HET KAN DUS WEL; DE JEUGD AAN HET BOEKEN LEZEN KRIJGEN: 'De reis van de boeken' NRC-COLUMNIST Tommy Wieringa / OSG Hugo de Groot Rotterdam = GOED VOORBEELD /

 

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/04/17/de-reis-van-de-boeken-a4040186

NRC-Opinie

De reis van de boeken

Tommy Wieringa

NRC.nl  17 april 2021 Leestijd 2 minuten

Nergens ter wereld hebben leerlingen een grotere hekel aan lezen en schrijven dan in Nederland. Van de OESO-landen dan, misschien dat er ergens een failed state is te vinden waar het nog beroerder is gesteld. De curves wijzen bij elk onderzoek weer steil omlaag, nog even en ze raken de bodem van de grafiek. Je kunt erover blijven schrijven, dat van een gemiddelde basisschoolklas met vijfentwintig leerlingen er zes ondermaats lezen en schrijven, en dat een kwart van onze vijftienjarigen laaggeletterd is.

Leesvaardigheid en leesplezier klinken als corvee en taakstraf. Van romans krijgen ze bulten, van poëzie schilfers. In haar jaarrapport waarschuwt de Onderwijsinspectie deze week dat begrijpend lezen een stervende vaardigheid is. Net als vorig jaar. En het jaar daarvoor.

Moedeloze rituelen.

Afgelopen weekeinde vertelden vrienden dat hun zoon onleesbaar schrijft. Niet geleerd op de basisschool, zodat het nu in de brugklas moet worden gerepareerd. Slecht onderwijs treft elke sociale klasse. In aanvullend onderwijs zagen onze vrienden niets, de voorsprong van zo’n privilege vonden ze valsspelen. Nobel, maar intussen krabbelt hun zoon geheimschrift.

In het begin van mijn schrijversleven trad ik vaak op voor scholieren, maar daar ben ik weer mee opgehouden. Ik werd er zenuwachtig en pessimistisch van, van de massieve desinteresse en de blauwe weerschijn van smartphoneschermen op de gezichten. De harde stemmen en woorden omdat elke vorm van gevoeligheid je menselijkheid verraadt – ik wist me er slecht raad mee.

Bij wijze van uitzondering en geharnast met vooroordelen ging ik deze week naar OSG Hugo de Groot in Rotterdam-Zuid. 26 nationaliteiten, veel jongens in trainingsplunje, veel meisjes met hoofddoekjes; het aanzien van een school met een achterstandsproblematiek. Ik daalde af naar een gewelf onder de school dat vroeger een zwembad was. Geen ramen. De arena voor een freefight van drie schrijvers versus de leerlingen. Eerst kregen we die van de havo, dan die van het vwo. De directeur hield een toespraak over het belang van literatuur op zijn school: als kerstgeschenk hadden de leerlingen een novelle thuisgestuurd gekregen. Daarna praatten Manon Uphoff, Abdelkader Benali en ik over ons werk maar waren we vooral met de leerlingen in gesprek over wat te denken, hoe te leven en waarnaar te verlangen.

Elke vraag en elke opmerking was in tegenspraak met het vooroordeel waarmee ik de school was binnengekomen. De leerlingen hadden een opmerkelijke belangstelling voor literatuur, zodat het me niet zou verbazen als zich onder hen een paar schrijvers van de toekomst zouden bevinden. Ze waren hoffelijk en nieuwsgierig, gevoelig en persoonlijk; hun leraren hadden duidelijk een vuur in ze ontstoken.

Ik vroeg de leraren nadien hoe ze dat hadden gedaan, zulke schitterende leerlingen kweken. Het begon ermee, vertelden ze, dat ze de kinderen vanaf de brugklas elke week een uur lang voorlazen. Het ging er niet om dat je het curriculum volgde maar dat je ze de kracht en de schoonheid van verhalen liet zien. Ze een ervaring bood. De ervaring met de avonturen en de bestaansproblematiek van andere levens dan het hunne. Het was een zoektocht. Je zette de luiken naar de wereld open, discussieerde met ze en ontkwam er niet aan ook jezelf in te zetten, je eigen verhaal. Een docente vertelde haar klassen over de reis van haar Marokkaanse vader – hoe hij met een boek in zijn bagage vanuit zijn bergdorp in de Rif naar Algerije was gereisd om zijn paspoort op te halen. Wanneer hij het ene boek uit had ruilde hij het bij een boekhandel in de volgende plaats voor een ander. Als een Klein Duimpje liet hij een spoor van boeken achter zich, en kwam uiteindelijk via Algiers in Nederland aan. Zijn dochter erfde een Arabische bibliotheek die ze niet kan lezen.

