COLUMN AART DEKKER / DIT HAD EEN VOLLEDIGE COLUMN MOETEN WORDEN, MAAR...DAT KAN NIET ZONDER...: Kritische topsporters Belarus – w.o. Basketbalster Katsjaryna Snytsina – in de knel: ‘Ik kon alleen maar denken: waarom houden jullie je mond?’

Katsjaryna Snytsina (#6) highlights

Belarus v Poland (Q2)-15 feb. 2018

*

COLUMN AART DEKKER

DIT HAD EEN VOLLEDIGE COLUMN MOETEN WORDEN, MAAR...DAT KAN NIET ZONDER...

Kritische topsporters Belarus – w.o. Basketbalster Katsjaryna Snytsina – in de knel: ‘Ik kon alleen maar denken: waarom houden jullie je mond?’

Ik heb een week (of misschien twee) met dit onderwerp in mijn hoofd gelopen, maar  - achteraf gezien -  was dat veel te gemakkelijk gedacht... Er zitten nogal wat verhalen in mijn hoofd, en vaak is een kleine aanleiding  - een stukje in de krant, een onderwerp op TV, Radio of Internet, een ontmoeting, een woord, klank of beeld of wat dan ook -  genoeg om een verhaal of column te triggeren; mijn brein werkt namelijk nogal associatief en als zo'n verhaal, anekdote of andere herinnering te typeren is met een mooie titel, beginzin of slogan, dan kan het zijn dat een verhaal. column of 'Shartie'  - een kort kerachtig stukje -  eenmaal achter een PC of Laptop gezeten er zo uitkomt. Veel gemakkelijker dan een (wedstrijd-)verslag of een een ander 'verhaal in opdracht' waarbij ik vooraf al weet dat er een stuk (meestal van bepaalde omvang) van mij verlangd wordt. Vandaar mij voorliefde voor (korte) Columns en/of zelf geïnitieerd stuk...

 

Voor dit stuk geldt dat ik direct  - toen ik het Volkskrant-artikel hieronder las -  wist 'Hier wil ik wat mee!' Ik wist zelfs in grote lijnen al wel zo'n beetje wat; ik ben in de periode dat ik Internationaal Jeugdbasketball scoutte voor mijn 11 jaar geleden helaas omgekomen vriend Rob Meurs, alle spin-off-activiteiten die ik naar aanleiding daarvan heb gedaan en de (Jeugd-)EK's en andere grote evenementen die ik sindsdien nog heb verslagen, ben ik heel wat Wit-Russen tegengekomen; veel van hen zullen niet direct een gesprek aanknopen, mocht dat wel (mij) gebeuren dan kon het zomaar voorkomen dat ik als het gesprek wat serieuzer werd het gesprek naar politiek stuurde, en dan merkte je al snel dat dat iets is wat een Wit-Rus zich kon veroorloven; en dat werd mij dan wel heel snel duidelijk - waarop ikzelf inbond en dacht 'Oh, ok; hier doe ik deze persoon geen plezier mee', en dat stuurde ik het gesprek wel terug naar minder glad ijs... Er is dan ook nooit een situatie een situatie geweest waarin welke Wit-Rus dan ook iets tegen mij heeft gezegd dat hem/haar in moeilijkheden had kunnen brengen als ik het opgeschreven had...

 

En op een gegeven moment was mij dat zo duidelijk dat ikzelf al heel voorzichtig was in gesprekken met mensen uit Belarus, wat op zichzelf natuurlijk ook weer betekende dat ik me in de buurt van Wit-Russen iets anders gedroeg/meer beperkte dan normaal was voor mij, en dat ik dus in een iets andere State-of-mind was dan in gezelschap van al die andere Europeanen die ik ook tegenkwam.

In dit verhaaltje dus geen mix van smeuïge verhalen en anekdotes die ik eerst dacht te gaan schrijven; ik wil vanuit Nederland niets doen waar ook maar iemand ook maar een klein probleem door zou kunnen krijgen, terwijl juist uit het onderstaande blijkt dat die potentiële problemen bepaald niet klein, maar zelfs levensgroot kunnen zijn.

Één anekdote dan toch, want die was wel onvergetelijk en schaadt niemand..: ik combineerde een  Hemelvaartvakantie in Zweden met een bezoek aan vrienden in Finland, en een terugreis via mijn oude coach Maarten van Gent in Estland. Al in Zweden had ik met onze ongelukscamper  - wij waren bij de aankoop van een particulier aan alle kanten opgelicht, en dat had buiten veel stress en negatieve energie al behoorlijk wat extra kosten aan het ding kwijt geraakt -  bij het voorzichtig passeren van een vrachtwagen die eigenlijk op die plek niet had mogen staan, een nogal fataal schamp-contact gehad met een in hoog gras verscholen zwerfkei. Daarbij kwam het stuur  - dat indirect vast zat aan de op een stalen dragende balk vast-gelaste stalen bumper -  ondanks dat ik zeer voorzichtig optrok uit stilstand, naar binnen, brak mijn duim en daarna liep het wiel aan tegen de verbogen bumper. De provisorische reparatie kostte me de volgende dag bijna een dag, mijn duim ging pas in het gips toen ik een kleine drie weken later thuiskwam en de duim nog steeds even pijnlijk was. Achteraf gezien had ik het pl&ur!sding zoals Maarten mij al voorstelde lekker in Estland moeten laten opknappen en later die zomer weer op moeten halen voor een vakantie, maar mijn inschatting was dat die optie mij thuis niet in dank zou worden afgenomen  - mede omdat die vakantie niet heel erg ver was -  thuis moest hij nog door de APK en daar werd hij afgekeurd, waardoor wij hem voor een habbekrats verkochten en wij die zomer camperloos moesten besteden. Overigens was 'het wrak' niet dusdanig slooprijp dat het ook daadwerkelijk naar de sloop is gegaan; bij mijn laatste naspeuringen bleek de camper nog steeds ergens rond te rijden...

