.jpg)
Tribune Juni 2023 (SP.nl)
Bron: CBS
*
SHARTIE AART DEKKER - ECONOMIE
Smoes-, Graai- & In-flatie...komt in grote lijnen allemaal op hetzelfde neer...
N.A.V. 'Graaiflatie' - SP-TRIBUNE & GROENE Column Economie 'Smoesflatie' - Koen Haegens
De kapstok voor rechtse (en/of starre) economen om weer heel veel - in de toekomst hoogstwaarschijnlijk opnieuw als 'rampzalig' geëvalueerd door veel van diezelfde economen - bezuinigingsbeleid aan op te hangen - we hoorden ze in de media immers als weer luidruchtig roeptoeteren dat 'de nieuwe regering flink moet gaan ingrijpen in de begroting, want anders...'
...want anders zou Nederland weleens boven de Eu-normen van 60% schuld en 3% overheidstekort kunnen uitkomen...
So what?
Ik herinner me - wat in alle relevante media-items gewoon wordt weggelaten - dat in een interview met SP-leider Emile Roemer toen hij in de zomer voorafgaand aan de Verkiezingen op 34-50 zetels stond (die '50' waren geen peilingen voor die volgende verkiezingen, maar werd door veel peilers als het maximale potentieel van de SP ingeschat, dat geef ik gelijk toe...maar toch!) hem gevraagd werd "En als u nu straks premier bent, en de SP-plannen leiden tot een groter tekort dat 3%, en de EU geeft Nederland een boete...wat doet u dan?"
Zijn antwoord luidde: "Dan betalen we die boete gewoon niet..."
Hoongelach alom, en dát was de eerste kerf in die premierwaardige hoge peilingen..!
Het 'Roemer-bashen' ging in de weken erna door; van alle kanten werd er op de door vriend en vijand als 'Meest betrouwbare politicus ooit' (van Nederland dan) gepeilde Sp-voorman ingehakt. Matthijs van Niekerk en DWDD gaven om die collectieve sloopoperatie af te maken o.a. Peter R. de Vries volledig de vrije hand en ammunitie om - nota bene omwille van het feit dat Roemer de kans had aangegrepen als gastredacteur van de Telegraaf een paar pagina's in te vullen, net zoals al zijn politieke collega's - hem compleet neer te sabelen. Diederik Samsom die samen met GL zes weken lang met Roemer alle podia was afgegaan om 'Tegen het Rechtse-rot-beleid' campagne te voeren - ik meen me zelfs te herinneren dat PvdA, GL en Sp een lijstverbinding hadden! - maakte de collectieve Lynchpartij en 'het Verraad op Links' vervolgens af door al voor de stembussen gesloten waren in bed te duiken en een coalitie te smeden die Rechtser Rotbeleid dan Ooit ging voeren; ja dat doorgeslagen bezuinigingsbeleid waarvan nu alom door economen wordt gezegd dat het veel te ver ging, de economie serieus en langdurig heeft geschaad, en dan de definitieve wind in de rug was van vele Rutte-schandalen zoals de Teoslagenaffaire, de Groninger Bodembeweging die Rutte nu zo 'verschrikkelijk' vindt, uitmondend in de Parlementaire Enquete-verhoren fraudebeleid die vandaag worden afgesloten en op zeker zullen leiden tot alweer een rapport waarin zal worden geconcludeerd dat alle Menselijke Maat zoek was/is, dat het Rechtse Rotbeleid fataal heeft uitgepakt voor honderdduizenden mensen, het vertrouwen in Democratie en Politiek tot onder nul heeft geduwd, de samenleving heeft gespleten, de Publieke Sector serieus en langdurig heeft uitgehold tot een punt dat deze niet zomaar meer is te herstellen en Extremistisch/Populistisch Rechts zwaar in het zadel heeft geholpen...
Roemer had natuurlijk voor de volle 100% gelijk, zoals de SP jaren na dato meestal gelijk blijkt te hebben, tot een gradatie dat zelfs ik als Sp-lid en -stemmer nogal eens moet concluderen dat de SP het op punten waar ik het aanvankelijk niet helemaal met de partijlijnen eens was, toch grotendeels bij het juiste einde bleek te hebben. Er heeft nog nooit een land EU-boetes betaald omdat het tekort tijdelijk boven de 3% uitkwam. En die 60% schuld? Er zijn serieuze economieën van grote landen - neem bijvoorbeeld Japan, de USA, Italië e.v.a. - waar de Nationale Schuld een veelvoud bedraagt van die 60%, en voor zover ik weet is er nog nooit zo'n land ten onder gegaan....kan het weleens een probleem(-pje) zijn? Natuurlijk! Maar hebben wij door die normen als keihard te hanteren dan problemen voorkomen? Dacht het niet!
