ze de energievoorziening veiligstellen, voorál tijdens hete zomers, als er veel vraag is naar airconditioning. China bouwt daarom veel nieuwe kolencentrales.

Het is ook niet de bedoeling dat gewone burgers zich gaan uitspreken over het klimaat. Ook klimaatactivisten moeten goed op hun woorden passen. Boodschappen over mogelijk apocalyptische gevolgen van klimaatverandering zouden de stabiliteit van het land maar ondermijnen.

M.m.v. Lisa Dupuy, Frank Kuin, Garrie van Pinxteren en Derk Walters

Een versie van dit artikel verscheen ook in de krant van 22 juli 2023.



woensdag 10 juli 2024

DAILY SHOW JON STEWART CHARTS Trump vs. Biden: t / USA ELECTIONS 2024 4PRESIDENT / CABARET / TRIESTE REALITEIT /

 

Jon Stewart Examines Biden’s Future Amidst Calls For Him to Drop Out | The Daily Show

maandag 22 april 2024

SHARTIE AART DEKKER / GOH, ZO HAD IK HET NOG NIET BEKEKEN...GROENE-OPINIE/-ANALYSE: ´Frans Timmermans’ slimheid beïnvloedt de formatie´ / EVEN NADENKEN / DE ANDERE KANT VD MEDAILLE /


SHARTIE AART DEKKER  - GOH, ZO HAD IK HET NOG NIET BEKEKEN

GROENE-OPINIE/-ANALYSE:  ´Frans Timmermans’ slimheid beïnvloedt de formatie´

EVEN NADENKEN - DE ANDERE KANT VAN DE MEDAILLE

Dit redactionele commentaar van de Groene Amsterdammer is een voorbeeld van waarom ik  - ondanks dat het soms zware kost is, en ´de Groene´ wekelijks lezen een forse hap uit mijn energiebudget en wat betreft oogcapaciteit is -  dit onafhankelijke opinie-tijdschrift als mijn lijfblad zie, en pas als allerlaatste zal schrappen, mocht dat ooit nodig zijn; een dusdanig andere kijk op een zaak dan gangbaar is in het publieke debat  - en zelfs mijn eigen kijk op een zaak - dat zo´n stuk mij anders tegen iets laat aankijken dan daarvoor...

In dit geval is het zuiver perceptie; Frans Timmermans die zich (nog) nog verre van de oppositieleider betoont van die hij zou moeten zijn, of zelf zei te willen worden, zelfs uitermate zwak overkomt sinds de verkiezingen van november 2023. Dit was ook mijn beeld (voor alle duidelijkheid; ik ben geen fan, heb nog nooit op hem of zijn partij gestemd en heb daar ook geen plannen voor'. 

Maar deze beschouwing doet je toch nadenken; misschien toch nog even niet afschrijven, deze oude gepokte en gemazelde PvdA´er... (voor alle duidelijkheid;dat had ik nog niet gedaan, maar ik begon wel te twijfelen of er überhaupt ook in de (nabije) toekomst nog iets te verwachten viel van de beste man).

We gaan het allemaal zien... maar de Groene Amsterdammer heeft zijn waarde voor mij weer eens dubbel en dwars bewezen, want ik word graag op het andere been gezet door wat ik aan media consumeer..!

(AD)

In het nieuws

Frans Timmermans’ slimheid beïnvloedt de formatie

 

De naam Frans Timmermans in combinatie met ‘formatie’ begint vaker te vallen. Zo vroeg Pieter Omtzigt zich op een recente ledenbijeenkomst hardop af waarom de vvd de route over links zo vroeg in het proces had afgesneden. vvd’ers zelf klagen ook steeds vaker binnensmonds over die strategische misser. En het meest vege teken aan de wand? Uitgerekend Geert Wilders waarschuwt tegenover camera’s steeds vaker wanhopig voor het alternatief als een formatiepoging met hem mislukt: dan dreigt Timmermans I.

Zelf houdt Timmermans de boot af. In zijn laatste brief aan informateur Kim Putters noteerde hij dat pas als het rechts écht niet lukt ‘het mogelijk is om na te denken over andere routes’. In principe is er in twee maanden niets veranderd aan het formatiestandpunt van GroenLinks-PvdA: eerst moet rechts het initiatief krijgen, laat ze het zelf maar verprutsen, zo wordt er gedacht, en pas als dat allemaal is uitgezocht komen wij in beeld. Maar dat is, zo herhaalt Timmermans keer op keer, ‘onwaarschijnlijk’.

Partijgenoten klagen soms nog steeds over een gebrek aan strijdbaarheid, aan felheid. De Timmermans die op verkiezingsavond fel van leer trok is weer verruild voor de analytische diplomaat die zijn blik op het ‘politieke midden’ focust. Eind februari gaf hij een lezing van een uur in De Rode Hoed in Amsterdam. Er was eindeloos aan de tekst gesleuteld, de GroenLinks-PvdA-leider had nog tot op het laatste moment op zijn telefoon zitten pielen. Maar eenmaal op het podium improviseerde hij erop los. Aanvankelijk geschrapte passages klonken plots toch. Hij had er veel zin in, verloor zichzelf zichtbaar én had daarbij de zaal mee.

Juist in de geïmproviseerde zinnetjes klonk zelfkritiek. Ja, de sociaal-democratie is een alliantie tussen hoog en laag, tussen veelverdieners en weinigverdieners. Wat hij buiten de spreektekst om ertussen frommelde waren zinnen als: ‘en dat moeten we herstellen’. Het raamwerk van de lezing was autocratie, rechtsstaat en daarin de figuren Vladimir Poetin en Geert Wilders. En wat zijn stroming daar tegenover moet stellen. ‘Het is altijd de opdracht van de sociaal-democratie geweest om de voedingsbodem voor extreme ideologieën weg te nemen’, zei Timmermans. ‘Wat zijn de belangrijkste redenen dat mensen hun toevlucht zoeken bij (ultra-)nationalisten?’

