Een ´Haka´ in lang vervlogen tijden.
Jaarlijks vieren Maori de ondertekening van het Verdrag van Waitangi
op 6 februari 1840 (Foto en nog heel veel meer over dit onderwerp: my.christchurchcitylibraries.com/kids-treaty-zone-waitangi-day/)
*
SHARTIE AART DEKKER
EVEN NADENKEN OVER MIGRATIEMYTHES VAN BRUIN-1/SCHOOF
Volgens de psychopaten van Bruin-1
- a.k.a. Het kabinet Schoof – zit criminaliteit in de genen van de
tsunami´s aan niet-Nederlandse/Westerse asielzoekers...
Niet alleen
zijn er geen Tsunami´s...
... en is die relatie met criminaliteit te aan te
tonen
-wél die met armoede en kansarm zijn-
in het artikel hieronder
wordt ook nog eens hard gemaakt dat bij onze tegenvoeters in
Nieuw-Zeeland die genetische correlativiteit juist andersom blijkt te
liggen...
Want )fragment':
`.... In de Maori-taal heet het verdrag ‘Te Tiriti o Waitangi’.
Deze versie is geen directe vertaling van het Engelse document, zoals
vaak wordt gedacht. In de Maori-versie staat weliswaar dat de Britse
Kroon het bestuur overneemt, maar dit was volgens historici gericht
op losgeslagen Britse zeehond- en walvisvaarders, die prostitutie,
ziekten, alcohol en wapens introduceerden in Nieuw-Zeeland. Met grote
chaos tot gevolg. Maori-leiders riepen koningin Victoria op om haar
onderdanen te beteugelen.
(AD)
*
achtergrond Onrust in Nieuw-Zeeland over verdrag
met oorspronkelijke Maori-bevolking
achtergrond
Nieuw-Zeeland De relatie tussen de inheemse Maori-bevolking en de
nieuwe regering van premier Chris Luxon staat onder grote druk. Inzet
is de afschaffing van speciaal beleid voor Maori. „Ze willen ons
uitroeien.”
Een „driekoppige taniwha” (driekoppig monster) en de
„vijand van Maori”. Zo noemen Maori-leiders de Nieuw-Zeelandse
regering, die net twee maanden aan de macht is. Het broeit in
Nieuw-Zeeland sinds het aantreden van de coalitieregering, met name
onder de inheemse Maori-bevolking.
De nieuwe regering bestaat uit de conservatieve National Party van
premier Chris Luxon en de populistische partijen New Zealand First en
ACT. Sinds zijn aantreden eind november heeft premier Luxon haast
gemaakt met het terugdraaien van het beleid van zijn voorgangers.
Zijn regering is van plan om verschillende wetten te schrappen die al
jarenlang bestaan om de positie van de inheemse bevolking te
verbeteren.
Specifiek beleid voor de Maori, die zo’n 17 procent van de
bevolking uitmaken, is er volgens deskundigen niet voor niets. Uit de
meest recente volkstelling uit 2018 blijkt dat deze groep het op
veel vlakken slechter doet dan de rest van de bevolking. De
werkloosheid is bijna twee keer zo hoog, de gemiddelde
levensverwachting ligt zeven jaar lager, een onevenredig groot aantal
Maori zit in de gevangenis, en ze zijn veel minder welvarend dan de
rest van de bevolking.
Toch zegt Luxon dat hij „niet gelooft in een apart systeem voor
Maori en een ander systeem voor niet-Maori”. In zijn eerste week
schrapte hij het beleid dat roken op de lange termijn uit de
samenleving moest bannen. Zo’n 20 procent van de inheemse bevolking
rookt, tegenover een nationaal gemiddelde van 8 procent.
Maori-leiders hadden daarom gepleit voor de strenge rookwet.
Ook wil de regering het gebruik van de Maori-taal, het te
reo(de taal), in overheidsinstellingen flink beperken. Het is
een groot contrast met het beleid van oud-Labour premier Jacinda
Ardern, die een jaar geleden afscheid nam, en haar opvolger Chris
Hipkins, onder wiens leiding Labour de laatste verkiezingen verloor.
Zij lieten zich voorstaan op samenwerking met Maori en omarmden de
taal. Er werd zelfs overwogen om Nieuw-Zeeland zijn oorspronkelijke
naam terug te geven: Aotearoa (land van de lange witte
wolk). Dat is onder de nieuwe regering ondenkbaar.