Ik had me in de meer dan drie-duizend kilometers 'na het steentje' dan ook geen moment onveilig gevoeld... Dan nu Belarus; om een of andere reden reed Maarten van Gent de ongeveer 2200km vanuit Estland met me mee terug naar Nederland  - sterker nog: ik schat dat hij er minstens 1500 van aan het stuur zat. Maar niet op 'het moment'...

We waren heel Estland, Letland en bijna heel Litouwen al door, toen we afspraken eerst ergens langs de weg wat warms te eten en dan nog een flinke ruk Polen in te maken alvorens te gaan slapen. Op een gegeven moment stonden er wel (voor de Litouwse/Poolse grens ongebruikelijke /hele) lange rijen vrachtwagens, grotendeels in beide richtingen langs de weg gestald. Ook liepen er nogal wat chauffeurs langs die weg; we begonnen onraad te ruiken...maar goed, het was donker, je gaat niet in het niets keren op zo'n (helemaal niet zo brede -  weg.

 

En toen was daar ineens de grens, en nog sterker het gevoel dat er iets niet klopte...

 

Ik heb ooit weleens gelezen dat, hoe sterker de dictatuur, hoe hoger de petten van het geuniformiseerde 'gezag' ...

'De pet' die mij tot stoppen maande was een hele hoge, en van enige vriendelijkheid was ook (oogaanschijnlijk) geen enkele sprake...

 

Ik draaide mijn raampje open en vroeg: 'Poland..?'

 

Met zijn barste stem kwam het antwoord: 'Belarus'..! 

En de instructie kwam met een gebaar met één vinger: 'Rechtsomkeert jullie, jullie komen er hier niet in!!'

Onze vergissing kwam waarschijnlijk vaker voor, want ik kon direct mijn U-turn maken...

Dichter bij Belarus - Wit-Rusland -  was ik nog nooit geweest, en dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven...  Maar de ietwat surrealistische herinnering blijft...

 

Lees vooral het onderstaande artikel van de Volkskrant over Topbasketballster Katsjaryna Snytsina en vele andere Topsporters; wat het leven in een dictatuur werkelijk inhoudt; een Aanrader!

(AD)

Op de eerste foto hierboven (klein, links) zien we Lukasjenko  - de Dictator zelve met een douane-pet op. De andere twee laten de 'imponerend hoge -  petten zelf wat beter zien. (Foto's overgenomen van: Belarus.by,  belarusinfocus.info en eutodya.net

* 

Volkskrant-Sport: Basketball

Kritische topsporters Belarus – w.o. Basketbal-ster Katsjaryna Snytsina – in de knel: ‘Ik kon alleen maar denken: waarom houden jullie je mond?’

De repressie van het bewind van president Loekasjenko werd in augustus ook veel topsporters in Belarus te gortig. Sindsdien bevinden ze zich in een benarde positie. ‘Als je ziet dat er in de straten van jouw land bloed vloeit van onschuldigen, dan moet je echt nadenken welke versie van je land je precies wilt vertegenwoordigen.’

Jarl van der Ploeg18 juni 2021

Ze speelde tussen haar zestiende en vijfendertigste voor het nationale team, kwam uit op Olympische Spelen en wereldkampioenschappen en was het gros van die tijd onbetwist aanvoerder. Tijdens haar laatste wedstrijd, afgelopen februari, was ze bovendien nog de beste speler van het veld. Maar als haar team morgen de laatste poulewedstrijd op het Europees Kampioenschap basketbal in Valencia speelt , laat Katsjaryna Snytsina de televisie uit. 

(Het verhaal van de Volkskrant gaat onder de video verder)

Het Gezicht en de Stem bij het verhaal: Katsiaryna Snytsina

Sterker nog: ze wil er geen seconde meer van zien. Nadat ze deed wat ze deed, werd ze namelijk niet alleen uit de groeps-chat van het nationale team gezet, ze werd zelfs zo onder druk gezet dat ze zich gedwongen voelde haar land te verlaten.

‘Als ik nu terugga naar Belarus, weet ik vrij zeker dat ik wordt opgesloten’, zegt Snytsina vanuit Vilnius, de hoofdstad van het buurland waar ze eerder dit jaar naartoe vluchtte. ‘Ze zeggen wel eens: sport is geen politiek. Maar dat is niet zo. Sport is juist politiek. Wij zijn niet alleen inwoners van ons land, we zijn er vertegenwoordigers van. En als je ziet dat er in de straten van jouw land bloed vloeit van onschuldigen, dan moet je echt nadenken welke versie van je land je precies wilt vertegenwoordigen.’

Het begon allemaal afgelopen augustus toen de Belarussische president Aleksandr Loekasjenko de verkiezingen vervalste waarna er enorme protesten uitbraken. Vanwege het harde optreden van Loekasjenko vielen er sindsdien tientallen doden, werden honderden mensen gearresteerd en zijn in de gevangenissen zeker duizend gevallen van marteling geregistreerd, en honderden gevallen van verkrachting.

Geschrokken door de bruutheid van die acties, besloot ook de sportwereld zich uit te spreken. Sporters zijn immers een belangrijk propagandamiddel in de voormalige Sovjetrepubliek. Vrijwel alle Belarussische sporters zijn in dienst van het leger of een van de ministeries en Loekasjenko viert medailles op grote toernooien doorgaans alsof het militaire overwinningen zijn.

Loekasjenko’s baby’s

‘Een keer wonnen we een wedstrijd van Rusland’, zegt basketballer Snytsina. ‘En precies dat moment had Loekasjenko een vergadering met Poetin. We hebben later gehoord dat hij die vergadering even onderbrak om tegen Poetin te zeggen: ‘mijn meisjes hebben die van jou verslagen’. Hij was echt trots op ons. We waren zijn baby’s. Zo stonden we ook bekend: Loekasjenko’s baby’s’.

In totaal besloten tweeduizend sporters en coaches zich via een open brief uit te spreken tegen het geweld in hun land. Ook Snytsina, zelf in dienst van het ministerie van Sport, zette haar krabbel. ‘Daarvóór was ik echt totaal niet geïnteresseerd in politiek’, zegt ze. ‘Op Loekasjenko na kende ik geen enkele politicus bij naam. Ik heb zelfs nog nooit in mijn leven gestemd. Maar toen ik voor het eerst beelden zag van het bloed in de straten van Minsk begon er iets te broeien.’