Vele jaren lang wilde de Inflatie maar niet op het door de EU en Europese Bank gewenste 2% uitkomen; het leidde tot een beleid waarin geld 'gratis' werd (maar desondanks in Nederland de private armoede van hele volksstammen en de publieke armoede in allerlei essentiële sectoren als Zorg, Onderwijs, Rechtstaat, Natuur & Milieu, Defensie - en dat lijstje is nog verder aan te vullen - toenam).
En nu - met graagte aangewakkerd door oorlogsmisdadiger Putin - is die inflatie dus een tijdje (relatief) hoog..en direct springen de begrotings-haviken in hun conservatieve houden: bezuinigen!
Terwijl er geld verdiend wordt als zelden (of nooit) eerder...
Het zal de toon wel zijn, dat de door de SP gehanteerde term 'Graaiflatie' door de ' anti's ' wordt tegengesproken. Maar volgens mij is tegen het betoog van de SP (zie het artikel onderaan) geen speld in te brengen; de lonen (en dus ook pensioenen en uitkeringen) lopen tomeloos ver achter bij de ontwikkeling van de winsten en de grote vermogens. De SP heeft dus WEER GELIJK!
Econoom Koen Haegens heeft het in zijn Column 'Smoesflatie' in de Groene Amsterdammer - direct hieronder - over vrijwel het zelfde, maar het klinkt misschien iets minder attaquerend?
Misschien moeten begrippen als Inflatie en Deflatie economisch maar eens diepgaand worden hervormd, net zoals het Rechtse Rotbeleid definitief als destructief en niet-effectief naar de prullenbak zou moeten worden verwezen.
Het is tijd voor Sociaal, voor meer Samen, voor de Menselijke Maat,voor Groen, Duurzaam en Natuurlijk, en voor een hele nieuwe set aan Economische Begrippen...dan kunnen we misschien eindelijk weer eens een tijd op meer harmonische wijze vooruit...en herstelt het Vertrouwen in Democratie en de Politiek zich misschien ook ooit weer eens...
Maar dat begint dus allemaal met anders stemmen dan Nederland sinds jaar en dag doet; dus niet wéér massaal achter de volgende rechts-/populistische-spliter aanrennen die dan al wéér snel een eendagsvlieg zonder enige constructieve bijdrage blijkt te zijn, niet wéér op die hel- en verdoemenis-prekende rechts-conservatieve machtspartijen stemmen, maar wel stemmen op Sociaal, Progressief, Groen en Duurzaam.
En ik denk dat daar voor nodig is dat de partijen die dat voorstaan een breder front zullen moeten vormen dan alleen PvdA/GL en verder 'op hoop van zegen...
AART DEKKER
*
Van centrale bankiers wordt gezegd dat ze steevast bezig zijn de
vorige crisis te bestrijden. Ere wie ere toekomt: daar blinken sommige
media pas écht in uit. Het is niet eens de laatste crisis die zij erbij
slepen. Te veel journalisten, de goede niet te na gesproken, lijken wat
hun economische analyse betreft te zijn blijven hangen in de jaren
tachtig van de vorige eeuw.
In de kredietcrisis leidde dat tot – soms openlijke, soms
stilzwijgende, maar altijd misplaatste – steun voor het aloude recept
van bezuinigingen en loonmatiging. Nog altijd worstelen de zorg, het
onderwijs en de Belastingdienst met de gevolgen van dat beleid. Zelfs in
de lockdowns sprak hier en daar uit de kolommen heimwee naar de
aangehaalde broekriem. Dat het overgrote deel van de serieuze economen
dit afraadt, is geen bezwaar. Er valt altijd wel een voormalig centraal
bankier of een oud-oud-oud-minister van Financiën te vinden die je
standpunt bevestigt.