Stichtingsdocument
Maar de grootste ophef gaat over het Verdrag van Waitangi. Dit
verdrag uit 1840 geldt als het stichtingsdocument van Nieuw-Zeeland,
dat geen grondwet heeft. Onlangs lekte de
ontwerptekst van een nieuwe wet uit. De wet, aangedragen door de
radicaal-rechtse coalitiepartij ACT, wil de „principes van het
Verdrag van Waitangi” herzien.
In de voorgestelde wet staat dat de regering de baas is van alle
Nieuw-Zeelanders en dat alle Nieuw-Zeelanders gelijk zijn. Dat klinkt
onschuldig, maar volgens Maori wordt de tekst van het verdrag
opzettelijk uit zijn verband gerukt. „Alle verwijzingen naar de
Maori als de oorspronkelijke bewoners en rechtmatige eigenaren van
het land willen ze uit het verdrag halen”, zegt Margaret Mutu,
hoogleraar Maori-studies aan de Auckland Universiteit aan de
telefoon. „Wat heel duidelijk wordt uit die gelekte tekst is dat we
niet langer wettelijk erkend worden als Maori, maar alleen als
Nieuw-Zeelander. Er wordt geen onderscheid meer gemaakt. Met andere
woorden: ze willen ons uitroeien.”
Het zorgde voor een golf aan verontwaardiging. Leden van de
Te Pati Maori-partij beschuldigen de regering van „witte
suprematie”. Dat snapt Mutu wel. „Deze wet is bedoeld om ons te
assimileren. Ze proberen ons het recht om Maori te zijn af te nemen.”
Viering
van Waitangi Day in Waitangi, Nieuw-Zeeland, 6 februari 2023.
Jaarlijks vieren Maori de ondertekening van het Verdrag van Waitangi
op 6 februari 1840. Foto Fiona Goodall/Getty Images
Naar verwachting bereiken de verhitte gemoederen de komende dagen
een nieuw hoogtepunt. Dinsdag 6 februari is het Waitangi Dag, dan
wordt de ondertekening van het Waitangi Verdrag tussen de Britse
Kroon en Maori-leiders herdacht. Zaterdag beginnen de activiteiten
waar naar verwachting zo’n tachtigduizend bezoekers op af komen,
twee keer zo veel als gebruikelijk.
Margaret Mutu is al een paar dagen op de historische plek, aan de
oevers van de Waitangi rivier in het hoge noorden van het land. Ze is
lid van de National Iwi Chairs Forum, de koepelorganisatie van
Maori-stammen in heel het land. Een iwi is een stam, die
samengesteld is uit verschillende familiegroepen; zogeheten hapu.
Ze zijn bijeengekomen om de escalerende situatie te bespreken. „We
proberen onze jongeren kalm te houden, maar ze zijn heel kwaad. Als
de regering die wet niet intrekt, kunnen we niet voorkomen dat de
woede overkookt.”
Losgeslagen walvisvaarders
Het is niet de eerste keer dat het verdrag onderwerp van discussie
is. Hoewel het Verdrag van Waitangi internationaal wordt gezien als
een van de belangrijkste verdragen tussen een oorspronkelijke
bevolkingsgroep en zijn kolonisatoren, is er al sinds de
ondertekening onenigheid over de inhoud. Volgens Maori is het
Engelstalige document, dat op 6 februari 1840 werd ondertekend door
kapitein William Hobson, een afgevaardigde van de Britse Kroon, en
ruim veertig Maori-leiders, gebaseerd op een leugen.
In de Maori-taal heet het verdrag ‘Te Tiriti o Waitangi’.
Deze versie is geen directe vertaling van het Engelse document, zoals
vaak wordt gedacht. In de Maori-versie staat weliswaar dat de Britse
Kroon het bestuur overneemt, maar dit was volgens historici gericht
op losgeslagen Britse zeehond- en walvisvaarders, die prostitutie,
ziekten, alcohol en wapens introduceerden in Nieuw-Zeeland. Met grote
chaos tot gevolg. Maori-leiders riepen koningin Victoria op om haar
onderdanen te beteugelen.
