Mijn Passie? Delen(want 'Gedeelde Vreugd=Dubbele Vreugd & Gedeelde Smart=Halve Smart).Zie mijn Blog-bijdragen dus als mijn middel om wat me interesseert te delen. Als Links, Reposts, en regelmatig in de vorm van Column, Analyse of Commentaar & al dan niet bijtend, ironisch, of roerend statement. Mijn intentie is iedere dag iets van waarde door te geven... Ik krijg ook graag feedback; dus Volgen en Reageren stel ik zeer op prijs!
De #Hypocrisie van de @VVD van @DilanYesilgoz bas van der schot @bvdschot.bsky.social #minderheidskabinet #d66 #vvd #cda @volkskrant https://t.co/fWm19DnlKC
— Aart Dekker (@AartDekker) January 13, 2026
#NRC #Sinterklaas @fokkesukke #Formeren er lustig op los @HenriBontenbal & @RobJetten #formatie2025 https://t.co/6U4Rdb0sDC
— Aart Dekker (@AartDekker) December 5, 2025
*
Ik heb er een hekel aan om mensen - vrouwen - 'Heks' te noemen, of 'Feeks', want: Seksistisch, Ongenuanceerd, etc, etc.
Aan de andere kant het zijn bepaald geen in onbruik zijnde woorden, en bijna iedereen met een woordenschat van meer dan 80% van het Nederlandse gemiddelde kent ze, en heeft er een beeld bij.
Wat zeg ik: bij #populistisch en (naar #extremisme neigend) #rechts ligt die grens waarschijnlijk boven de 99%, tenminste...de leid ik af aan wat ik de laatste zes, zeven jaar allemaal voorbij heb zien komen als het ging om Siegrid #kaag. Ik heb nooit op haar gestemd, doe dat al een jaar of 25 niet meer op #D66, en ben al een jaar 22, 23 geen lid meer van die partij, maar als ik Kaag zie, hoor of (iets over) haar lees, dan krijg ik absoluut geen associaties met de twee bovengenoemde woorden.
Die had ik ook niet toen ik Dilan Yesilgüz voor het eerst zag en over haar ging lezen en haar verder volgde. Maar sinds Yesilgüz 'de Macht' ruikt begon dat te veranderen; die schrille stem, Dilan en #profiel, haar snel #extremistisch wordende #rethoriek. De #hypocrisie van de vrouw die zelf als vluchteling -ons toen nog gave land- binnenkwam, en nu alles op alles zet om mensen zoals zijzelf toegang tot het land te ontzeggen, of zelfs te #deporteren omdat ze de pech hebben net iets minder van papieren zekerheid voorzien te zijn dan Yesilgüz zelf. Het feit dat ze het politieke vak leerde bij de SP, daarna jobhopte via meerdere andere partijen, en nu zelf bij de VVD tot de meest populistische en extremistische 1% behoort...
Zo zou ik nog wel even door kunnen gaan; 'Dilan' staat voor #egoisme, #leugens, #laster, (ook deze opsomming kan moeiteloos stukken langer) maar bovenal voor 'Vals'. Wie het niet geloof moet haar blik in het clipje waar ze al dansend Nederland uitdaagt nadat duidelijk werd dat ze de politieke afgrond op 23 oktober net had weten te ontlopen - ik geef toe: een prestatie op haar hakken!
Maar goed, er zijn legio mensen die het scherper, grappiger en korter kunnen schetsen dan ik...en daar is 'Youp' er natuurlijk één van...
:format(webp)/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2019/10/youpvierkant.png){kind=small}
Toen iemand Sigrid Kaag een heks noemde begreep ik niets van de daaruit ontstane ophef. En dat heb ik nu ook bij feeks Yesilgöz. Een beetje stevige taal mag toch wel? We zijn toch niet van suiker? Toen bij onze voormalige premier Rutte zijn geheugen chronisch haperde, mocht ik hem toch wel een ‘demente vergiet’ noemen? Zoals ik cultuurbarbaar en Baron von Münchhausen-aanhanger Halbe Zijlstra met plezier liet opnemen in een tbs-kliniek toen hij een kopje gemberthee bij Vladimir Poetin had gedronken.
Ondertussen hebben beide mannen nog gewoon werk. Rutte geeft Trump adviezen hoe hij de vrijgekomen Epstein-documenten zwart moet lakken en Halbe zit regelmatig aan een talkshowtafel mee te babbelen alsof zijn hoofd totaal op orde is.
Inmiddels hebben Yesilgöz en Wijers het gebbetje bijgelegd. Met een kop koffie. Dit laatste lijkt me verstandig. Dan weet Hans tenminste na afloop nog of hij het echt gezegd heeft. Voor je het weet gaat ene Eric Smit met dit politieke onderonsje aan de haal.
Straatvechter Dilan weet dat dit soort beledigingen bij het vak van politicus hoort. Gewoon leugen-op-leugen-op-leugen. Als je daar goed in bent moet je accepteren dat je voor leugenaar wordt uitgemaakt.