Loekasjenko, die samen met zijn zoon ook voorzitter is van het Nationaal Olympisch Comité, reageerde woest op de brief. Hij stuurde zijn geheime dienst bij honderden topsporters langs voor een zogenoemd ‘opvoedgesprek’ waarbij de sporters gedwongen werden hun recht op demonstratie voortaan op te geven en moesten beloven nooit meer met journalisten te praten zonder toestemming van het ministerie.

Ontslag of erger

Sporters die dat weigerden, waaronder Snytsina, werden direct ontslagen, of erger: sommigen moesten het land ontvluchten en weer anderen, onder wie olympisch medaillewinnaar op de tienkamp, Andrej Krawtsjanka, eindigden in de cel. In Tokio zullen daarom naar verwachting slechts 130 Belarussische atleten deelnemen, tegenover 180 in Rio.

‘Juist als sport zo belangrijk is voor een regime, is sport ook een ideale manier om dat regime pijn te doen’, zegt voormalig handballer Aliaksandr Apeikin. Samen met zwemster en voormalig wereldkampioen op de korte- en langebaan Alexandra Herasimenia, richtte hij in nasleep van de repressiegolf de Belarusian Sport Solidarity Foundation (BSSF) op, een club die onderdrukte Belarussische sporters vanuit het buitenland probeert te helpen.

Zeker honderd ontslagen sporters kregen de afgelopen maanden geld overgemaakt van BSSF, bijvoorbeeld om alsnog een vliegticket te kunnen boeken naar een Olympisch kwalificatietoernooi. BSSF kan dat betalen dankzij donaties of door veilingen. Zo veilde Snytsina haar bronzen medaille van het EK in 2007 teneinde een aantal van haar gevluchte collega’s te helpen.

Persona non grata

Neem judoka Aliaksandr Vakhaviak, een zwaargewicht die eerder dit jaar nog tegen Henk Grol vocht, maar sinds hij zijn politieke mening kenbaar maakte persona non grata werd in Belarussische sportkringen. Hij verloor zijn status als topsporter, net als zijn baan bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en mocht niet meer meetrainen met het nationale team. ‘Er kwamen mensen naar mij toe die zeiden dat als ik mijn handtekening introk, alles weer normaal zou zijn. Maar dat heb ik nooit serieus overwogen’, zegt hij. ‘Dan had ik mijzelf verraden.’ Dankzij het geld van BSSF kon hij alsnog een trainingsstage in Turkije beleggen waardoor hij toch nog kans maakt zich te plaatsen voor de Spelen.

Belarussisch recordhouder steeplechase Svetlana Kudelich had minder geluk. Zij werd na de brief niet alleen ontslagen bij het ministerie waar ze werkte, ook werden haar al haar nationale records en titels afgenomen, waardoor ze onvoldoende punten had om deel te nemen aan kwalificatietoernooien. ‘Twintig jaar carrière, opeens weg’, zegt ze. ‘Maar toch heb ik geen spijt. Ik wil niet alleen een sporter zijn. Ik wil een vrij persoon zijn. In een vrij land bovendien. En ik wil dat mijn kinderen kunnen opgroeien in een vrij land.’

Na haar laatste wedstrijd voor het Belarussisch basketbalteam, afgelopen februari, heeft Katsjaryna Snytsina nog een keer een vriendschappelijke wedstrijd bekeken, in aanloop naar het EK van dit weekend. Maar al na twee minuten besefte ze dat het klaar was; dat de strijd naast het veld soms belangrijker dan die erop. ‘Ik zag vrienden, mensen met wie ik vijftien jaar heb samengespeeld en ik kon alleen maar denken: waarom houden jullie je mond? Je weet toch wat er met je collega’s is gebeurd? Wat er met je land gebeurt? Ik heb de tv uitgezet en zei tegen mijzelf: ik denk niet dat ik ooit nog zal kijken. In ieder geval niet zolang Loekasjenko president is.’

SPECIAAL VOOR MAARTEN VAN GENT / NRC-WETENSCHAP COLUMNIST ROBBERT DIJKGRAAF: 'Altijd winnen óf verliezen? Niet bij trilemma’s'

Altijd winnen óf verliezen? Niet bij trilemma’s

Column In het leven is het vaak nodig meerdere tegengestelde elementen te verenigen, ziet Robbert Dijkgraaf.

19 november 2020 Leestijd 3 minuten 

Originele Column van Robbert Dijkgraaf op NRC.nl   ---  Hier  --

Even leuk uit eten gaan kwam er met onze drie kinderen vaak niet van. De eerste wilde pizza of Chinees, de tweede Chinees of Thais, en de derde Thais of pizza. Ons ouders werd niets gevraagd. Voor iedere optie was er een duidelijke meerderheid, maar dan bleef er wel een mokkend kind over dat het uitje kon verpesten. Het debat duurde eindeloos, altijd met dezelfde uitkomst: een pan zelf bereide pasta.

We leven in gepolariseerde tijden, in een wereld vol binaire keuzes. Kies je links of rechts, Biden of Trump, Amerika of China? Maar wás ’t maar zo eenvoudig dat we enkel voor dilemma’s staan. Net zoals de restaurantkeuze van onze familie, zijn veel zaken een ‘trilemma’ – een onmogelijke keuze uit drie. Dat vraagt een andere benadering.

Het oudste trilemma is waarschijnlijk het probleem van het lijden, toeschreven aan de Griekse filosoof Epicurus en bekend geworden door de 18de-eeuwse Schotse denker David Hume. Hoe kan een almachtige, alwetende en algoede God toestaan dat er kwaad in de wereld is? Als hij weet van het lijden en het kan stoppen, dan wíl hij dat niet. Als hij het kan en wil stoppen, dan wéét hij er niet van. Enzovoorts. Je kunt zo gemakkelijk in een logische cirkel blijven rondgaan.