Vers in het geheugen lag het pvv-Kamerlid Joeri Pool, die in de Tweede Kamer had gesproken over ‘voortdurende provocaties van de Nederlandse regering richting de Russische federatie’. Timmermans waarschuwde voor hoe de grootste fractie van het land telkens flirt met het Kremlin of daar in elk geval sympathie voor toont.

Timmermans werd de diplomaat die op het ‘politieke midden’ focust

De hoogdravende speech was meer dan alleen het neerzetten van een ideologische lijn. Twee dagen later kon hij direct oogsten wat hij had gezaaid. Als oppositieleider presenteerde hij een ‘Oekraïne-overeenkomst’ met daarin de belofte om de strijd van Zelensky op ‘politiek, economisch en militair vlak’ te steunen. ‘Vandaag, en zo lang als nodig.’ Was ondertekend: elf fracties uit de Tweede Kamer, 104 van de 150 zetels beloven Oekraïne niet te laten vallen. Achter de schermen was er door PvdA’ers twee weken gewerkt om via app-groepen zoveel mogelijk partijen onder de verklaring te krijgen. Met als opvallendste ondertekenaars de drie partijen die onderhandelen over samenwerking met Wilders: vvd, nsc én bbb.

Het past in een strategie die Timmermans begin december, kort na de verkiezingsuitslag, uit de doeken deed. Doorlopend spreekt hij centrum-rechts aan op de gevolgen van besturen met radicaal-rechts. ‘Een kabinet valt nooit omdat de oppositie het zo goed doet, een kabinet valt omdat ze het onderling niet meer eens zijn’, zei hij tegen de NRC. ‘Dus ik wil die onderlinge verschillen zó duidelijk maken dat het moeilijk voor ze wordt.’

Enkele uren voor de Oekraïne-verklaring had Putters een tussentijds bericht doen uitgaan over de stand van zaken rond de formatie. Hij wees daarin op drie belangrijke onderwerpen waarop overeenstemming moest worden bereikt: de democratische rechtsstaat, gezonde overheidsfinanciën en ‘de internationale positie van Nederland’. Op die eerste twee punten was de informatieronde van Ronald Plasterk gesneuveld, nadat Pieter Omtzigt wegliep. En precies op dat derde punt dat zo lang afwezig was wist Timmermans nu effectief een wig te drijven.

Niet zonder resultaat. Geert Wilders voelde zich genoodzaakt om een knieval te maken door statements af te geven dat er te praten valt over steun aan Oekraïne. Hij schrapte acuut de verkiezingsbelofte uit zijn programma dat hij het land militair nooit zou steunen. ‘Wij willen nu praten over de mogelijkheid voor steun aan Oekraïne en ik hoop dat partijen ook zo snel zijn, want wij zijn de enige die een beweging maken.’

Timmermans staat misschien buiten de formatie en hoewel er niemand in die partij serieus rekening mee houdt dat een kabinet met zijn naam er ooit komt, heeft hij inhoudelijk een paar cruciale bakens verzet. Je zou kunnen zeggen: inhoudelijk een hoop binnengehaald.

Lees ook:

 

 

woensdag 31 januari 2024

UTRA SHORT SHARTIE AART DEKKER - #TWARTIE / POLITIEK LEIDERSCHAP ANNO 2024...: ´De VVD bevindt zich in een tragedie. Wie wint de liberale stammenstrijd?´ / GROENE AMSTERDAMMER /

 

UTRA SHORT SHARTIE AART DEKKER - #TWARTIE

POLITIEK LEIDERSCHAP ANNO 2024...

´De VVD bevindt zich in een tragedie. Wie wint de liberale stammenstrijd?´

GROENE AMSTERDAMMER

Het idee dat ´Kwaliteit altijd naar boven bubbelt´, en we dus ´De beste leiders krijgen die er beschikbaar zijn´ zal wel nooit geklopt hebben, ii mijn inschatting... 

Maar  - misschien ligt het aan mij -  mijn indruk is dat ´we´ wat dat betreft ook niet de goede kant op bewegen... ´wereldleiders en staatsmannen´ als Putin,Trump, Orban, Erdogan, Trump, Rutte en Wilders.., en ja zelfs Biden...deze lijst kan moeiteloos vele malen langer worden gemaakt...is dat nu het beste wat voorhanden is om land, Europa, Rusland, USA, NAVO en de Wereld te leiden? 

En waar komt de #VVD  - toch al zo´n 15 jaar de grootste, machtigste en verreweg invloedrijkste partij van Nederland! -  mee nadat grote voorman Rutte een inschattingsfoutje maakte? 

Met Yesilguz... Tsjonge, jonge... lees het verhaal van De Groene Amsterdammer​.... 


(AD)

zaterdag 20 januari 2024

SHARTIE AARTDEKKER / ACTUELER DAN OOIT / LOON NAAR WERKEN? VOOR DE MEESTE MENSEN NIET! / GROENE ONDERZOEK (2018): Dertien oorzaken waarom de lonen niet stijgen en de winsten wel - ‘We zijn terug in de negentiende eeuw’ / De SP had (en heeft) Gelijk - Maar kreeg het (alweer) niet... /

 

*

SHARTIE AARTDEKKER - ACTUELER DAN OOIT! 

LOON NAAR WERKEN? VOOR DE MEESTE MENSEN NIET!!

De SP had (en heeft) Gelijk - Maar kreeg het (alweer) niet...

GROENE ONDERZOEK (2018): 

Dertien oorzaken waarom de lonen niet stijgen en de winsten wel

‘We zijn terug in de negentiende eeuw’

Een punt dat Lilian Marijnissen  - tijdens haar (vooralsnog) laatste Verkiezingscampagne voor de SP -  regelmatig maakte  - maar niet wist te SCOREN; er was DOMWEG geen ENKELE INTERESSE voor -  was: inmiddels zijn de WINSTEN die in Nederland worden gemaakt in totaal GROTER dan de UITBETAALDE LONEN..!