Wel tragisch is het gelekte appje uit het matennaaiersgroepje van Hans Wijers. De oetlul die het aan de journalist gemeld heeft moet natuurlijk meteen uit die vriendenclub geknikkerd worden. Gewoon nooit meer meezuipen met de horige vazallen van die veel te rijke Wimpie Sijthoff. Net als dat de onderzoeksjournalist kan gaan solliciteren bij een Britse tabloid of De Telegraaf. En de kwaliteitskrant waarin u dit stukje leest moet zich natuurlijk diep en hardop schamen voor dit niet te verdedigen roddelbladengedrag.
Donderdag werd ik geconfronteerd met een totaal ander fenomeen. Dat ging over de op het internet misbruikte dokter Diederik Gommers, die in gemanipuleerde AI-filmpjes vertelt welke erectiemiddelen je nodig hebt om je vrouw een zalig kerstfeest te bezorgen. Of Arie Boomsma met gezondheidsijsklontjes in de aanbieding en onze trouwe Jort met cryptotips. Allemaal niet van echt te onderscheiden rommel.
Het komt erop neer dat je niet één internetfilmpje nog kunt vertrouwen. Dus als Trump met een 28-puntenplan komt waarin staat dat de voertaal in Oekraïne Russisch wordt, het leger van Zelensky meer dan gehalveerd zal worden en de Russen niet alleen de Donbas en de Krim krijgen maar ook de probleemgebieden Gaza, Zuid-Soedan en het eerste van Ajax …. dan zou dat waar kunnen zijn. Maar het kan ook een door het Kremlin in elkaar geflanste opname zijn.
Rutte geeft Trump adviezen hoe hij de vrijgekomen Epstein-documenten zwart moet lakken
Wat is waar en wat is niet waar? Je wordt wakker met het prachtige nieuws dat de kleinste deelnemer ooit mee gaat doen aan het WK voetbal. En dat lieve eilandje Curaçao heeft ook nog eens de oudste bondscoach en de meest bejaarde perschef, die zijn berichten nog per fax verstuurt. Nieuws dat ontroert en blij maakt.
Maar even later zie je een filmpje van een maffioos diner met Donald Trump, Gianni Infantino, Cristiano Ronaldo, Elon Musk en de Saoedi-Arabische journalistenvermorzelaar Mohammed bin Salman. Is dat dan echt of is dit een door hooligans in elkaar gedraaide grap?
Daarna zag ik een fikkende klimaattop in Brazilië. Aangestoken met smerige diesel of een gewoon kortsluitinkje in een Tesla-batterij? Het leger heeft ondertussen het Grote Pietenhuis in het Sinterklaasjournaal bezet en kinderen slapen nu niet door de dreigende wereldoorlog. Krijgen ze allemaal een Cobra in hun schoen? Of toch vast een Kalasjnikov?
Wat kan je nog geloven? Er is in de Verenigde Staten deze week een door AI gestuurde teddybeer uit de handel gehaald omdat hij verkeerd geprogrammeerd was. Hij vertelde aan de kinderen waar ze de messen konden vinden, waar de condooms lagen en welk seksueel standje sowieso het lekkerst is. Een echte knuffelbeer dus.
Gister zag ik een item over de vogelgriep. Een stal met tienduizenden opgepropte kippen en huilende kuikentjes die op een lopende band ingeënt werden door een machine.
Mijn kleindochter keek me verschrikt aan. Maar opa stelde haar gerust: „Allemaal fake liefje, gemaakt met de computer.”
Fokke & Sukke zijn dolblije #Groningers! - https://t.co/yEZwU082DV https://t.co/yEZwU082DV
— Aart Dekker (@AartDekker) May 18, 2024
Geert Fokke & Sukke van der Plas blikken terug op de #formatie - https://t.co/9sCiMSoEOW https://t.co/9sCiMSoEOW
— Aart Dekker (@AartDekker) May 17, 2024
Fokke & Sukke missen Plasterk in de @telegraaf ... kandidaat #premier #mp; zijn #fokken #gefok en #ophitsen in licht #bruin(e) ideeën. Want... - https://t.co/b56c8zyg8z https://t.co/b56c8zyg8z
— Aart Dekker (@AartDekker) May 16, 2024
%20op%20zijn%20hoofd%20-%20Aantrekkelijke%20opties%20voor%20Omtzigt%20zijn%20er%20niet%20MILO,GROENE,20240208.jpg)
Pieter Omtzigt wilde de grondwet een prominente plaats geven in de Kamer. Is dat nu al verleden tijd?