Bonte lijst van trilemma’s

De econoom Dani Rodrik, mijn voormalige collega in Princeton, formuleerde een bekend trilemma rond de Europese Unie. Volgens hem kan die slechts twee van de volgende drie elementen combineren: eenwording, soevereiniteit en democratie. Als je daadwerkelijk als één Europa een besluit wilt nemen, dan kan dat met inachtneming van de soevereiniteit van de lidstaten, zoals nu ieder land, hoe klein ook, een veto mag uitspreken – zie de huidige opstelling van Polen en Hongarije. Of het kan volledig democratisch: door het Europees Parlement te laten beslissen. Maar niet volgens beide criteria tegelijk. Dit trilemma geldt in wezen voor iedere supranationale of federale organisatie.

Er is een bonte lijst van trilemma’s. Menig politicus worstelt met een trilemma van de linguïst Steven Pinker: een samenleving kan nooit tegelijk eerlijk, vrij en gelijk zijn. Immers, als het maatschappelijk verkeer volstrekt vrij en eerlijk is, zonder ingrijpen van de staat, dan zullen de verschillen alleen maar toenemen, gegeven de ongelijke verdeling van middelen en talenten. Ieder herverdelingsmechanisme daarentegen begrenst de vrijheid van de burger of wordt als oneerlijk gezien. Een cynische variant uit de tijd van het communisme zegt dat een burger niet tegelijk eerlijk, intelligent en loyaal aan het regime kan zijn. Er valt echter wel te leven met twee van de drie eigenschappen – als huichelaar, criticus of slaafse volger.

Trilemma’s zijn nauw gerelateerd aan de zogeheten stemparadox. Net zoals bij ons avondje uit, is er een keuze uit drie opties, zeg A, B en C. De kiezers wordt vervolgens gevraagd deze drie in volgorde van voorkeur te plaatsen. Je kunt dan drie kiezers hebben met de voorkeuren ABC, BCA en CAB. Alle drie de opties kunnen nu de overwinning claimen. Bijvoorbeeld, twee van de drie verkiezen A boven B. Idem voor B boven C en C boven A. Daarmee zijn we terug bij de cirkelredenering. Ook de sport kent dit verschijnsel. Ajax verslaat Feyenoord, Feyenoord verslaat PSV en PSV verslaat Ajax. Wie is nu de sterkste?

Anders dan de duidelijke keuze van een dilemma – je bent voor of tegen – treedt er bij een trilemma snel de intellectuele variant op van het leggen van een te groot tapijt in een te kleine kamer. Het kleed bolt dan noodzakelijk op in een hoek. Maar als je die bobbel gladstrijkt, dan vind je de bolling noodzakelijk terug in een andere hoek. Zo blijf je van inconsistentie naar inconsistentie springen. Ons familieoverleg over het favoriete restaurant had zeker dat karakter.

Democratisch fundament

Hoe los je een trilemma op? Uiteindelijk gebeurt er wat met de meeste tapijten gebeurt. Het kleed wordt overal zo goed mogelijk gelegd, het ongemak gelijkelijk verdeeld over de hoeken. Geen criterium wordt absoluut gerespecteerd.

Neem de Europese Unie, die werkt ondanks Rodriks trilemma. Niet perfect, maar redelijk. De Europese samenwerking gaat minder ver dan sommigen willen. Er is bijvoorbeeld geen fiscale unie, ook al vraagt de euro daar wel om. Het democratische fundament is evenzeer beperkt. Over vele zaken kan het Europese Parlement blaffen, maar niet bijten. En ook de soevereiniteit knelt. Ze is er op papier, maar in de praktijk blijven landen verstrikt in hun onderlinge afhankelijkheid. Kijk naar Griekenland tijdens de financiële crisis of het Verenigd Koninkrijk bij de Brexit-onderhandelingen.

Veel problemen in de wereld zijn ‘polylemma’s’. Ze proberen meerdere tegengestelde elementen te verenigen. Het leven kent nu eenmaal vele dimensies. Het is een illusie dat er altijd een winnaar en een verliezer moet zijn. We kunnen heel goed allemaal een beetje winnen en een beetje verliezen. Sterker nog, dat is de enige oplossing.

Dit moet ik toch eens de kinderen uitleggen, want de pasta komt m’n neus uit.

Robbert Dijkgraaf is directeur van het Institute for Advanced Study in Princeton,

Meer Columns van Robbert Dijkgraaf   ---  Hier  ---

.

 

 

 

SHARTIE AART DEKKER / CARTOON / HET VERSCHIL: Trump - de man vd Bijbel - liet zojuis weer eens zijn Ware Gezicht zien... / IMPEACH TRUMP...TWICE! / RASCISME /

Het Verschil... (Cartoon: Wel.nl)

SHARTIE AART DEKKER

Nieuw Dieptepunt Trump - Een Showtje: Trump als Man van de Bijbel... Wanneer gaan zijn Christelijke Supporters inzien dat er niets, Niets, maar dan ook HELEMAAL NIETS Christelijks is aan deze Zielepiet..?

Dat lijkt me een van de hamvragen voor de rest van dit verkiezingsjaar, voor de toekomst van de USA, en zelfs van die van de rest van de wereld, en van de Planeet.

(AD)

FOKKE & SUKKE / SINT & PIET(-EN DEBAT): FoSu Vinden Sinterklaas een Wegkijker - Pieten-Neutraliteit / 'AFZIEN 2016' / CARTOONS /

Van NRC.nl op 9 november 2019, meer NRC FoSu   ---  Hier  ---

en nog veel meer Fokke & Sukke   ---  Hier  ---

**

Zwarte Piet/ Roetveegpiet: boek Fokke & Sukke krijgt twee omslagen

• Wilfred Takken

8 november 2016

Leestijd 1 minuut 

Twee verschillende omslagen van Fokke & Sukke. Links als roetveegpieten, rechts als zwarte pieten.