De reis van de boeken, de schittering van verhalen – zo moet het.

Tommy Wieringa schrijft elke week voor NRC.nl een column.

Je vindt ze allemaal   ---  Hier  ---

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 17 april 2021 

* 

Foto Overgenomen van: 'Hoe krijg je de jeugd aan het lezen van een papieren boek(Moeders.nu)'

SHARTIE AART DEKKER / LEESVAARDIGHEID JEUGD & WAT DE VVD DAARMEE TE MAKEN HEEFT / NRC-COLUMN TOMMY WIERINGA:

Cartoon van Telegraaf.nl | Financieel: 'Kas-van-gemeenten-is-leeg'
 

SHARTIE AART DEKKER

De Nederlandse Jeugd heeft Geen Plezier in Lezen...

25% kan het Überhaupt Niet Goed Genoeg...

Hoe zou dat toch komen..?

Mijn vader zei vroeger altijd: "in de bibliotheek leer je lezen (leuk te vinden), en dan ga je later vanzelf boeken kopen." Het gold voor hemzelf, en ging (later) zeker ook voor mij gelden, nadat ik in mijn jeugd de Bieb voor sommige categorieën boeken letterlijk 'leeg' had gelezen.

Toen ik eenmaal van basketball mijn voornaamste (neven-)activiteit had gemaakt, ik wel het geld had om boeken te kopen, maar veel minder tijd en nog wat later aan veel-lezen de nodige beperkingen ontstonden door mijn oogproblemen, kocht ik nog wel (veel) maar zag ik te weinig kans om dat kopen lezend bij te benen; dat leidde tot een eigen bibliotheek met nog te lezen boeken die me ook wat problemen bezorgde...maar dat is een ander verhaal...

Ik schrijf deze korte column naar aanleiding van een column van Tommy Wieringa over een onderwerp dat me de laatste tijd toch ietwat treurig stemt, dan wel boos maakt; de ontlezing van de jeugd die dermate grote vormen aanneemt dat het de toekomstige verdiencapaciteit van Nederland serieus gaat schaden  - 'WWW-investeringsfonds van 20 miljard' of niet -  het feit dat een niet te bevatten groot deel van onze kinderen lezen 'niet leuk' vindt en het gewoon ook niet goed genoeg meer kan om überhaupt nog te begrijpen wat ze (zouden moeten) lezen...

Een belangrijke oorzaak? De VVD-mentaliteit van besturen en bezuinigen op de meest wezenlijke zaken in het leven...er zijn vast meer oorzaken, misschien zelfs wel enkele waar zelfs de VVD niets mee van doen heeft...

Maar als zelfs VVD-wethouders op de barricaden klimmen omdat zowat iedere Nederlandse gemeente na 10 jaar Flut-beleid van Rutte financieel dusdanig in de problemen zit dat er straks geen enkele Openbare Bibliotheek meer open kan blijven...

En 'Lullenaar' Markje 'Flutte' Rutte? Die liegt vrolijk door, en is als politicus populairder dan ooit...tsja; dan krijg je als Volk dus gewoon wat je verdient..!

(Geïnspireerd op de onderstaande Column van Tommy Wieringa van even geleden.)

(AD)

Slagerserotiek

13 juni 2020 Leestijd 2 minuten 

 

Zeldzaam als een veldleeuwerik is het kind dat nog leest. Waar in dit land vind je nog een kind met een boek? Het wil niet meer. Thuis niet en op school niet. Talloos de onderzoeken die het uitwijzen: OESO, Sociaal en Cultureel Planbureau, Onderwijsinspectie – alarmbel, sirene, noodklok. Doof word je ervan en doof houden zich de verantwoordelijke autoriteiten. Een kwart van onze vijftienjarigen laaggeletterd? Geen minister of staatssecretaris die ervoor ter verantwoording wordt geroepen. Gepast zou zijn: 24 uur met Sven Kockelmann in een verhoorkamer. Maar geen haan die ernaar kraait dat nergens in de 37 OESO-landen jongeren zo’n pesthekel aan lezen hebben als in Nederland. Met die weerzin gaat onherroepelijk cultuurgoed, maatschappijbegrip en economisch kapitaal verloren.

Het ligt niet alleen aan de politiek, niet alleen aan de scholen, ook ouders spelen een rol. Beeldscherm aan, kind uit, schijnt in het gemiddelde huishouden het devies. Desastreuze imprint.