Bastiaan Rijpkema beeld Milo
Bij de renovatie van het Binnenhof is een ‘tijdcapsule’ ontdekt. Het loden kistje zat in de sokkel van het ruiterstandbeeld van Willem II naast het Binnenhof – het beeld maakt plaats voor onder meer een tijdelijke uitkijktoren. Vorige week maandag ging het kistje uit 1925 open. Heel spectaculair lijkt de inhoud niet: een oorkonde en memorabilia rond Willem II. Een kistje ‘gevuld met prut’, aldus Marcel van Roosmalen nog diezelfde avond op npo 3. De Haagse burgemeester Jan van Zanen kon zijn geluk echter niet op. ‘Moet je nagaan: een vouw van 99 jaar geleden heb ik mogen ontvouwen’, peperde hij de verslaggever van het Algemeen Dagblad in.
Een tijdcapsule draait om ‘tijd’: de inhoud wordt pas na lange tijd interessant. In de politiek werkt dat anders. Daar kan krap 2,5 jaar voldoende zijn om twee politieke werelden vrijwel hermetisch van elkaar af te sluiten. Even terugspoelen.
Tijdens de Algemene Beschouwingen van 2021 is Pieter Omtzigt de gesel van een dan al 185 dagen formerende Mark Rutte: ‘Jules Verne kon rond de wereld in tachtig dagen.’ De rode draad in Omtzigts betoog is de nog altijd gebrekkige aandacht voor de rechtsstaat en de grondwet na de toeslagenaffaire. In een motie vraagt hij om ‘de grondwet op een passende wijze een goede plaats te geven in het Kamergebouw, zodat iedereen aan de waarde hiervan herinnerd wordt’. Zowat alle partijen stemmen voor Omtzigts motie – de pvv stemt tegen. Sinds oktober vorig jaar hangt de herinnering er: een kunstwerk in de Statenpassage van het tijdelijke Tweede-Kamergebouw. Het laat Thorbecke zien, geestesvader van de grondwet van 1848, tegen de achtergrond van de 23 grondrechten in onze huidige grondwet.
Het is een tijdcapsule begraven door een Omtzigt uit een andere politieke wereld. Hoe anders is die politieke werkelijkheid nu. Omtzigt zit aan de formatietafel met de pvv, een partij die in haar verkiezingsprogramma voorstelt een aantal grondrechten van een grote groep Nederlanders te beperken. Ook aan tafel: de vvd. Met de pvv zou die partij volgens de nos hebben voorgesteld om in een eventueel kabinet een deel van de aangenomen Spreidingswet niet uit te voeren. Juist de verplichting voor gemeenten om bij te dragen aan de asielopvang wilden de partijen onuitgevoerd laten. Omtzigt zal aan zijn Thorbeckelezing gedacht hebben. Het is een ‘hellend vlak’, betoogde hij nog geen jaar geleden, wanneer ‘de regering (…) naar eigen goeddunken gaat bepalen welke onderdelen van wetten wel of niet worden uitgevoerd’.
En dan is er nog de bbb. Partijleider Caroline van der Plas wilde afgelopen vrijdag in Op1 een dreigend filmpje van Farmers Defence Force, gericht aan onder meer een nsc-Kamerlid, niet veroordelen. Van der Plas deed het af als gedoe over ‘de toon’ – ach, wat pallets en autobanden die in brand staan. Who cares.
Het moet inmiddels behoorlijk eenzaam zijn voor Omtzigt aan de formatietafel. Een partij opgericht voor de verbetering van de rechtsstaat. Terechtgekomen in een formatie waar zelfs basale rechtsstatelijke principes verdedigd moeten worden. Als hij deze week de tafel rondkijkt, weet hij dat die verdediging vooral van hem zal moeten komen. Daar komt nog bij dat de NRC afgelopen weekend meldde dat onder nsc-kiezers slechts 25 procent zich zorgen maakt over de grondwet in de formatie. ‘Alle ballen op Omtzigt, the last man standing, misschien’, vatte Stevo Akkerman in Trouw de positie van Omtzigt samen. Een tikkeltje dramatisch wellicht, maar veel scheelt het niet.
Aantrekkelijke opties voor Omtzigt zijn er niet, wel onaantrekkelijke. Onaantrekkelijk is toch kiezen voor samenwerking. Onderzoekers van het Zweedse V-Dem Instituut publiceerden in 2020 een overzicht van manieren waarop democratische partijen kunnen reageren op ‘illiberale uitdagers’ – partijen die onder meer de rechtsstaat ondergraven. Alle reacties hebben nadelen, maar samenwerking lijkt het risicovolst. In het bijzonder waarschuwen de onderzoekers voor het regeren met illiberale partijen ‘in de hoop deradicalisering te bereiken’.
Wat wel te doen, is moeilijker te zeggen. Het meeste verwachten de onderzoekers van het blijven confronteren van illiberale partijen. Belangrijk daarbij is het markeren van de ‘rode lijnen’ van ‘democratische normen’. En dan vooral met de redenen erbij: die moeten elke keer weer opnieuw uitgelegd worden. Geen simpele uitsluiting, maar kiezers van illiberale partijen uitleggen wat je doet. Precies daar ligt in de laatste week van deze formatieronde de grote uitdaging.