 

Het nieuwe boek van Fokke & Sukke wordt ‘Pietneutraal’. De jaarlijkse bloemlezing Het afzien van 2016 verschijnt donderdag met twee verschillende omslagen: één met Zwarte Piet, en één met de Roetveegpiet.
Cartoonist Bastiaan Geleijnse licht toe:

“We willen niemand voor het hoofd stoten, dus we laten de keuze aan de lezers. Als je een Pietmensch bent, kies je voor de traditionele Piet; zo niet, dan kies je de Roetveegpiet.”

Volgens zijn collega Jean-Marc van Tol bevinden we ons in een ‘transitiefase’, wat het uiterlijk van Zwarte Piet betreft, en is nog niet te zeggen wat zijn uiterlijk zal worden:
“Het is altijd moeilijk om terug te blikken terwijl je midden in een revolutie zit; vandaar de twee covers.”
Co-auteur John Reid beraadt zich nog op de kwestie en doet later uitspraak.
Zwarte Piet, de knecht van Sinterklaas, ligt sinds 2011 onder vuur omdat hij een racistische karikatuur zou zijn. Volgens het ministerie van Sociale Zaken is 79 procent van de bevolking tegen verandering, en is 21 procent voor.

Lees ook over de verdeeldheid in het land: Kies nu je eigen piet maar

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 8 november 2016

GROENE(2017) ANALYSE GESCHIEDENIS / ZWARTE PIETEN DEBAT: Stephen Sanders - Blackface & Zwarte Piet = De goedgemutste slaaf / ACHTERGROND / EVEN NADENKEN /

Thomas Rice als Jim Crow in het Bowery Theatre, New York, 1833 (Afb: overgenomen van 'Blackpast.org, originele artikel   ---  Hier  ---' )

Kunst & Cultuur Blackface en Zwarte Piet

De goedgemutste slaaf

In de negentiende eeuw schminkte de blanke Amerikaanse komediant Thomas Rice zichzelf om tot de zwarte stalknecht Jim Crow en trok langs de theaters. Is de Nederlandse Zwarte Piet een rechtstreekse afgeleide van deze blackface-cultuur?

door Stephan Sanders

 

29 november 2017 – verschenen in nr. 48

Het originele artikel op Groene.nl, en nog veel meer over dit thema en andere onderwerpen   ---  Hier  ---
 

Hoogste tijd om een stap opzij te doen en terug te gaan naar het verleden, een verleden nog voorbij het goedheilig jaar 1850, toen de Amsterdamse onderwijzer Jan Schenkman zijn kinderboek Sint Niklaas en zijn knecht publiceerde.

Op een ander continent loopt rond 1825 een blanke Amerikaanse jongeman rond in wat dan bekend staat als het commerciële district van New York, de Lower East Side. Het is een buurt waar zowel blanken als (vrije) zwarten wonen, en beide groepen hebben gemeen dat ze niet tot de welvarende stand van de stad behoren. Thomas Rice moet zijn zwarte medeburgers dagelijks zijn tegengekomen, het straatbeeld daar is dan al multiraciaal. De bevolking bestaat uit kleine handelaren, 
ambachtslieden en een groot aantal ‘gelukzoekers’ die hun heil in de metropool hopen te vinden.
Thomas Dartmouth Rice, zoals zijn volledige naam luidt, heeft weinig opleiding gehad, als tiener vindt hij even emplooi als houtbewerker, maar dan ontdekt hij een talent dat meer hout snijdt: hij is in staat mensen te amuseren en te entertainen. Je zou Thomas Rice een stand-up comedian avant la lettre kunnen noemen. Hij vertelt verhalen en anekdotes, de kring van toehoorders groeit en groeit, er volgt applaus, en soms ook wat geld. De jongeman die een matig houtbewerker was heeft zijn roeping gevonden. De jonge heer is een acteur, een man van het theater.

'Sint Kama', Kamagurka uit de Groene Amsterdammer 29-11-2017

Hij is nog net geen twintig wanneer Thomas Rice besluit zijn grenzen te verleggen, letterlijk, door op tournee te gaan – al klinkt dat wat grandioos voor een man in z’n eentje op reis zonder impresario of roadies. Hij verlaat New York en trekt rond in de zuidelijke staten – dit alles nog ruim voor de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) en de afschaffing van de slavernij. Zijn grootsteedse bravoure valt op in de landelijke streken, hij is duidelijk niet from the South en zo blijft het ook onduidelijk uit welke sociale laag die Rice afkomstig is. Hij kent een bescheiden succes met zijn conference over George Washington, de eerste Amerikaanse president (van 1789 tot 1797), over wie Rice allerhande intimiteiten debiteert. George Washington zou namelijk een zeer goede vriend van zijn vader zijn geweest. First hand information. Het publiek smult.

Maar zijn eigenlijke ‘fortuin’ vindt Rice gewoon in de straten in het zuiden: daar komt hij veelvuldig in aanraking met slaven en slaafgemaakten, zo afkomstig van de plantages. Rice moet meteen het grote verschil hebben opgemerkt tussen deze mensen en de zwarte New Yorkers die hem vertrouwd waren. Hij wordt een niet onverdienstelijk imitator van hun taal, het plantage-Engels, hij maakt zich de bewegingen en danspassen eigen, die hij als ‘typisch zuidelijk zwart’ herkent, en begint de deuntjes en de liederen te herkennen die hij onderweg hoort.

Thomas Rice is bezig al rondtrekkend een ongediplomeerde antropoloog van de zuidelijke zwarten te worden. Vast staat dat hij rond 1830 op het toneel staat in Louisville, Kentucky, waar hij als de blanke man met het zwart geschminkte gezicht, bewerkt met gebrande kurk, een personage op de planken zet dat hij Jim Crow heeft gedoopt. Thomas Rice heeft zijn succesformule gevonden en die heet kortweg: blackface.