Waarom is leesvaardigheid zo belangrijk, vroeg deze week NRC-verslaggever Patricia Veldhuis aan hoogleraar psychologie Gijsbert Stoet. Stoet schreef mee aan een artikel in wetenschapstijdschrift PNAS waarin de afname van het aantal jongens in het hoger onderwijs in verband wordt gebracht met de dalende leesvaardigheid. „Lezen is een fundamentele vaardigheid”, antwoordde hij. „Als je niet goed in rekenen bent, kun je nog wel geschiedenis studeren. Voor lezen geldt dat niet: dat moet je overal voor kunnen, of je nou wiskunde gaat studeren of psychologie.” De oorzaken zijn niet moeilijk te vinden. „We hebben het kinderen de afgelopen jaren ontzettend makkelijk gemaakt om geen boeken te lezen. Er is bezuinigd op bibliotheken, ze werken met iPads in de klas. Boeken zijn minder aantrekkelijk geworden. En dat geldt vooral voor jongens: zij gamen liever. Dat is echt een maatschappelijk probleem.”

Je ziet het niet altijd even goed, hoe een beleidsmaatregel hier leidt tot laaggeletterdheid daar. Gelukkig wordt je soms een inkijkje vergund in de bovenkamer van mensen die het voor het zeggen hebben. In Amsterdam etaleerden twee liberale raadsleden een paar jaar geleden hun opzichtige boekenhekel. VVD-raadslid Rik Torn huiverde bij de wetenschap dat er in zijn stad bibliotheken waren die ‘slechts vijf minuten fietsen bij elkaar vandaan lagen’. Hij popelde om te kijken naar ‘nut, noodzaak en kosten’ van de Amsterdamse bibliotheekfilialen. Zijn mederaadslid en partijgenoot Samira Bouchibti meende dat het bibliotheekwezen in zijn geheel kon worden opgeheven: „Via websites als Marktplaats is de gehele Wereldbibliotheek voor een paar euro per titel te koop en eenmaal gelezen kan hetzelfde boek net zo gemakkelijk weer worden doorverkocht.” Zo zei ze het, zo stond het er. Het moet strategie zijn: zoveel stompzinnigheid rondstrooien dat er geen beginnen aan is om het te weerspreken. Bouchibti is inmiddels iets voor zichzelf gaan doen, Torn zit er nog altijd. Op Amsterdam.nl zet hij zijn droom voor de stad uiteen: „Het mes in de gemeentelijke uitgaven, bijvoorbeeld door te snijden in subsidies.” Slagerserotiek. Je vreest de dag dat zo iemand wordt uitgenodigd om het gat te vullen dat Halbe Zijlstra achterliet.

Hoe het dan wel moet? Door ergens te beginnen. De Volkskrant publiceerde vorige week een oproep van academici, schrijvers en cultuurstichtingen om een leesoffensief te starten. Een gezamenlijke inspanning van schrijvers, theatermakers en lettereninstellingen om de leesvaardigheid van scholieren te herstellen en plezier voor het lezen over te dragen. Want lezen moet je leren. Acquired taste. Op kleine schaal ben ik er een paar jaar geleden alvast mee begonnen. Op de school van mijn dochters las ik voor de coronacrisis met wisselende groepjes leerlingen. Het onderwijzersgeluk was met mij toen op een dag een van hen gegrepen raakte en zijn spreekbeurt hield over het boek dat we samen lazen. Dat het een jongen was, droeg aan de vreugde bij. Hij, die aanvankelijk uitsluitend van gamen zei te houden, was aangeraakt door het boek. Karel de Grote zei het al: „Er moeten scholen worden opgericht om jongens te leren lezen.”

Tommy Wieringa schrijft elke week een column op deze plaats.

Originele versie van de Column op NRC.nl   ---  Hier  ---

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 13 juni 2020

 

 

 

VUURSPUGENDE COLUMN TOMMY WIERINGA / HUICHELENDE POLITICI / MARKJE FLUTTE-III, SYBJE BUMA, E.V.A: 'Wij zijn allen gele hesjes' / NRC OPINIE / GOEDKOOP POPULISME VVD CDA /

Cartoon van 'Iris Mathilda'

Wij zijn allen gele hesjes

15 december 2018, NRC Opinie, originele Column --- Hier  --- meer Tommy Wieringa aldaar   ---  Hier  ---