Cruciaal is hoe de rechtsstaat in het formatieverslag komt te staan: welke partij heeft welke grens getrokken en waarom? Dat informateur Plasterk de pen vasthoudt, is niet heel vertrouwenwekkend. Twee dagen na de verkiezingen gaf hij in zijn Telegraaf-column al weinig blijk van rechtsstatelijke aarzelingen bij samenwerken met de pvv. Rechtsstatelijke bezwaren kon je wel wegpoetsen in een regeerakkoord. ‘Enorm ingewikkeld’ was de formatie niet. Omtzigt zal er bovenop moeten zitten. Vorige week bracht De Telegraaf dat er in de formatie over Omtzigt wordt geklaagd: dat hij ‘vervalt in zijn oude twijfelgedrag en maar door blijft vragen’. Dat moet hij vooral blijven doen.
Dit redactionele commentaar van de Groene Amsterdammer is een voorbeeld van waarom ik - ondanks dat het soms zware kost is, en ´de Groene´ wekelijks lezen een forse hap uit mijn energiebudget en wat betreft oogcapaciteit is - dit onafhankelijke opinie-tijdschrift als mijn lijfblad zie, en pas als allerlaatste zal schrappen, mocht dat ooit nodig zijn; een dusdanig andere kijk op een zaak dan gangbaar is in het publieke debat - en zelfs mijn eigen kijk op een zaak - dat zo´n stuk mij anders tegen iets laat aankijken dan daarvoor...
In dit geval is het zuiver perceptie; Frans Timmermans die zich (nog) nog verre van de oppositieleider betoont van die hij zou moeten zijn, of zelf zei te willen worden, zelfs uitermate zwak overkomt sinds de verkiezingen van november 2023. Dit was ook mijn beeld (voor alle duidelijkheid; ik ben geen fan, heb nog nooit op hem of zijn partij gestemd en heb daar ook geen plannen voor'.
Maar deze beschouwing doet je toch nadenken; misschien toch nog even niet afschrijven, deze oude gepokte en gemazelde PvdA´er... (voor alle duidelijkheid;dat had ik nog niet gedaan, maar ik begon wel te twijfelen of er überhaupt ook in de (nabije) toekomst nog iets te verwachten viel van de beste man).
We gaan het allemaal zien... maar de Groene Amsterdammer heeft zijn waarde voor mij weer eens dubbel en dwars bewezen, want ik word graag op het andere been gezet door wat ik aan media consumeer..!
De naam Frans Timmermans in combinatie met ‘formatie’ begint vaker te vallen. Zo vroeg Pieter Omtzigt zich op een recente ledenbijeenkomst hardop af waarom de vvd de route over links zo vroeg in het proces had afgesneden. vvd’ers zelf klagen ook steeds vaker binnensmonds over die strategische misser. En het meest vege teken aan de wand? Uitgerekend Geert Wilders waarschuwt tegenover camera’s steeds vaker wanhopig voor het alternatief als een formatiepoging met hem mislukt: dan dreigt Timmermans I.
Zelf houdt Timmermans de boot af. In zijn laatste brief aan informateur Kim Putters noteerde hij dat pas als het rechts écht niet lukt ‘het mogelijk is om na te denken over andere routes’. In principe is er in twee maanden niets veranderd aan het formatiestandpunt van GroenLinks-PvdA: eerst moet rechts het initiatief krijgen, laat ze het zelf maar verprutsen, zo wordt er gedacht, en pas als dat allemaal is uitgezocht komen wij in beeld. Maar dat is, zo herhaalt Timmermans keer op keer, ‘onwaarschijnlijk’.
Partijgenoten klagen soms nog steeds over een gebrek aan strijdbaarheid, aan felheid. De Timmermans die op verkiezingsavond fel van leer trok is weer verruild voor de analytische diplomaat die zijn blik op het ‘politieke midden’ focust. Eind februari gaf hij een lezing van een uur in De Rode Hoed in Amsterdam. Er was eindeloos aan de tekst gesleuteld, de GroenLinks-PvdA-leider had nog tot op het laatste moment op zijn telefoon zitten pielen. Maar eenmaal op het podium improviseerde hij erop los. Aanvankelijk geschrapte passages klonken plots toch. Hij had er veel zin in, verloor zichzelf zichtbaar én had daarbij de zaal mee.
Juist in de geïmproviseerde zinnetjes klonk zelfkritiek. Ja, de sociaal-democratie is een alliantie tussen hoog en laag, tussen veelverdieners en weinigverdieners. Wat hij buiten de spreektekst om ertussen frommelde waren zinnen als: ‘en dat moeten we herstellen’. Het raamwerk van de lezing was autocratie, rechtsstaat en daarin de figuren Vladimir Poetin en Geert Wilders. En wat zijn stroming daar tegenover moet stellen. ‘Het is altijd de opdracht van de sociaal-democratie geweest om de voedingsbodem voor extreme ideologieën weg te nemen’, zei Timmermans. ‘Wat zijn de belangrijkste redenen dat mensen hun toevlucht zoeken bij (ultra-)nationalisten?’
