Cartoon 'Historical big players of Europe need each other; Europe also needs the U.S.' overgenomen van gisreportonline.com Het bijbehorende artikel lees je --- Hier ---
*
De wereld
heeft ‘Ruhe’ nodig
In juni 1813, tijdens een van de laatste, beslissende fases van de
Napoleontische oorlogen, reisden de Habsburgse keizer Franz en
Clemens von Metternich, zijn minister van Buitenlandse Zaken, met
koks, secretarissen en butlers naar een Boheems kasteel. In een
paleis in Dresden, niet ver weg, hield Napoleon kwartier. De
Russische tsaar bivakkeerde met de Pruisische koning in naburig
Silezië (Tsjechisch-Pools grensgebied). Ook de Britse minister van
Buitenlandse Zaken, Lord Castlereagh, was vlakbij.
Russen, Habsburgers, Pruisen en Britten zagen Napoleon als een
parvenu die de bestaande, conservatieve orde in Europa bedreigde.
Maar omdat ze er nooit in slaagden om één lijn te trekken tegen
Napoleon (het kostte weken om elkaar met koetsen te bereiken) en
elkaar diep wantrouwden, slaagde de Fransman erin om grote delen van
Europa te veroveren.
Dit waren vreselijke oorlogen. Metternich beschreef in brieven en
dagboeken hoe alles was platgebrand. Straten lagen vol lijken. Hij
zag nog één kans om die hel te stoppen: als de leiders vlakbij het
slagveld gingen zitten en zelf de gezamenlijke strategie ter hand
namen. Met zijn diplomatieke staf en 42 paarden shuttelde hij tussen
paleizen en kastelen, en zorgde er bemiddelend, sussend en pushend
voor dat ze samen Napoleon terugdrongen.
Dit intense, directe overleg tussen de leiders van rivaliserende
grootmachten, inclusief de Fransen – mooi beschreven in Wolfram
Siemann’s grote Metternich-biografie
– ging door nadat Napoleon was verslagen. Dit systeem, het
‘Europese Concert’, veranderde het continent ingrijpend. Het
bracht „Ruhe”, zei Metternich altijd. Mondiale
grootmachten anno 2021 moeten hier dringend een voorbeeld aan nemen,
schrijven Richard Haass en Charles Kupchan van de Council on Foreign
Relations in Foreign
Affairs.
Het ‘Europese Concert’ bracht relatieve rust en
welvaart op het continent
De wereld is zeer instabiel. Twee eeuwen westerse dominantie lopen
ten einde – eerst de Pax Brittannica, toen de Pax Americana. De
huidige wereld is multipolair, zoals Europa in Metternichs tijd.
Supermachten wantrouwen elkaar en proberen elkaar steeds een hak te
zetten. Dit verlamt internationale organisaties als de VN. Helaas
leidt moordende rivaliteit over macht en ideologie in een
multipolaire context „geregeld tot grote oorlogen”, stellen de
twee auteurs nuchter vast. Om dit te voorkomen, bepleiten zij een
‘Mondiaal Concert’ van grootmachten, om stabiliteit en ‘Ruhe’
te waarborgen.
Zoals Metternich de leiders van de vijf Europese grootmachten bij
elkaar zette, willen Haass en Kupchan een informeel forum voor de zes
leiders van ’s werelds grootste machtsblokken: de VS, China, de EU,
India, Japan en Rusland. Die zes zouden, precies zoals hun verre
voorgangers op het Weense Congres van 1814-1815 deden met Europa, de
territoriale status quo moeten bewaken en een niet-aanvalsverdrag
sluiten. Iedereen zou, net als toen, een soort invloedssfeer krijgen
waarbinnen anderen niets te zoeken hebben – tenzij de wereldorde
bedreigd wordt.
Dit systeem moet voorkomen dat grootmachten zich met elk klein
akkefietje bemoeien en uitslaande branden veroorzaken. Ook moeten de
zes in het Concert consensus zoeken over thema’s die iedereen
aangaan, zoals cyberbeleid en klimaatverandering. Omdat de VN geen
afspiegeling is van mondiale machtsverhoudingen en de Veiligheidsraad
door veto’s is verlamd, is er nu geen forum voor direct,
vertrouwelijk overleg.
Wat wél redelijk werkt, signaleren Haass en Kupchan, is de
formule die is gebruikt voor Iran en Oekraïne: een aantal machten
(democratieën én autocratieën) dat samenwerkt om een gevaarlijke
situatie te de-escaleren. Als er weer een kanaal voor directe,
strategische dialoog is, hopen zij, „komen er minder
verrassingszetten en, idealiter, minder unilaterale acties”.
Het ‘Europese Concert’ bracht relatieve rust en welvaart op
het continent, decennialang. Het ging weleens mis (de Krimoorlog),
maar niet vaak. Lord Castlereagh noemde Metternich daarom „de
eerste minister van de wereld”. Toch benieuwd wie daar anno 2021
voor in aanmerking komt.
Caroline de Gruyter schrijft
wekelijks over politiek en Europa.
MEER:
Europa is weer het lachertje
Als Europa aan tafel wil zitten met de groten, om Europese belangen
te verdedigen, fine – maar gedraag je dan professioneel en zorg dat je
niet constant het lachertje bent.
Een Duitser snapt de EU het best
Ook in Duitsland is het de vraag of lagere overheden bereid zijn
macht af te staan aan hogere in naam van het landsbelang, schrijft
Caroline de Gruyter. „De discussie gaat meteen over competenties.”
Hoe Europa (niet) werkt
De Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz liet deze week weer eens
mooi zien hoe Europa werkt. Of hoe het niet werkt, aldus Caroline de
Gruyter.