Als je er over nadenkt een absurditeit van ongekende omvang. Die mening zijn inmiddels zelf vele miljonairs en miljardairs toegedaan, en die vragen er dan ook steeds luider om om eerlijk belast te worden...maar de politiek luistert er nog maar mondjesmaat naar...want die is grotendeels populistisch en bang...of leeft nog in vroeger tijden...

De Groene Amsterdammer  - net als de SP niet zelden jaren voorlopend in zijn Analyses en Remedies - schreef al in 2018 over de tendens dat de Loonsom steeds maar verder afneemt ten opzichte van de Winsten  - de Beloning voor het Kapitaal - dat artikel is dus ACTUELER DAN OOIT!

En daarom zeg ik: een MUST-READ voor IEDEREEN, juist ook voor de mensen die denken dat Rechts ons uit de ELLENDE gaat trekken...

(AD)

*

Onderzoek Dertien oorzaken waarom de lonen niet stijgen en de winsten wel

‘We zijn terug in de negentiende eeuw’

De ook door sociaal-democraten hartstochtelijk ondersteunde neoliberale koers van de afgelopen decennia heeft de positie van werkenden aanzienlijk verzwakt. Werkgevers, aandeelhouders en andere financiële avonturiers zijn de lachende derde.

Mirjam de Rijk beeld Kamagurka

nr. 9

De economische groei gaat aan de meeste mensen voorbij, bedrijven en vermogenden eigenen zich een steeds groter deel van de koek toe. De bezorgdheid daarover neemt van links tot rechts snel toe, maar veel verder dan ‘gossie wat erg’, ‘de vakbonden zijn te zwak’ of ‘de lonen zouden omhoog moeten, maar dat hebben we niet in de hand’ komt het niet. Als het over de oorzaken gaat, ligt het al gauw aan de globalisering of de technologische ontwikkeling, waardoor de indruk ontstaat dat er weinig aan te doen valt.

De stagnerende lonen en stijgende winsten zijn echter het gevolg van concrete politieke keuzes, van het beleid in de afgelopen decennia. Keuzes die de positie van werkenden verzwakten en de positie van kapitaalbezitters en werkgevers versterkten. En ja, de rode draad in die keuzes is neoliberaal gedachtegoed. Maar doordat het daarmee wordt samengevat blijft het bijna even ongrijpbaar als ‘globalisering’ of ‘automatisering’. Daarom een speurtocht naar hoe het zo ver heeft kunnen komen. Dertien oorzaken, die vrijwel allemaal voortkomen uit politieke beslissingen.

1. Het geld krijgt de vrijheid

Tot begin jaren negentig van de vorige eeuw konden geld en andere waardepapieren moeilijk de landsgrenzen over. Het besluit van de Europese Unie uit 1993 om vrij verkeer van kapitaal toe te staan zorgde voor een enorme versterking van de onderhandelingsmacht van alles en iedereen met kapitaal. ‘Sindsdien is het: “Pas maar op met wat je eist, want we kunnen ons kapitaal zo verhuizen”’, vat economisch historicus Bas van Bavel de veranderde verhoudingen samen. De enorme mobiliteit van kapitaal werd mede mogelijk gemaakt door nieuwe informatietechnologie, maar het waren politieke besluiten die ervoor zorgden dat kapitaal niet alleen de wereld over kón flitsen, maar ook mócht flitsen, op zoek naar de plek waar het het meest rendeert.

Daarnaast werden ook tal van andere financiële restricties in de jaren tachtig en negentig opgeheven. Banken hoefden zich voortaan niet langer te beperken tot het bewaren van spaargeld en het verschaffen van krediet, maar mochten voortaan allerlei financiële ‘producten’ ontwikkelen. Het bracht een stroom van ondoorzichtige financiële instrumenten en advisering op gang, die voor banken lucratiever zijn dan saaie kredietverlening. Ook het opkopen en weer verkopen van andere bedrijven en bedrijfsonderdelen werd gemakkelijker gemaakt.

Een andere vorm van financiële deregulering, met grote gevolgen voor de verhouding tussen bedrijven en werknemers, was het opheffen van de restricties voor ‘Bijzondere Financiële Instellingen’, oftewel brievenbusfirma’s, begin jaren tachtig. De vrijheid voor bfi’s gaf een boost aan belastingontwijking, en daarmee aan de verschuiving van belasting op winst naar belasting op arbeid. Want het geld voor publieke voorzieningen moet ergens vandaan komen, en de bfi’s zorgen ervoor dat bedrijven daar steeds minder aan bijdragen. Het aantal bfi’s groeide van zevenhonderd eind jaren zeventig naar vijftienduizend in 2012.

‘Het gekke is dat de vele instituten die pleiten voor hogere lonen, van de ecb tot het imf en de oeso, niet de relatie leggen met de deregulering van het kapitaal en de arbeidsmarkt als belangrijke oorzaak daarvan’, zegt Ronald Janssen van tuac, het adviesorgaan van de vakbonden bij de oeso.

2. Aandeelhouders mogen het zeggen

Tot in de jaren tachtig hadden aandeelhouders in Nederland weinig te zeggen. Er waren veel minder bedrijven beursgenoteerd – ondernemingen die investeringskapitaal nodig hadden leenden van banken. De aandeelhouders die er waren, hadden wettelijk veel minder in de melk te brokkelen – de leiding van het bedrijf was de baas. Dat veranderde toen in de jaren negentig het zogeheten structuurregime voor bedrijven werd gewijzigd. Ook de code-Tabaksblat van 2004, voorbereid door een commissie onder leiding van Unilever-topman Morris Tabaksblat, gaf aandeelhouders meer macht. Vanuit Europa kwam daar de Europese overnamerichtlijn bij, op initiatief van EU-commissaris en oud-vvd-leider Frits Bolkestein. Fusies, overnames en verandering van de structuur van een bedrijf waren voortaan het domein van aandeelhouders. Met als gevolg dat veel geld van bedrijven gaat naar het overnemen van (delen van) andere bedrijven in plaats van naar lonen of investeringen in toename van de productie. ‘Kwartetten’, noemt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (wrr) dat in haar onderzoek naar de financialisering van Nederland (2016).