Vers in het geheugen lag het pvv-Kamerlid Joeri Pool, die in de Tweede Kamer had gesproken over ‘voortdurende provocaties van de Nederlandse regering richting de Russische federatie’. Timmermans waarschuwde voor hoe de grootste fractie van het land telkens flirt met het Kremlin of daar in elk geval sympathie voor toont.
De hoogdravende speech was meer dan alleen het neerzetten van een ideologische lijn. Twee dagen later kon hij direct oogsten wat hij had gezaaid. Als oppositieleider presenteerde hij een ‘Oekraïne-overeenkomst’ met daarin de belofte om de strijd van Zelensky op ‘politiek, economisch en militair vlak’ te steunen. ‘Vandaag, en zo lang als nodig.’ Was ondertekend: elf fracties uit de Tweede Kamer, 104 van de 150 zetels beloven Oekraïne niet te laten vallen. Achter de schermen was er door PvdA’ers twee weken gewerkt om via app-groepen zoveel mogelijk partijen onder de verklaring te krijgen. Met als opvallendste ondertekenaars de drie partijen die onderhandelen over samenwerking met Wilders: vvd, nsc én bbb.
Het past in een strategie die Timmermans begin december, kort na de verkiezingsuitslag, uit de doeken deed. Doorlopend spreekt hij centrum-rechts aan op de gevolgen van besturen met radicaal-rechts. ‘Een kabinet valt nooit omdat de oppositie het zo goed doet, een kabinet valt omdat ze het onderling niet meer eens zijn’, zei hij tegen de NRC. ‘Dus ik wil die onderlinge verschillen zó duidelijk maken dat het moeilijk voor ze wordt.’
Enkele uren voor de Oekraïne-verklaring had Putters een tussentijds bericht doen uitgaan over de stand van zaken rond de formatie. Hij wees daarin op drie belangrijke onderwerpen waarop overeenstemming moest worden bereikt: de democratische rechtsstaat, gezonde overheidsfinanciën en ‘de internationale positie van Nederland’. Op die eerste twee punten was de informatieronde van Ronald Plasterk gesneuveld, nadat Pieter Omtzigt wegliep. En precies op dat derde punt dat zo lang afwezig was wist Timmermans nu effectief een wig te drijven.
Niet zonder resultaat. Geert Wilders voelde zich genoodzaakt om een knieval te maken door statements af te geven dat er te praten valt over steun aan Oekraïne. Hij schrapte acuut de verkiezingsbelofte uit zijn programma dat hij het land militair nooit zou steunen. ‘Wij willen nu praten over de mogelijkheid voor steun aan Oekraïne en ik hoop dat partijen ook zo snel zijn, want wij zijn de enige die een beweging maken.’
Timmermans staat misschien buiten de formatie en hoewel er niemand in die partij serieus rekening mee houdt dat een kabinet met zijn naam er ooit komt, heeft hij inhoudelijk een paar cruciale bakens verzet. Je zou kunnen zeggen: inhoudelijk een hoop binnengehaald.
Huilie(#PVV), Huilie(#VVD ) & Huilie(#BBB) / #formatie: @joepbertrams @DeGroene - 'Eenheid uitstralen' (@PieterOmtzigt heeft 'het' gedaan!) https://t.co/s9nGSNLTnW
— Aart Dekker (@AartDekker) April 22, 2024
Fokke & Sukke - https://t.co/hyOTvS5O1s https://t.co/hyOTvS5O1s Aan het werk in de WC's van hun eigen bedrijf... #formatie #wilders #bedanktGeert
— Aart Dekker (@AartDekker) April 21, 2024
Fokke & Sukke - https://t.co/C1g0S08tSL https://t.co/C1g0S08tSL Op een oor na geveld... #formatie #wilders
— Aart Dekker (@AartDekker) April 21, 2024
Natuurlijk gedrag #PVV #standpunt_wijzigen #wetswijziging #varkensstaart_afknippen pic.twitter.com/N76iAbGbcy
— Joep Bertrams (@joepbertrams) March 19, 2024
Dus we leven nu in Maand-4 van de #formatie...dat gaat dus lekker; op z´n Wilders, milders, .ilders, L-ders....
Over de grootste partij van Nederland @nrc pic.twitter.com/v1A16TJDHy
— Kamagurka (@LucZeebroek) March 30, 2024
Cartoon van 'Kamagurka' op NRC.nl, 30 maart 2024 meer 'K' op NRC --- Hier ---
Fokke & Sukke - https://t.co/YHN6WSyUwr https://t.co/YHN6WSyUwr #Au! De #asoego´s van #BBB&co...
— Aart Dekker (@AartDekker) March 31, 2024
SHARTIE AART DEKKER #formatie
'T WORDT NU MENENS, want na 4 maanden spielerei gaat het nu over beleid en geld
Na 'slechts' vier maanden 'Basiscursus formeren voor (extremistisch) rechts, waar de uitwassen, vingeroefeningen, politieke spelletjes, het geTweet, de media-optredens en het geruzie, etc, etc, ook...nou ja, 'Typisch Rechts' waren...