Nu is het een ander spook uit het verleden dat door de krantenkoppen
waart: de loon-prijsspiraal. ‘Hoge inflatie en forse loonstijgingen zijn
een gevaarlijke cocktail’, waarschuwde het AD afgelopen maand
nog. ‘Economen vrezen voor loon-prijsspiraal door hoge inflatie en forse
loonstijgingen’, maakte omroep WNL ervan. De Nederlandsche Bank
concludeerde vorig jaar weliswaar al dat de kans daarop ‘klein’ is, maar
de titel boven het nieuwsbericht wekte ook hier weer een andere indruk:
‘Vermijden loon-prijsspiraal vergt aandacht van overheid, centrale
banken en sociale partners.’
Eerst de feiten. De reële lonen, dus rekening houdend met de gierende
inflatie, staan flink in de min. Burgers zien de prijzen in de
supermarkt omhoog vliegen. Hun koopkracht stijgt echter niet mee. Niks
geen loon-prijsspiraal dus. Wat dan wel? Aan de vooravond van de
coronacrisis, eind 2019, hadden beursgenoteerde ondernemingen in de
eurozone al een gemiddelde winstmarge van 7,2 procent. Inmiddels is dat
8,5 procent. In de Verenigde Staten vestigden de vijfhonderd grootste
bedrijven zelfs een nieuw record. Samen harkten zij het
onwaarschijnlijke bedrag van 1800 miljard dollar binnen. Ze weten hun
winst dus niet alleen op peil te houden, ze doen er doodleuk een schepje
bovenop.
Zo dolen wij simpele zielen rond in de prijzenmist
Na de vakbonden en wat kritische economen signaleren nu eindelijk ook
het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Centrale Bank dat we
kampen met ‘graaiflatie’. ECB-bestuurder Fabio Panetta sprak onlangs van
een winst-prijsspiraal. Slechts de helft van de binnenlandse prijsdruk
zou afkomstig zijn van de factor arbeid, ook al beslaan lonen het
overgrote deel van de productiekosten. De rest van de inflatie hebben we
te danken aan de onstilbare honger van bedrijven en hun aandeelhouders
naar méér. Denk aan Unilever (25 procent meer winst in 2022) en Heineken
(+31 procent).
De voor de hand liggende verklaring is marktmacht. Door een gebrek
aan concurrentie zijn te veel bedrijven geen ‘prijsnemer’ maar
‘prijszetter’. Wie internet wil, komt vrijwel automatisch uit bij KPN of
Ziggo. Het betalingsverkeer wordt gedomineerd door ING, Rabobank en ABN
Amro. Op de markt voor brievenbuspost is PostNL heer en meester. Die
ongelijke economische verhoudingen waren er al vóór de huidige
inflatiegolf, natuurlijk. Het is het psychologische aspect dat veranderd
is. Klanten zijn het zicht kwijtgeraakt op wat een normale prijs is.
Wordt de kaas bij Albert Heijn duurder door stijgende loonkosten, een
hogere energierekening, de oorlog in Oekraïne? Of maakt de
supermarktketen misbruik van alle verwarring? ‘Excuseflation’, heet dat laatste. In goed Nederlands: smoesflatie.
Zo dolen wij simpele zielen rond in de prijzenmist. Zoekend, tastend,
vol ingehouden woede en argwaan aan de kassa of ons niet stiekem een
poot uitgedraaid wordt. Het huidige inflatiebeleid bewandelt zo bezien
een omweg. Met renteverhogingen wordt gepoogd de werkgelegenheid,
bestedingen en investeringen af te remmen. Een overheid die de meest
drieste prijzen aan banden legt, zou wél snel helderheid scheppen, maar
ik vermoed dat dat een brug te ver is voor de gevestigde economische
orde.
Laat staan voor de media. De komende weken presenteert het
Nederlandse bedrijfsleven zijn nieuwste kwartaalresultaten. Reken op nog
meer megawinsten. Dat er een verband is tussen die jubelcijfers en de
inflatie zal met een beetje mazzel zelfs doordringen tot de economische
journalistiek – hopelijk niet pas over een jaar of veertig.
Reageren? Haegens@groene.nl
*
.jpg)
.jpg)
Dit artikel uit het Leden-magazine van de SP - Tribune - is ook --- Hier --- te lezen.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
:format(webp)/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data71679343-1d015b.jpg)
/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data70726084-97c645.jpg)
:format(jpeg):fill(f8f8f8,true)/s3/static.nrc.nl/bvhw/wp-content/blogs.dir/114/files/2019/07/lux-rubriek-1.png)
:format(webp)/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data71333923-99c30e.jpg)
Posts