Het eerder genoemde vrij maken van het kapitaalverkeer heeft ook grote effecten op het gedrag van aandeelhouders. Investeerden zij voorheen geduldig in bedrijven in eigen land, nu zijn ze weg zodra ze elders hogere rendementen kunnen krijgen.

Het kapitaal van bedrijven wordt sindsdien meer en meer ingezet voor snelle koersstijgingen in plaats van voor lonen en investeringen. De huidige beurs is een enorme prikkel tégen het belang van werknemers, benadrukt Hans Schenk, emeritus hoogleraar economie in Utrecht en gespecialiseerd in grote bedrijven en hun financiën. ‘Als een bedrijf een loonsverhoging aankondigt betekent dat vrijwel altijd het kelderen van de koers, terwijl het aankondigen van ontslagen meteen leidt tot koersstijgingen.’

Aandeelhouders hoeven hun macht overigens meestal niet letterlijk aan te wenden. Het management van bedrijven anticipeert ook zonder directe druk op de behoeften van de aandeelhouders. Dat is niet zo vreemd, want bij veel bedrijven is de beloning van de top afhankelijk van de aandelenkoers, een rechtstreekse prikkel voor het sturen op aandeelhouderswaarde in plaats van op de toekomstbestendige strategie van het bedrijf.

‘In plaats van banken die geld verschaffen aan bedrijven verschaffen bedrijven nu het geld aan de financiële industrie’

3. Geld wint het bij bedrijven van mensen

Ook ‘gewone’ bedrijven, bedrijven die geen deel uitmaken van de financiële sector, zijn de afgelopen dertig jaar geld gaan verdienen met handel in financiële producten: derivaten en andere vormen van financial engineering die ontstonden dankzij financiële deregulering. Want waarom zou je nog kopjes of auto’s maken als je met financiële beleggingen meer kunt verdienen? Om welk deel van de omzet of de winst het gaat weet niemand, want het wordt nergens geregistreerd. Het is de omgekeerde wereld, stelt politicoloog Angela Wigger van de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘In plaats van banken die geld verschaffen aan bedrijven verschaffen bedrijven nu het geld aan de financiële industrie.’ Winst van bedrijven vertaalt zich niet in loon of productieve investeringen, maar vloeit naar financiële instrumenten. Wigger: ‘Werknemers raken buiten beeld, want die heb je voor die financiële handel niet nodig.’

Belangrijker echter is een andere vorm van financialisering, stelt Arnoud Boot, hoofdauteur van het wrr-rapport over financialisering. ‘Bedrijven zijn alles wat ze doen in financiële maatstaven gaan vertalen. Dat zorgt niet alleen voor een enorme focus op de korte termijn, maar ook voor armoedig beleid. En datgene wat mensen toevoegen, namelijk samenwerken, is niet meetbaar en wordt daardoor ook niet erkend. Het is een vorm van financialisering die niet alleen in het bedrijfsleven hoogtij viert, maar evengoed bij de overheid en in de publieke sector.

Volgens Brits onderzoek in opdracht van de internationale arbeidsorganisatie ilo is financiële deregulering en de financialisering die daar het gevolg van is de belangrijkste oorzaak van het achterblijven van de lonen (Why Have Wage Shares Fallen, 2013).

4. Monopolies mogen hun gang gaan

Volgens de gangbare economische theorie komen exorbitante winsten in een vrije markt niet voor, want er zijn altijd concurrenten die het product voor een lagere prijs gaan aanbieden. De mededingingswetgeving moet er bovendien voor zorgen dat bedrijven nooit te groot worden. Die faalt echter hopeloos, meent Arnoud Boot. Want hoewel geen enkel bedrijf de hele markt in handen heeft, is er toch sprake van monopolieachtige praktijken. Boot: ‘Met als gevolg onverdiende winstgevendheid. Grote bedrijven doen er alles aan om concurrentie uit te bannen en overheden helpen hen daarbij. Schaalvergroting van bedrijven gaat al lang niet meer over kostenvoordeel, maar over het uitbannen van concurrentie, bijvoorbeeld door concurrenten op te kopen.’ Nationale overheden zullen hier nooit tegen optreden, analyseert Boot. Soms omdat ze maar wat trots zijn dat ‘hun’ bedrijf groeit, soms uit angst dat het bedrijf anders vertrekt. Boot: ‘De Europese mededingingsautoriteit probeert het soms wel, maar het is verrekte lastig. We hebben een veel te optimistisch beeld van de markteconomie.’

Econoom Aldert Boonen van de fnv: ‘Albert Heijn heeft een derde van de markt in handen. Dat is officieel geen monopolie, maar in de praktijk is het dat wel.’ De supermarktketen zet met haar grote marktaandeel toeleveranciers onder druk, waarop die toeleveranciers aan het bezuinigen slaan op hun werknemers. Boonen: ‘We hebben als vakbeweging die verdekte monopolies en de invloed daarvan op de arbeidsvoorwaarden pas sinds kort op het netvlies.’