Wordt het nu voor het eerst echt menens; nu zullen de drie Rookie partijleiders en de Oude Vos - die natuurlijk zijn streken nooit zal verliezen - hun zeer diverse partijprogramma's moeten gaan vertalen in beleidsvoornemens en de bijbehorende financiële cijfers.
Aangezien één van die partijleiders - Omtzigt - ontzettend goed kan rekenen, maar de andere drie stukken minder - waarbij Caroline van der Plas (@lientje1967) al problemen schijnt te hebben met de Tafel-van-3 (B's) - en de emoties achter de potdichte formatiedeuren naar verluid hoog oplopen, gaat het script van de film 'The Making of Wilders-I' nu echt geschreven worden.
Wellicht kunnen de formateurs á la Wouter Bos een kaartspelletje bedenken waarin de leidertjes in spé wellicht in spelvorm de sfeer nog een beetje goed kunnen houden terwijl ze hun partij-diamanten moeten gaan uitruilen? Alhoewel...juist aan de spelletjes-tafel willen de emoties tussen niet geheel volwassenen nog weleens hoog oplopen...
Acht, ik weet het ook niet hoe dot verder moet/gaat...
Dus we w8chten weer vrolijk acht(8) weken af tot het volgende verslag... Kan me niet voorstellen dat we eerder rook van welke kleur dan ook te zien gaan krijgen..!
Mocht ik gelijk krijgen zijn we dan inmiddels een half jaar aan het formeren; tot zover de sprookjes van 'Slagvaardig Rechts'! We zullen nog eens terugverlangen naar D66 aan de formatietafel..!
Terwijl ik smacht naar een echte 'Vader des Vaderlands' als nieuwe premier...zeg maar Emile Roemer...maar alhoewel 'hij genoemd wordt' - en het dan pas echt een breed gedragen extra-parlementair kabinet met ongetwijfeld een Goed Programma zou opleveren - zal dat de Ultrarechtse leidertjes toch echt een straat te ver zijn...
E.e.a. naar aanleiding van onderstaande column in 'de Groene' die al voor de Verkiezingen van 23 november 2023 duidelijk maakte waar 'm de echte kneep zou komen te zitten...
De aloude mythes over het begrotingsbeleid zijn terug van weggeweest. Toekomstige generaties zijn er het voornaamste slachtoffer van.
– verschenen in nr. 46-47
Het was de Britse premier Margaret Thatcher die in de jaren tachtig de metafoor van het ‘huishoudboekje’ populariseerde. De gedachte is dat een overheid, net als een huishouden, niet meer moet uitgeven dan dat ze binnenkrijgt. ‘Er was een regering voor nodig, geleid door een vrouw die gewend is om een huishouden te bestieren, om de begroting op orde te brengen en wat over te laten voor tegenvallers’, zei Thatcher trots aan het einde van haar termijn.
De metafoor is bedrieglijk. Een van de eerste dingen die een macro-econoom leert is dat de begroting van een overheid niet te vergelijken is met die van een huishouden. Alleen al vanwege het basale feit dat een huishouden geen belasting kan heffen en geen geldpers heeft. De retoriek van het huishoudboekje kende een wederopleving na de financiële crisis van 2008. Toen hamerde minister van Financiën Jan Kees de Jager er op de televisie op dat ‘het huishoudboekje op orde moet’ en dat ‘de rekening niet bij komende generaties gelegd moet worden’.
De econoom Dirk Bezemer noemde dat in dit blad een vorm van ‘fiscaal populisme’. Jesse Frederik schreef een van zijn eerste stukken over waarom dat beroep op toekomstige generaties zo onzinnig is. We schuiven namelijk niet alleen de schulden door naar volgende generaties, maar ook de opbrengsten van overheidsuitgaven. Wat we nu besteden aan onderwijs, infrastructuur, zorg of klimaat, daar plukken komende generaties de vruchten van. Bovendien gaat het bij overheidsschulden veelal om geld dat we aan onszelf verschuldigd zijn. Het zijn tenslotte leningen van Nederlandse burgers aan de overheid, via onze spaarrekeningen en pensioenen.
De econoom Paul Krugman stelde in zijn boek Arguing with Zombies dat je dit soort retoriek eindeloos kunt ontkrachten. Maar net als in een slechte zombiefilm komen de ideeën telkens weer tot leven, simpelweg omdat ze een ideologische agenda dienen.
Het is dan ook geenszins onschuldig dat het partijprogramma van Nieuw Sociaal Contract een hoofdstuk over de overheidsfinanciën bevat dat grossiert in dit soort zombie-retoriek. ‘Het financiële huishoudboekje moet op orde zijn’, zo opent het, ‘wat er niet binnenkomt kan de overheid ook niet uitgeven.’ En een paar zinnen later: ‘We willen onze toekomstige generaties niet opzadelen met ons gebrek aan discipline.’ Pieter Omtzigt is econometrist, hij weet dat dit economische onzin is.