Rice zelf heeft in interviews altijd beweerd dat hij ‘zijn’ Jim Crow letterlijk op straat heeft gevonden. Aan de achterkant van het theater in Louisville was een balkon, waar de acteurs zicht hadden op de stallen waar slaafgemaakten als knechten werkten. Naar eigen zeggen raakte Rice gefascineerd door één man in het bijzonder: een oudere, zwarte stalknecht met een mank been en een misvormde schouder. Terwijl hij zijn dagelijkse werkzaamheden verrichtte zong hij en voerde een kreupel dansje uit. Rice moet op een goede dag op de man zijn afgestapt, die Jim bleek te heten en die volgens de overlevering toebehoorde aan ene Mister Crow. Zo zou Rice aan zijn toneelpersonage Jim Crow zijn gekomen, een naam die later een belangrijke rol in de Amerikaanse geschiedenis zou gaan spelen via de beruchte ‘Jim Crow’-wetten – vernoemd, wrang genoeg, naar deze anonieme zuidelijke slaaf.

'Sint Kama', Kamagurka uit de Groene Amsterdammer 29-11-2017

Maar op dit moment is Jim Crow nog een zwarte stalknecht te Louisville, en Rice de man die zijn ideale ‘typetje’ heeft gevonden. De gelapte schoenen, de verweerde oude jas en de strooien hoed van Jim Crow neemt Rice precies zo over op het toneel, en ook het lied en het dansje van de man worden door de acteur geperfectioneerd. Het zal de grootste hit worden van Thomas Rice, de buitgemaakte act van een zwarte slaaf uit het zuiden die bekend komt te staan onder de titel Jim Crow Jump. ‘Weel about and turn about and do jis so/ Eb’ry time I weel about I jump Jim Crow.’

Rice schminkt zijn gezicht zwart, zet een grote zwarte pruik met krullen op zijn hoofd, daaroverheen de strooien hoed en een sensatie is geboren. Vervolgens gaat Rice met zijn Jim Crow-creatie naar New York, waar hij zo’n jaar of tien zal optreden in het Old Park Theatre – al die tijd uitverkochte zalen. De performer wordt rijk en beroemd, hij treedt zelfs op in Londen. In 1838 noteert The Boston Post: ‘De twee meest populaire figuren in de wereld van nu zijn koningin Victoria en Jim Crow.’

Denk vooral niet dat jullie gelijk zijn aan blanken – ook al kleed je je nog zo verfijnd, en zijn je manieren grootsteeds

Andere zwart geschminkte blanke acteurs zetten het Jim Crow-personage ook op het repertoire. Rond 1840 duiken overal de zogenoemde Minstrel Shows op, ensembles van black faced acteurs die het leven van de zuidelijke zwarte slaven parodiëren. Bij het geluid van de banjo, met tamboerijn en been-castagnetten, wordt er gezongen in het ‘neger-Engels’. Steeds snijdender wordt het stereotype: Jim Crow is dom, kinderlijk, onnozel. Zo’n slaaf die telkens probeert watermeloenen te stelen en die er tegelijkertijd een onverklaarbare liefde voor zijn meester op nahoudt. De schrijfster Toni Morrison spreekt in dit verband van ‘romancing slavery’, de roze gloed die aan slavernij wordt toegevoegd. Jim Crow wordt in die jaren een naïeve hansworst die zich niet alleen schikt in zijn slavenbestaan, maar die ook nergens anders voor geschikt is.

Thomas Rice valt de dubieuze eer toe door zijn opvolgers beschouwd te worden als de vader van de blackface-performance. Tot het einde van de negentiende eeuw zullen de Minstrel Shows onverminderd populair blijven. Rice is dan al dood, hij sterft in 1860. Zijn collega-perfomers brengen dan geen eer aan Thomas Dartmouth Rice, maar aan Thomas ‘Daddy’ Rice, de bedenker van een genre, de vader van de Minstrel Show, de eerste die de goedgemutste, slaafgemaakte neger op het toneel bracht.

Rice’s performance kun je met een beetje goede wil nog als ‘naïef’ afdoen. Zo kende hij ook een blackface-act van een vrije ‘negerdandy’, waarin de man zingt: ‘An’ I caution all white dandier not to come in my way/ For if dey insult me, dey’ll in the gutter lay.’ Hier klinkt de stem van een zelfbewuste zwarte man, die niet van plan is zich ondergeschikt te maken aan zijn blanke landgenoten. De echte naargeestige, want politiek racistische toon wordt getroffen door Rice’s opvolgers. Zij vormen ook zijn ‘negerdandy’ om tot een verwaande zwarte man, die bekend komt te staan als Zip Coon: een aanmatigend figuur, een ‘uppity black’ zogezegd, die zich veel deftiger en eloquenter voordoet dan hij kan waarmaken. Zip Coon groeit dan uit tot een waarschuwing aan alle vrije zwarten: denk vooral niet dat jullie gelijk zijn aan blanken – ook al kleed je je nog zo verfijnd, en zijn je manieren grootsteeds.

Het gebeurt in de negentiende eeuw vaker dat nieuwkomers in de Amerikaanse samenleving, zoals de Ieren en Italianen, in karikatuurvorm op de Amerikaanse podia belanden. Stereotypering is een lot dat bijna elke migrant voor kortere of langere tijd wacht. Met dit verschil: zwarte Amerikanen waren uiteraard geen migranten, maar mensen die tegen hun wil naar het Amerikaanse continent waren gehaald en er van meet af aan deel van uitmaakten. En, niet onbelangrijk: de karikatuur van Jim Crow zal veel langer standhouden dan de andere etnische stereotyperingen. Jim Crow wordt synoniem met de slaaf, de neger, de tweedehands mens. In een machtige beweging komen zo alle zwarte Amerikanen, slaafgemaakten en vrijen, onder verdenking te staan van een onverbeterlijke onnozelheid, die vraagt om een ferme blanke hand.

Eerder schreef ik in De Groene een profiel van Uncle Tom, de religieuze, intens goedmoedige en moreel gedreven slaaf die Harriet Beecher Stowe tot haar hoofdpersoon maakte in haar roman, die bedoeld was als een aanklacht tegen het slavernijsysteem. In latere bootlegversies voor het toneel, waarin Uncle Tom door black faced acteurs wordt gespeeld, zal de aard van Tom veranderen; in populaire Minstrel Shows verschijnt de man als infantiel, goedgelovig en onnozel, een groot kind dat ouderlijke, blanke begeleiding nodig heeft. Stowe’s aanklacht tegen slavernij wordt zo omgevormd tot een bewijs dat slavernij nodig is en onontbeerlijk – juist voor de Uncle Toms van de wereld.