Ook de gevoeligheid van consumenten voor merken versterkt de winstgevendheid van bedrijven, stelt Boonen. ‘Neem spijkerbroekenmerk Diesel. Diesel maakt die broeken niet, ze kopen de kant-en-klare producten in Azië voor een paar euro en zijn zelf alleen maar verhandelaar. Maar omdat er Diesel op staat kunnen ze er honderd euro per stuk voor vragen. Een hoge prijs vergroot zelfs de status van het merk, dus tel uit je winst. En de concurrent doet precies hetzelfde.’ De combinatie van merkmacht en het uitbesteden van de productie zorgt voor lage lonen en hoge winsten.


5. Pensioenfondsen doen mee aan rendementjagen

Op het eerste gezicht lijken pensioenen dé manier om werkenden een graantje mee te laten pikken van de hoge winsten en beleggingsrendementen. Toch is het eerder omgekeerd. Pensioenfondsen zijn zich de afgelopen decennia steeds meer gaan richten op snelle hoge rendementen, en daarmee dragen ook zij bij aan de financialisering van de economie, stelt de eerdergenoemde wrr-studie. Arnoud Boot: ‘De fondsen zijn beleggers in waardepapieren geworden in plaats van investeerders gericht op echte economische productie.’ Dat pensioenfondsen zich gedragen zoals ze zich gedragen heeft alles te maken met de Nederlandse regels rond pensioenen. Boot: ‘Het systeem van dekkingsgraden en rekenrente zorgt ervoor dat de fondsen zich richten op een schijnwerkelijkheid. Langetermijninvesteringen zijn moeilijker meetbaar dan snel stijgende aandelenkoersen. Natuurlijk hebben we allemaal belang bij een goed pensioenrendement, maar niet bij lucht.’ Werd er twintig, dertig jaar geleden nog vooral in Nederland belegd in langjarige investeringen in bijvoorbeeld woningen, inmiddels zit bijna alle vermogen in buitenlandse waardepapieren. Boot: ‘En de les uit het verleden is dat je een deel van dat geld altijd kwijtraakt.’

Het faillissement van V&D, een paar jaar geleden, zorgde voor een wake-up call bij de vakbeweging. Vakbonden besturen samen met werkgevers de pensioenfondsen. De warenhuisketen ging failliet nadat ze was leeggezogen door ‘investeringsmaatschappij’ Sun Capital, waar pensioenfondsen in belegden. Tienduizend mensen verloren hun baan.

De financiële deregulering, de toegenomen macht van aandeelhouders en de enorme schaalvergroting van bedrijven vergroten allemaal de onderhandelingspositie en macht van bedrijven. Tegelijkertijd werd de positie van werkenden juist verzwakt.

6. Loonmatiging als heilige graal

Je zou het met de huidige eensgezindheid over de noodzaak van loonstijgingen bijna vergeten, maar een kleine veertig jaar lang zwoeren werkgevers, werknemers en overheid bij loonmatiging. Het beteugelen van de lonen zou zorgen voor meer werkgelegenheid, voor extra investeringen en voor toenemende export. Veertig jaar geleden was daar ook best iets voor te zeggen, de lonen stegen in de jaren zeventig sterker dan de arbeidsproductiviteit en dat gaat niet heel lang goed. Maar loonmatiging bleef ook de heilige graal toen er economisch helemaal geen reden meer toe was, sterker nog, toen er economisch veel voor te zeggen was de lonen flink te laten stijgen. Zonder loon immers geen koopkracht, en de Nederlandse economie is voor zeventig procent afhankelijk van de binnenlandse vraag naar producten en diensten.

En zelfs nu kost het de fnv soms moeite de eigen mensen te overtuigen, zegt Zakaria Boufangacha, dagelijks bestuurder van de fnv. ‘Het idee dat een minder hoge looneis goed is voor de werkgelegenheid en de concurrentiepositie zit diep.’ Op zichzelf hoeft de extra beloning van werkenden niet in directe loonstijging te zitten, er kan ook gekozen worden voor betere secundaire arbeidsvoorwaarden. Maar niet alleen de lonen zelf stagneren, ook het totale deel van het nationale inkomen dat naar werkenden gaat, daalt. Beleidsadviseur arbeidsvoorwaarden Saskia Boumans van de fnv: ‘We hadden te weinig op het netvlies dat ondertussen de winsten sterk toenamen, en dat de aiq daalde.’ De aiq, de arbeidsinkomensquote, meet welk deel van alles wat er wordt verdiend naar de a van arbeid gaat, inclusief flexwerk en zzp. Overigens stelt de fnv inmiddels weer stevige looneisen, van 3,5 procent.

Een belangrijk argument voor loonmatiging was decennialang dat loonstijgingen zorgen voor prijsstijgingen, dus inflatie, en dat er zo een eindeloze vicieuze cirkel van loon- en prijsstijgingen zou ontstaan. Prijsstijgingen leiden immers weer tot nieuwe looneisen. Opmerkelijk is dat de redenering ‘loonstijgingen zorgen voor inflatie’ geen reden was om de lonen te verhogen toen er afgelopen jaren juist gebrek aan inflatie was. Maar het hele idee dat looneisen als vanzelf tot inflatie leiden is een misverstand, stelt Servaas Storm, econoom en onderzoeker aan de TU Delft. ‘Dat gebeurt immers alleen als bedrijven de prijzen vanwege die loonstijgingen moeten verhogen. Maar met de huidige winsten kan de loonstijging makkelijk uit de winst betaald worden, de prijzen hoeven helemaal niet toe te nemen als de lonen omhoog gaan.’

‘We hebben in Nederland meer dan een miljoen mensen die graag een baan willen. Doe wat moeite voor ze, leid ze op’

7. De overheid remt lekker mee

De overheid gaat, afgezien van de ambtenarensalarissen, officieel niet over de lonen, maar achtereenvolgende kabinetten hebben met tal van maatregelen sterk bijgedragen aan loonmatiging. Door te dreigen dat ze anders de cao-afspraken niet algemeen bindend zou verklaren (die avb zorgt ervoor dat de cao voor de hele sector geldt, ook bij bedrijven die niet mee-onderhandelden), door het wettelijk minimumloon te bevriezen of te verlagen, en door het psychologisch effect dat uitgaat van het korten van de ambtenarensalarissen. Het Centraal Planbureau, belangrijk adviesorgaan voor het kabinet, schatte tot 2008 de loonruimte stelselmatig te laag in: de werkelijke loonruimte (bestaande uit toename van de arbeidsproductiviteit plus inflatie) bleek jarenlang achteraf hoger te zijn dan wat het cpb inschatte.