Dat Omtzigt vindt dat Rutte IV te lichtzinnig geld heeft gespendeerd is op zich goed te begrijpen. Ingegeven door de lage rentes van de afgelopen jaren heeft het uitgaande kabinet flink wat fondsen opgezet en geld uitgekeerd, zonder duidelijk plan of verantwoording. Alleen leidt deze kritiek bij nsc niet tot een pleidooi voor betere planning en verantwoording, maar wordt het een argument tegen overheidssubsidies als zodanig.
Het ‘toekomstige generaties’-argument heeft nu een cynischer lading dan voorheen. nsc gebruikt het namelijk om een ‘uitgavenplafond’ te bepleiten voor onder meer klimaatuitgaven. De partij wil het Klimaatfonds schrappen en groene subsidies inperken. nsc wil dus op korte termijn de klimaatambities inperken om het huishoudboekje op orde te krijgen. En dat alles in naam van toekomstige generaties, die straks de klimaatschade voor hun kiezen krijgen.
Het past in een bredere trend. Ook in Brussel wil men terug naar de begrotingsorthodoxie. Begin volgend jaar zullen de Europese begrotingsregels weer ingaan. Strikte toepassing daarvan zal het onmogelijk maken om de benodigde overheidsinvesteringen voor de groene transitie bij elkaar te krijgen. Volgens een recent rapport van de Britse denktank New Economics Foundation zal slechts de helft van Europa in staat zijn genoeg te investeren om de klimaatdoelstellingen te halen. Nederland hoort daar niet bij.
Het probleem is dat er nu kosten moeten worden gemaakt voor de transitie, terwijl de opbrengsten daarvan in de toekomst nog onzeker zijn. Lange tijd waren de economische schattingen van toekomstige klimaatschade veel te optimistisch. William Nordhaus, de invloedrijkste econoom op het gebied van klimaatschade is een onverbeterlijke optimist die een opwarming van 2,7 tot 3,5 graden als economisch ideaal ziet. Dit is een temperatuurstijging die door de klimaatwetenschap als ‘catastrofaal’ wordt omschreven.
De lang toonaangevende modellen van Nordhaus hebben de absurde vooraanname dat klimaatverandering geen impact zal hebben op economische activiteiten die binnen plaatsvinden. Om het nog erger te maken werd in 2018 besloten om Nordhaus de Nobelprijs voor de Economie uit te reiken. Het cpb tapte onlangs uit eenzelfde vaatje. In een rapport over de benadeling van toekomstige generaties schatte het de klimaatschade bij drie graden opwarming in 2100 op nog geen tien miljard euro. Het vernaggelen van de planeet is nog nooit zo voordelig geweest.
Met die roze bril is het rationeel om nu te gaan bezuinigen op de energietransitie. Het doet denken aan de beroemde cartoon van de New Yorker: ‘Ja, de planeet ging eraan. Maar er was dat prachtige moment dat we de begroting op orde hadden.’
´Goedgelovig´; ´t is een woord dat je vandaag de dag niet meer zo vaak hoort, net zoals het woord ´solidariteit´ vrijwel geheel uit het dagelijkse vocabulaire is verdwenen. Heeft misschien best nog behoorlijk wat met elkaar te maken ook..?
Maar goed, dat is niet de (taal-)vraag die ik met dit korte stukje wil opwerpen...
Maar wat nu als er sprake is van hele volkstammen – waaronder een aanzienlijk deel van het stemgerechtigde stemmersbestand – die om diverse redenen klakkeloos de leugens, het bedrog en de manipulaties van kwaadwillende lieden voor zoete koek slikken?
Voor een deel is er inderdaad sprake van ´goedgelovigheid´; mensen zijn eenvoudig te dom om de taal-malversaties te doorzien, of dermate eenvoudig te misleiden of onder druk te zetten dat er ook nog niet geheel van een (nieuw) woord waar ik naar zoek...
Maar zoveel verschrikkelijk domme mensen dat ze wat betreft intelligentie incapabel zijn om de leugens en het bedrog door te prikken zijn er nu ook weer niet...dus met 37 zetels aan stemmers op Wilders/de PVV, en dan ook nog fikse aantallen die andere (extremistisch) rechtse volksmenners die achter dwaallichten als die van FvD e.v.a. Aanlopen, moet er dus een aanzienlijk cohort bestaan dat er min of meer voor kiest om de leugens, het bedrog en de andere malversaties ´te geloven´...
Waar hebben we het dan over?
´Kwaadgelovigheid´ misschien?
Ik hou me aanbevolen voor meer spitsvondige taalvondsten..!
Dus: Reageren? Graag!
E.e.a. mede naar aanleiding van onderstaande Column Economie van de Groene Amsterdammer ´Vreemd vertrouwd´ van Dirk Bezemer.
https://www.groene.nl/artikel/vreemd-vertrouwd
29 november 2023 – verschenen in nr. 48
Het was gemakkelijk om verrast te zijn door de monsterzege van de PVV. Ook ik had het niet zien aankomen. Eigenlijk is vooral de verrassing verrassend. De ruk naar rechts is immers zowel vreemd als vertrouwd.