Ook Jim Crow ondergaat in de loop van de jaren deze ideologische spoeling en eindigt als de naamgever van het dubieuze Jim Crow-wettenstelsel dat de zuidelijke staten na hun nederlaag tijdens de Burgeroorlog invoerden om zwart en blank toch gescheiden te houden, gesegregeerd, als in de ‘goeie ouwe slaventijd’. Jim Crow stond voor de aangeboren inferioriteit van de ‘neger’, en het feit dat zo iemand zijn nederige plaats moest kennen. Zo voerde de stad New Orleans in 1890 gescheiden treinvervoer in voor blanken en zwarten, met een beroep op Jim Crow. Er zouden tal van maatregelen volgen, van aparte ingangen voor theaters, een verbod op toegang tot ‘blanke’ restaurants en gescheiden drinkfonteintjes.

Alle blackface-varianten van Jim Crow tot Uncle Tom krijgen een uitgesproken politieke lading in de aanloop naar, tijdens, en na de Amerikaanse Burgeroorlog, wanneer de zuidelijke staten zich vastbijten in hun recht om slaven te houden voor hun plantage-economie.

De lijn van blackface naar Jim Crow naar ontmenselijking en onderdrukking van zwarte Amerikanen is niet moeilijk te trekken. Ook het idee dat een ‘neger’ ten diepste een slaaf is en blijft, ook als hij vrij is, valt aan de hand van Jim Crow te legitimeren. Jim Crow is de negerslaaf, zonder zijn slaaf-zijn stort het personage in.

Toch heeft ‘blackface’ op een bittere manier ook voor mogelijkheden gezorgd: zwarte acteurs die tot een blank publiek wilden doordringen konden die stap lange tijd alleen maar maken wanneer zij aan blackface deden. Zo’n zwarte man schminkte zich dan zwart, en kon daarna in een ‘gemengd’ gezelschap optreden. Een ander dubbelzinnig voorbeeld is William Henry Lane, de zwarte entertainer die midden negentiende eeuw de tapdance bedacht. Hij begon noodzakelijkerwijs als blackface, maar oogstte zo veel succes dat hij later ongeschminkt het toneel op kon. Kleine dubbelzinnigheden in een verder ondubbelzinnig racistisch verleden.

Op Schiphol is Zwarte Piet al jaren uit den boze: de directie is als de dood haar wereldreizigers voor het hoofd te stoten

De grote vraag: is de Nederlandse Zwarte Piet een rechtstreekse afgeleide van de blackface- en Minstrel-cultuur zoals die in de Verenigde Staten en trouwens ook in Groot-Brittannië opgeld deed?
Die lijn is veel minder vanzelfsprekend dan anti-Zwarte-Piet-activisten willen doen geloven, en veel minder vergezocht dan de pro-Zwarte-Piet-brigade in Nederland wil zien. Er is die overdonderende overeenkomst die Amerikanen en Britten meteen opmerken, en die ze als een graat in de keel steekt: blanke man schminkt zich zwart, tot en met zijn hals en handen aan toe, en hangt de neger uit. De neger die ook nog eens knecht is. Dit is blackface: geen twijfel mogelijk. En blackface staat voor het slavernijsysteem, voor de Jim Crow-wetten, voor de segregatie van blank en zwart die de jure pas werd afgeschaft met de ondertekening van de Voting Rights Acts in 1965 (!).

Meer dan een eeuw sijpelden het stereotype van Jim Crow en blackface door in de populaire Angelsaksische en ook Europese cultuur, via (stomme) films, advertenties, toneel en variété (Broadway), stripboeken en huishoudelijke verpakkingen. Een veelzeggend voorbeeld: van 1958 tot 1978 zond de bbc in Groot-Brittannië met veel succes The Black and White Minstrel Show uit. Light entertainment werd het genoemd. Er waren blanke countryzangers en zwart geschminkte blanke acteurs – blackfaces kortom. Het geheel werd op smaak gebracht met zang en dans en uitbundige kostuums. In de kerstaflevering uit 1981 van de roemruchte comedyserie Are You Being Served komt een blackface-personage voor. Een en ander behoort veel minder tot een lang begraven verleden dan velen willen geloven.

Blackface geeft de illusie dat zwarte mensen aanwezig zijn en tot het publieke domein behoren, in reclames en films, terwijl meteen ook de geruststelling wordt gegeven dat alles maar een spel is, een farce. Ook die zwarte man is gewoon, vanzelfsprekend blank. It’s a white world, in the end.

Dat het fenomeen blackface zoveel doordringender is geweest in de Angelsaksiche (en Caribische) wereld dan in de continentaal Europese, heeft alles te maken met de aanwezigheid van zwarte bewoners in een land. In Amerika was het blanke publiek bekend genoeg met de ‘neger’ om de karikatuur meteen te herkennen en te begrijpen. Ook Groot-Brittannië kende, veel eerder dan continentaal Europa, zijn zwarte migranten, die op hun beurt weer Britse staatsburgers werden. Het blackface-fenomeen was in die landen op grotere schaal aanwezig dan in Nederland, maar ook het protest tegen blackface greep veel eerder om zich heen, vanwege een kritische massa van zwarte Britten, afkomstig uit Afrikaanse landen en het Caribisch gebied, die zich vernederd en geridiculiseerd zagen.

Vandaar de onthutste en zelfs uitgesproken agressieve reacties die Sunny Bergman oproept in haar documentaire Zwart als roet (2014), wanneer zij als Zwarte Piet in een Londens park wandelt. Zou je dat dramatische effect naar Nederland willen vertalen, dan moet je denken aan een groepsverkrachting in een winkelstraat. ‘Onze’ Zwarte Piet geldt aan de andere kant van de Noordzee nu als aanstootgevend en volledig onacceptabel. Ook op ons eigen internationale stukje Nederland, op Schiphol, is Zwarte Piet al jaren uit den boze: de directie is als de dood haar wereldreizigers voor het hoofd te stoten.