De hoogte van het minimumloon is sterk bepalend voor de lonen aan de onderkant. Het minimumloon werd in de jaren tachtig verlaagd en groeide ook daarna niet mee met de gemiddelde welvaartsstijging. In 1976 was het minimumloon nog 68 procent van het gemiddelde loon, inmiddels is dat 48 procent. Tegelijkertijd werden juist meer mensen afhankelijk van de hoogte van het minimumloon, omdat er met name in de jaren negentig steeds meer loonschalen bij kwamen die nauwelijks boven het minimumloon zitten.

Toen het wettelijk minimumloon eind jaren zestig werd ingevoerd, was het criterium dat een gezin met twee kinderen, wonend in de stad, ervan kon leven. Wiemer Salverda, hoogleraar arbeidsmarkt en ongelijkheid: ‘Dat behoeftecriterium is losgelaten. Impliciet of expliciet wordt ervan uitgegaan dat gezinnen minstens anderhalf-verdiener zijn. Maar dat betekent dus wel een lager loon per uur.’ Het verlagen van het minimumloon is gunstig voor de overheidsfinanciën, omdat de hoogte van de bijstand en een paar andere uitkeringen afhankelijk is van de hoogte van het minimumloon.

8. Door meer werknemers hebben werkgevers meer keus

De vijver waaruit werkgevers hun werknemers kunnen kiezen, werd de afgelopen decennia systematisch groter. In de eerste plaats natuurlijk doordat vrouwen vanaf de jaren tachtig veel meer betaald gingen werken. Maar ook door het bevorderen van de komst van arbeidskrachten uit de rest van Europa. Een grotere vijver betekent minder onderhandelingsmacht voor werknemers. De arbeidstijdverkorting van begin jaren tachtig (van pakweg veertig naar 38 uur) zorgde er nog even voor dat het reservoir van arbeidskrachten enigszins binnen de perken bleef, maar daarna waren er slechts bewegingen die de keuzemogelijkheden voor werkgevers vergrootten.

Zo bepaalt de Europese Detacheringsrichtlijn van 1997 dat werknemers uit andere Europese landen die hier komen werken grotendeels betaald kunnen worden volgens de regels van het land van herkomst. Zeker na de uitbreiding van Europa met relatief arme landen met lagere lonen en sociale zekerheid werden werknemers van elders een aantrekkelijk alternatief voor werkgevers.

Onlangs maakte uitzendconcern Randstad bekend dat het jaarlijks tachtigduizend mensen uit Oost- en Zuid-Europa en India wil aantrekken om de tekorten op de Nederlandse arbeidsmarkt op te lossen. Maurice Limmen, voorzitter van het cnv: ‘Dan denk ik: we hebben in Nederland toch ook nog meer dan een miljoen mensen die graag een baan willen. Doe wat moeite voor die mensen, leid ze op, zorg voor herintredende vijftigplussers. Maar het is goedkoper en makkelijker om mensen uit het buitenland te halen.’

Niet alleen vrouwenemancipatie en goedkope arbeid uit Oost-Europa, ook verandering van de studiefinanciering zorgt voor een grotere vijver van arbeidskrachten. Tot begin jaren negentig hadden studenten een basisbeurs én mocht je als student naast die beurs nauwelijks bijverdienen. Door het vrijwel afschaffen van de studiebeurs en het schrappen van de bijverdienregels kwamen er honderdduizenden slimme, flexibele en met weinig loon genoegen nemende studenten de arbeidsmarkt op.

Intrigerend is dat als arbeid overvloediger wordt de macht van werkenden afneemt, maar dat kapitaal geen last heeft van zijn eigen overvloedigheid: er is veel meer geld dan de economie nodig heeft of zelfs aankan, maar toch wordt kapitaal niet minder machtig, integendeel. De simpelste verklaring daarvoor is natuurlijk dat mensen moeten eten, waardoor het stellen van eisen per definitie lastiger is. ‘Maar bovendien heeft het kapitaal een markt voor zichzelf gecreëerd buiten de reële economie, door speculatie en nieuwe financiële instrumenten’, zegt Bas van Bavel. De lage rente is een afspiegeling van de overvloed van kapitaal, maar het geld heeft andere manieren om aan te groeien.

9. Met minder sociale zekerheid kun je minder eisen

De afgelopen decennia zijn de toegang tot sociale zekerheid en de hoogte van de uitkeringen stelselmatig verminderd. En dat, zeggen ook de oeso, het imf en de Europese Commissie, zorgt voor een verslechtering van de onderhandelingspositie van werkenden. Wie werkloos of gedeeltelijk arbeidsongeschikt wordt heeft minder vangnet om op terug te vallen en gaat daardoor eerder akkoord met slechte arbeidsvoorwaarden.

Socioloog Cok Vrooman, werkzaam bij het Sociaal en Cultureel Planbureau en hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, onderzocht hoe de hoogte, duur en voorwaarden van de sociale zekerheid zich in de afgelopen decennia ontwikkelden. De inkomenszekerheid van mensen onder de 65 (bijstand, arbeidsongeschiktheid, WW) nam sinds 1980 in Nederland met 34 procent af, berekende hij. Sinds 1990 is de daling zelfs nog forser (38 procent), want tussen 1980 en 1990 nam de zekerheid eerst nog toe. Gecorrigeerd voor inflatie is het sociaal minimum (de optelsom van bijstand plus toeslagen) nu lager dan in 1980.