Vreemd, want de PVV heeft geen oplossing voor de woningnood, het zorginfarct en klimaatkosten die kiezers als reden noemden om op Wilders te stemmen. De tragiek is dat progressieve partijen die deze problemen al vroeg zagen, die analyse nu moeten delen met populisten die wél de problemen benoemden, maar de oorzaken vervingen door ‘immigratie’, ‘islam’, ‘Europa’ of andere stokpaardjes. Dat deze evident onjuiste analyse toch aanslaat, wekt verbazing.
Ook de verbazing is verbazend. We weten intussen toch dat het zo werkt. Burgers die zich in het nauw gedreven voelen, stemmen voor het simpele verhaal dat het tij belooft te keren. Heel vreemd, zeker, maar ook vertrouwd, want al minstens twee decennia goed gedocumenteerd.
Yale-professor Amy Chua (werd in 2011 beroemd met Tijgermoeders) beschreef het nauwkeurig in World on Fire (2003). Chua zag groepen in ‘opkomende’ economieën die werden benadeeld door globalisering. Ze verhalen die stress op etnische minderheden en vertalen de pijn van globalisering in steun voor antidemocratisch en nationalistisch beleid.
Ik deed er in 2013 met Richard Jong A Pin een statistische studie naar, met data over globalisering, democratisering en etnisch geweld. En inderdaad: de cijfers geven Chua gelijk. Zo werkt het blijkbaar, en er kan politieke munt uit geslagen worden. Wilders ziet de stress in een fors deel van de maatschappij, noemt een simpele oorzaak – asieltsunami, nepparlement – en belooft die stress te verlichten. En wordt geloofd.
De-industrialisatie door vrijhandel is ook stress. MIT-professor David Autor en collega’s bestudeerden het stemgedrag van Amerikanen in 2016. Kiezers in gebieden die meer banen verloren door importconcurrentie, stemden vaker op Trump. Trumps beloften waren ongeloofwaardig. Hij ondermijnde zelfs de zorgverzekering van deze kwetsbaren. Ze bleven hem steunen. Wie onder grote stress leeft, grijpt de makkelijke beloftes aan die andere partijen niet geven.
Wilders noemt een simpele oorzaak en wordt geloofd
Of neem de stress van een financiële crisis. Juist dan, zou je zeggen, zal de bevoordeling van kapitaal plaatsmaken voor een stem op progressieve partijen. Het tegendeel gebeurt. Moritz Schularick, hoogleraar in Kiel, analyseerde in 2015 met coauteurs stemgedrag tijdens achthonderd algemene verkiezingen in twintig landen over een periode van 140 jaar. Extreem-rechtse partijen vergrootten gemiddeld hun kiezersaandeel met dertig procent na een financiële crisis. Rationeel is het niet, begrijpelijk alleen vanuit de stress waaraan deze kiezers blootstaan. Dan worden de makkelijkste beloften het meest geloofd.
De twee jongste voorbeelden waren vorige week Wilders en eerder deze maand Milei. De met een kettingzaag zwaaiende Argentijn wordt ook wel ‘el loco’ (de gek) genoemd. Hij is nu president. Milei is misschien gek, zijn kiezers niet. Dat zijn gewoon mensen. Wie 140 procent inflatie doorstaan heeft, wil gewoon dat het stopt. Zo gek is dat niet.
Nederland is geen Argentinië. Maar wie wel werkt en toch niet rond kan komen, of geen woning kan betalen, die wil gewoon dat het stopt. Te lang hebben gematigder partijen die realiteit eerst ontkend, en toen getreuzeld om er iets aan te doen. Hoe gematigd is dat eigenlijk?
Ook economen kunnen de hand in eigen boezem steken. Alle goede economie is politieke economie. Het gaat niet alleen om de optimale prijs van CO2 of de begrotingsruimte, om kosten en baten, maar: wiens kosten en wiens baten? Wie die vraag niet beantwoordt, wordt in het kieshokje afgestraft. Die loopt de kans dat (bijvoorbeeld) klimaatbeleid dat vele malen meer oplevert dan het kost, toch om zeep geholpen wordt. Heel vreemd, volgens de kosten-batencalculatie. Heel vertrouwd, in de politieke economie.
Het is een paradox die we maar beter goed kunnen snappen. Hoe groter de neoliberale stress, des te dringender een progressieve oplossing, en des te minder de kiezer die oplossing wil. En des te groter de kans dat voor simplistisch rechts gekozen wordt – niet hoewel het simplistisch is maar omdat het simplistisch is. Als politicus kun je die stress ontkennen of laten voortbestaan. Dan weet je wat de verkiezingsuitslag wordt, alleen niet wanneer. Het werd 22 november 2023. Waarom waren we ook alweer verbaasd?
Reageren? bezemer@groene.nl
Posts
Alle reacties