Om dat te bereiken, gingen ze akkoord met het plan om de Britten
het bestuur in handen te geven. „Maar Maori hebben nooit ingestemd
met de Engelstalige versie waarin staat dat we onze soevereiniteit
opgeven”, zegt Mutu. De Maori-leiders in Waitangi die het Engelse
verdrag tekenden, dachten dat de tekst overeenkwam met die in het
Maori. Later werd duidelijk dat er essentiële verschillen waren.
„Mijn kleinkinderen hebben
de schaamte definitief van zich afgeschud. Zij dulden geen racisme
meer”
Margaret Mutu hoogleraar Maori-studies
De Maori-versie werd door meer dan vijfhonderd Maori-stamhoofden
in heel het land ondertekend. Hierin stond dat zij de zeggenschap
over hun land, mensen en de schatten, zowel fysiek als immaterieel,
zouden behouden. Al decennialang voeren Maori actie om de naleving
van het originele document ‘Te Tiriti o Waitangi’ af te dwingen.
Ongeacht welke versie van het verdrag hebben de Britse kolonisten
de afspraken uit 1840 meermaals geschonden. De Maori waren gelijke
rechten beloofd, maar toen in 1852 het eerste parlement van
Nieuw-Zeeland werd opgericht, mochten ze niet stemmen. Lang golden er
wetten om Nieuw-Zeeland „zo wit mogelijk” te houden. Inheemse
bewoners werd verboden om hun eigen taal te spreken.
Lees
ook
In
Aotearoa Nieuw-Zeeland beleeft de Maori-taal een opleving
/s3/static.nrc.nl/bvhw/files/2023/01/data94850270-163b53.jpg)
In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw groeide het
verzet tegen de onderdrukking van de Maori taal en cultuur. De
emancipatiebeweging Nga Tamatoa (de Jonge Strijders) kreeg het voor
elkaar dat de het te reo Maori in 1987 werd erkend als een van de
officiële talen van Nieuw-Zeeland.
Schaamte afgeschud
Josie Keelan (71) was lid van die invloedrijke groep jonge Maori.
„In die tijd waren we nog onzichtbaar, we hebben hard gevochten
voor onze rechten. Het is verdrietig dat de regering nu de klok wil
terugdraaien”, zegt ze aan de telefoon. De groep hield na enkele
jaren op te bestaan, al is Keelan nog steeds lokaal actief. Ze hoopt
dat het huidige debat ook positieve gevolgen heeft. „Hopelijk leren
meer mensen wat er daadwerkelijk in het verdrag staat.”
Margaret Mutu, hoogleraar Maori-studies aan de Auckland
Universiteit,
Er is de afgelopen vijftig jaar veel veranderd, zegt ook Margaret
Mutu (70). „Als kind werd me verteld dat ik dom was omdat ik Maori
was, en dat ik nooit succesvol zou zijn. Ik schaamde me om Maori te
zijn. Ook mijn kinderen herkennen dat gevoel. Maar mijn kleinkinderen
hebben de schaamte definitief van zich afgeschud. Zij dulden geen
racisme meer.”
Nu zijn het opnieuw de jongeren die zich het hardst verzetten.
Zoals het nieuwe parlementslid voor de Te Pati Maori-partij
Hana-Rawhiti Maipi-Clarke, met haar 21 jaar het jongste parlementslid
in Nieuw-Zeeland in 170 jaar. Haar strijdlustige maidenspeech,
waarin ze een haka doet (een ceremoniële Maori-dans) en fel uithaalt
naar de regering, ging de wereld over.
Maandag, de dag voor Waitangi Dag, worden politici verwelkomd in
Waitangi bij de marae, een Maori-gemeenschapshuis. Ook premier Chris
Luxon en zijn coalitiepartner David Seymour van de ACT-partij, die
met het omstreden wetsvoorstel kwam, zijn erbij. De 70-jarige Mutu
verwacht dat vooral jonge Maori de aandacht zullen opeisen. „In de
jaren zeventig haalden we de Nieuw-Zeelandse vlag neer en vervingen
die door de Maori-vlag. Ik weet zeker dat jongeren weer met creatieve
acties komen”, zegt ze. Politici zullen verwelkomd worden, maar
moeten zich volgens Mutu voorbereiden op een pittig debat. „We zijn
klaar voor de strijd.”
Een versie van dit artikel verscheen ook in de
krant van 2 februari 2024.
.jpg)
/s3/static.nrc.nl/liveblog/files/2021/11/web-0211ikea3-1.jpg)
Posts