Het begon allemaal met het rapport Een werkend perspectief van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in 1990. Zelden werd een advies zo snel en grondig omgezet in beleid. ‘Werk boven inkomen’ werd voortaan het adagium. Sociale zekerheid was voortaan niet meer bedoeld als inkomenszekerheid, maar werd een instrument om mensen te ‘prikkelen’ om werk aan te nemen, zowel in hoogte als in voorwaarden. Uitkeringsgerechtigden mogen steeds minder eisen stellen aan het werk en de arbeidsvoorwaarden die ze accepteren, en mensen onder de 27 hebben sinds 2009 in principe geen recht op een uitkering.

‘Ze zien werknemers als mensen die schroefjes indraaien, als intellectueel inferieur, mensen die bij bosjes te krijgen zijn’

10. Nederland is kampioen flex

De Nederlandsche Bank was er in haar onderzoek van een paar weken geleden helder over: het achterblijven van de lonen is voor pakweg de helft te wijten aan de opmars van flexwerk. Niet alleen krijgen flexwerkers slechter betaald, door de opmars van flex durven ook de mensen die wel een vaste baan hebben minder eisen te stellen uit angst hun baan te verliezen. Bovendien zijn mensen met flexwerk veel minder vaak lid van een vakbond, wat de onderhandelingspositie van vakbonden verslechtert. Nederland is kampioen flexwerk doordat tal van regelingen flex zeer goedkoop maken voor werkgevers.

Naast flex zorgen ook aanbesteding en outsourcing voor lagere lonen. Bedrijven en organisaties die voor hun opdrachten afhankelijk zijn van het winnen van een aanbesteding doen er alles aan om hun prijs te drukken door de lonen zo laag mogelijk te houden. Bovendien zorgt aanbesteding voor meer flex, want wie afhankelijk is van het winnen van aanbestedingen wil zo min mogelijk vast personeel. De balkanisering van de arbeidsmarkt, noemt Ronald Janssen van tuac dat. Janssen: ‘In discussies over gebrek aan loonstijging wordt tegenwoordig bijna beschuldigend naar vakbonden gewezen: jullie hebben macht verloren, sukkels. Maar vergeet niet dat het verlies van macht een rechtstreeks gevolg is van beleid, van hoe werk georganiseerd is.’

Bij de acties in de schoonmaak trokken de vakbonden sámen op met de werkgever van de schoonmakers (bedrijf csu), omdat de werkgever zich ook gemangeld voelde tussen de aanbesteders. Marktwerking en privatisering in de publieke sector hebben de hoeveelheid aanbestedingen sterk opgevoerd. Zodra in een sector marktwerking wordt geïntroduceerd, zoals in de zorg, moeten opdrachten volgens regels van de Europese Unie aanbesteed worden.

In dezelfde lijn ligt het outsourcen van bedrijfsonderdelen die voorheen deel uitmaakten van het eigen bedrijf. Doordat activiteiten als de schoonmaak en de catering worden uitbesteed aan een ander bedrijf valt dat personeel niet onder de eigen cao, en wordt het slechter betaald. Het ‘verdampen van het werkgeverschap’ noemt Ronald Dekker, arbeidseconoom van onderzoeksinstituut Reflect van de Universiteit van Tilburg dat.


11. Werkenden betalen de belastingverlichting van bedrijven

De afgelopen decennia gingen de belastingen voor bedrijven omlaag en die voor werkenden omhoog. De winstbelasting voor bedrijven is gehalveerd en het huidige kabinet wil deze nog verder verlagen. Vooral sinds de crisis van 2008 zijn de lasten voor werkenden juist sterk gestegen, van 19,8 procent naar 22,2 procent (uitgedrukt in percentage van het bruto binnenlands product). Daar komen de pensioenpremies nog bovenop. Dat zorgt er niet alleen voor dat werkenden netto minder overhouden, het beïnvloedt ook de loononderhandelingen. Want door de gestegen lasten op arbeid nemen de loonkosten voor werkgevers toe, ook als de lonen zelf niet stijgen. Werkgevers grijpen die gestegen loonkosten aan om de lonen niet te verhogen: de loonruimte gaat op aan de gestegen premies en belastingen op de lonen, zeggen zij. Ze verzuimen er echter bij te zeggen dat hun eigen belastingen zeer sterk gedaald zijn, waardoor er wel degelijk ruimte is gekomen om de lonen te verhogen.

12. Een klusjeseconomie voor werklozen

Het is een debat voor ingevoerde intimi, maar levendig is het wel: wordt de koek voor werkenden niet vooral kleiner door de opmars van nieuwe technologie? Volgens werkgeversorganisatie vno-ncw is technologie de belangrijkste oorzaak van de daling van de arbeidsinkomensquote. Doordat bedrijven meer uitgeven aan technologische innovaties zijn minder arbeidskrachten nodig, logisch dat de factor arbeid dan een kleiner deel van de taart krijgt. Maar als dat waar zou zijn, zouden de investeringen toenemen. En dat doen ze niet. Ook zou de arbeidsproductiviteit, oftewel de gemiddelde hoeveelheid die per arbeidsuur geproduceerd wordt, flink stijgen, en dat gebeurt evenmin.