Omdat Mark Rutte had gezegd dat we allemaal een geel hesje dragen, tot op zekere hoogte, ging ik op zoek naar het gele hesje in mezelf. En verdomd, het eerste woede-object dat ik aantrof was niet de verhoogde afvalstoffenheffing maar Mark Rutte met een geel hesje aan. Waar Emmanuel Macron in zijn toespraak tot het volk zijn elitisme niet kon verbergen, schoot Mark Rutte zijn hesje-tot-op-zekere-hoogte aan en kroop op zijn knieën naar de mensen toe omdat „we allemaal onze zorgen hebben over ontwikkelingen in de samenleving”. Of de middenklasse in staat was aan te pikken bij de economische groei, vroeg hij zich af, en hoe gaan we om met het vraagstuk van migratie? Acht jaar al, Mark! riep het gele hesje in mij, acht jaar lang heb je de tijd gehad om over deze dingen na te denken, een begin van een antwoord is toch niet te veel gevraagd? Als je zo betrokken bent bij de zorgen van de gewone man, waarom stijgen dan almaar de lasten voor de burgers en dalen almaar de winstbelastingen voor grote ondernemingen? Waarom betalen Google, Amazon en Starbucks slechts symbolische flutbedragjes voor hun aanwezigheid in dit land? Waarom faciliteer je principieel de neoliberale zwendel en het meedogenloze aandeelhouderskapitalisme?

Speurend naar het gele hesje in mezelf kwam ik ook Sybrand Buma tegen, die weliswaar een geel hesje uit de kofferbak van zijn dienstauto had gevist, maar dat onder zijn gewone kleren droeg, zodat niemand het kon zien. Boze mensen moesten een stem krijgen in het klimaatdebat, vond hij, want die volkswoede, „daar dragen de klimaattafels medeverantwoordelijkheid voor”. 

Zo trachtte hij het brandpunt van die veronderstelde woede te richten op de overlegstructuren waar werd onderhandeld over de klimaatdoelen die in Parijs zijn afgesproken. Geen moreel leiderschap tonen, nee, vriendjes worden met de voxpop. Niet zelf een vergezicht ontvouwen voor de verduurzaming van maatschappij en economie, maar eerst de autoriteit van de klimaattafels ondermijnen om volgend jaar in de Kamer hun voorstellen te accepteren. Zoals Herman Tjeenk Willink vrijdag zei tegen NRC : „Politici wachten tot de klimaattafels met plannen komen en legitimeren die achteraf politiek.” 

Buma hing intussen de getapte volksjongen uit met de woorden „er is een elite die wil vergroenen en er is het volk dat zegt: makkelijk praten als je zelf in een gesubsidieerde Tesla rijdt”. De politieke baas van christelijk Nederland leeft van zulke tergend simpele dualiteiten – engel of duivel, licht of duister, Tesla of energierekening. Zo gaat dat in zijn bovenkamer toe: zwart of wit, zus of zo, ditje hier en datje daar. 

Rutte en Buma flikflooiden zo op goed geluk met de onvrede waar ze zelf onderdeel van zijn – ik wist niet of we het moesten beschouwen als een vorm van betrekkingswaan of een complex soort masturbatie, maar onsmakelijk om te zien bleef het, Rutte als Jan Dijkgraaf en Buma als Henk Bres.

Het boze volk intussen bestond uit een halfgevulde touringcar verontruste burgers voor wie de tekst van Vijftien miljoen mensen duidelijk te hoog gegrepen was. Een cameraploeg snelde op een plukje demonstranten af. „We zijn woedend”, verklaarde een mevrouw in een geel hesje vriendelijk.
Vijftien miljoen mensen, van wie er een kleine tweehonderd stonden te vernikkelen op de Erasmusbrug. Zes doden in Frankrijk en in Nederland een demonstrant met een loopneus.

De Nederlander ontsteekt pas in woede als je aan het palingtrekken of Zwarte Piet komt – pas via de omweg van cultureel-identitair protest komen ook zijn sociale grieven op tafel. Hij wist niet eens dat hij ze had, maar nu ze hier toch zijn…

De onvrede van de Nederlandse gele hesjes bleef zodoende beperkt tot de gebruikelijke giftige commentaren op Facebook, omdat vrijwel niemand de moeite nam de straat op te gaan en zijn stem te verheffen tegen de groeiende ongelijkheid en de uitholling van de publieke sector. Onze gele hesjes: woedend én lui, twee hoofdzonden in één klap. Ach, de Nederlander die zijn chronische pesthumeur aanziet voor een idee…

Tommy Wieringa schrijft elke week een column voor NRC.