Maar technologie heeft wel op een paar andere manieren invloed op de verdeling van de koek. ‘Werkers kunnen gemakkelijker in de gaten gehouden worden en aangestuurd worden om zo hard mogelijk te werken, en alleen op de tijden dat ze echt nodig zijn’, verklaart Wiemer Salverda. ‘De baas weet precies hoe lang de caissière over iedere hoeveelheid boodschappen doet, en weet precies hoe de buschauffeur rijdt.’ Bovendien is er technologische werkloosheid, zoals dat is gaan heten: mensen die werkloos worden door automatisering gaan vervolgens vaak beneden hun niveau en salaris aan het werk. De werkloze bankmedewerker die Deliveroo-fietser wordt. Volgens Adair Turner, voorzitter van het internationale Institute for New Economic Thinking (inet), is dat de belangrijkste verklaring voor de in veel westerse landen haperende arbeidsproductiviteit: de opmars van de laagproductieve klusjes. Zo zorgt technologische ontwikkeling er wel degelijk voor dat werkenden een kleiner deel krijgen van het nationaal inkomen. Volgens hoogleraar Van Bavel heeft dat alles te maken met hoe er met technologische werkloosheid wordt omgegaan en hoe de klusjeseconomie wordt bevorderd. ‘Technologie mag nooit de schuld krijgen van het feit dat werkenden een kleiner deel van de koek krijgen. Want beleid bepaalt hoe technologie uitwerkt, dat bepaalt de technologie echt niet zelf.’

13. De rekening van de crisis daalt eenzijdig neer

Opmerkelijk genoeg veroorzaakte de financiële en economische crisis van 2008 nauwelijks een daling van de winsten van ondernemingen. Tegelijkertijd gingen werkenden er wel op verschillende manieren op achteruit, zowel in de marktsector als in de publieke sector. Het redden van de banken sloeg een gat in de staatsschuld en om het gat te dichten sloeg de overheid aan het bezuinigen. Met als gevolg een stijgende werkloosheid – alleen al in de zorg verloren tachtigduizend mensen hun baan – en stagnerende lonen. Ook werden, om de staatsschuld te verminderen, de belastingen en premies voor huishoudens verhoogd. Welk deel van de daling van de arbeidsinkomensquote precies het gevolg is van de manier waarop de crisis werd bestreden, is moeilijk te zeggen, maar dat het crisisbeleid bijdroeg aan de daling hoeft weinig betoog. Daarbij komt de algemene tendens om in tijden van economische tegenspoed de lonen te matigen, maar in tijden van voorspoed geen inhaalslag te maken.

Bij de dertien bovengenoemde oorzaken gaat het steeds om politieke keuzes, om beleidsbeslissingen. Maar ook meer psychologische aspecten spelen een rol bij de stagnerende lonen en stijgende winsten, benadrukt Maurice Limmen van het cnv: ‘Het idee van samen, collectief zorgen voor goede beloning en goede arbeidsvoorwaarden is een beetje zoek geraakt. Als de werkdruk de spuigaten uit loopt denken mensen eerder dat ze een cursus mindfulness moeten doen dan via ondernemingsraad en vakbond zorgen voor meer collega’s. Als je het niet aankunt, ligt dat zogenaamd aan jezelf.’

Ook bij werkgevers spelen psychologische motieven, weet Schenk, zelf commissaris bij drie bedrijven. ‘Zelfs als loonsverhogingen niet ten koste gaan van de winst bestaat er een grote weerzin tegen. Het sentiment is soms letterlijk: “Ze verdienen het niet.” Ze zien werknemers als mensen die schroefjes indraaien, als intellectueel inferieur, mensen die bij bosjes te krijgen zijn.’

‘Eigenlijk zijn we terug in de negentiende eeuw’, zegt economisch historicus Bas van Bavel. ‘Kenmerkend voor de negentiende eeuw én voor het huidige tijdsgewricht is dat kapitaal en arbeid alleen nog via “de markt” bij elkaar komen en dat de prijs van beide aan de markt wordt overgelaten.’

Arbeid en kapitaal kunnen op tal van andere manieren bij elkaar komen, maar die andere samenwerkingsverbanden om te produceren zijn óf gemarginaliseerd – coöperaties, familiebedrijven, ambachtslieden, middenstanders – óf zijn zelf volgens het marktsysteem gaan werken: woningcorporaties, voormalige coöperatieve banken en verzekeringen, grote delen van de publieke sector. De markt als prijsbepaler voor arbeid en kapitaal is niet ‘modern’, benadrukt Van Bavel, het is juist erg ouderwets. ‘De pure markteconomie die de laatste decennia is ontstaan, tierde ook in de zestiende en zeventiende eeuw welig.’ De periode waarin andere productieverbanden de boventoon voerden – vanaf een eeuw geleden tot pakweg eind jaren zeventig – kenmerkte zich juist door een sterke toename van de welvaart.

De grote vraag, zeker nu de kritiek op de markt als spelbepaler alom toeneemt, is waarom ook links of in ieder geval de sociaal-democratie zo lang is meegegaan in marktdenken en loonmatiging. Socioloog Merijn Oudenampsen, die onlangs startte met een groot onderzoek naar de opkomst van het neoliberalisme: ‘Zowel de bonden als de sociaal-democratie raakten in de jaren tachtig min of meer getraumatiseerd door de hoge werkloosheid. Bovendien werd het neoliberale gedachtegoed in Nederland door de kabinetten-Lubbers heel technocratisch gebracht. Als “het is nu eenmaal voor iedereen de beste oplossing”, in plaats van een ideologische strijd.’ Er was (en is) in Nederland veel minder discussie onder economen dan in andere landen. Oudenampsen: ‘De neoklassieke economen hebben hier ongeveer de hegemonie.’

Arnoud Boot verklaart het meegaan van links vooral uit het bandwagon-effect: ‘Iedereen praat elkaar na en tijd voor reflectie is er niet. En je ongemakkelijke gevoelens kun je altijd sussen door kleine verbeteringen aan te brengen, dan heb je toch je best gedaan.’


Dit is het tweede deel van een serie van Mirjam de Rijk over kapitaal en arbeid. Het eerste deel, ‘En de winnaar is… het bedrijfsleven’, stond in De Groene Amsterdammer van 1 februari. De serie wordt mede mogelijk gemaakt door Fonds 1877

Meer Cartoons van 'Kamagurka' op Groene.nl  meer 'K' op de Groene   ---  Hier ---