Het is waarschijnlijk dat Zwarte Piet een veel minder rechtstreekse relatie met de slavernijgeschiedenis kent dan de Amerikaanse blackface en Jim Crow. Het VN-rapport uit 2015 waarin ‘Black Pete’ een ‘vestige of slavery’ (overblijfsel van de slavernij) wordt genoemd, is op z’n minst onnauwkeurig. Wordt hier Zwarte Piet bedoeld of blackface? Worden ze aan elkaar gelijk gesteld? Alleen al de kleren van Piet, afgezet tegen de vodden van Jim Crow, lijken die stelling te ontkrachten.

Anderzijds: het traditionele Koeterwaals van Piet heeft overeenkomsten met het pidgin-Engels van Jim Crow. Misschien gaat de herkomst van Zwarte Piet historisch terug tot de Moren; misschien vormen landlopers en vagebonden de inspiratiebron, of een zwarte inlandse duivelsfiguur. Vast staat dat een toenemend aantal zwarte, gekleurde en ook blanke Nederlanders niet meer onbeschaamd en onschuldig naar dit fenomeen kan kijken. En onschuld valt maar één keer te vergeven, die komt niet weerom.

Ook als de inborst van Zwarte Piet niet intrinsiek racistisch zou zijn is deze figuur bezig dit land te ontgroeien. En wel omdat Nederland veranderd is, en inmiddels geen officieuze ‘staatskleur’ (blank) meer kent. Zwarte Piet is misschien niet begonnen als omineuze figuur, hij is het wel geworden.
Er zullen etymologen zijn die heel precies het verschil tussen Zwarte Piet, blackface en Jim Crow gaan uitpluizen. En misschien valt er voor een van beide kampen, pro- en anti-Zwarte Piet, een heilig gelijk te vergeven. Het zal het gelijk zijn van de voetganger die overreden wordt door een automobilist, terwijl hij toch echt op een zebrapad stond. Hij zal rusten in zijn gelijk. In de vergelijking tussen Zwarte Piet en blackface is praktisch gesproken deze inductieve redenering van belang, die in het Engels ook wel bekend staat als de duck test. ‘If it looks like a duck, swims like a duck, and quaks like a duck, then it probably is a duck.’

Stephan Sanders (1961) was van het najaar van 2016 tot het najaar van 2017 ‘terug’ als redacteur bij De Groene. Meer

Uit Nr. 48, 29 november 2017

VANAVOND / VERKIEZINGSAVOND IN DE USA / WELKE KANT GAAT HET UIT? Beto O’Rourke-Een witte Obama met cowboylaarzen / FRAGMENT GROENE VERHAAL:

Cartoon overgenomen van 'claytoonz.com', Origineel   --- Hier  --- Kon ik maar zo tekenen, dan zou ik per direct ex-columnist worden en cartoonist zijn...(AD)

Texas gaat stemmen

Een witte Obama met cowboylaarzen

Wat is er aan de hand in Texas, een Republikeins conservatief bastion? De rauwe aantrekkingskracht van Democraat Beto O’Rourke kan de staat blauw kleuren. En zonder Texas kunnen de Republikeinen het schudden.

Frans Verhagen

 

17 oktober 2018 – verschenen in nr. 42 Het complete originele Groene-artikel lees je --- Hier ---

Beto O’Rourke wacht op zijn introductie tijdens een campagnebijeenkomst in Dallas, Texas, op 13 augustus © Tamir Kalifa / The New York Times / HH

Meer regels voor wapenbezit, een minimumloon van vijftien dollar, schrappen van veroordelingen voor marihuanabezit, ziektekostenverzekering voor iedereen en compassie voor migranten – het is standaardrepertoire voor progressieve Democraten, maar de man die dit bepleit wil senator worden voor Texas. En hij heeft er verrassend veel succes mee. In Texas, de staat van conservatisme, lage belastingen, anti-overheid?

Beto O’Rourke, een 45 jaar oude Congres-afgevaardigde uit El Paso, was een jaar geleden nauwelijks bekend buiten zijn kiesdistrict. Nu legt hij de zittende senator voor Texas, de maar al te bekende Ted Cruz, 

Toen 'Lying Ted', nu Trump-favoriet...(Cartoon van ---  Hier  ---)

in 2016 de laatste tegen-stand-er van Donald Trump, het vuur aan de schenen. O’Rourke straalt jongens-achtig charisma uit, is knuffelbaar en voert campagne met enkel zijn voornaam. Texanen lopen rond in Beto for Senate-T-shirts en de vele verkiezingsborden in de tuinen en langs de weg veronderstellen dat iedereen weet wie Beto is.

Zo ver is het nog niet, maar O’Rourke heeft in korte tijd veel terrein veroverd in een staat die in 2016 nog voor Donald Trump stemde. In opiniepeilingen ligt O’Rourke dicht genoeg bij Cruz om hem een kans te geven in november bij de midterm-verkiezingen, zeker als de gehoopte Democratische golf op het juiste ogenblik topt. Cook Political Report veranderde zijn inschatting van Lean Republican in Toss Up.

Wat er gebeurt in Texas heeft landelijke betekenis. De Republikeinen hebben in de Senaat, waarvan een derde deel aan verkiezingen is onderworpen, een meerderheid van twee zetels. Ook al zijn er dit verkiezingsjaar veel meer Democratische Senaatszetels kwetsbaar, vanwege Obama’s winst in 2012, de Republikeinen zullen alle zeilen moeten bijzetten om de meerderheid te behouden. Verlies van Texas stond niet op het programma.

Wat is er aan de hand in Texas, een betrouwbaar Republikeins conservatief bastion? Het is meer dan enkel afkeer van Donald Trump, al geeft dat energie aan de Democratische kiezers en is de afkeer bij sommige Republikeinen voelbaar. Dat laatste moet niet overdreven worden. De Republikeinen die ik in Texas sprak vonden Trump een hork maar waren wel geporteerd voor zijn beleid en het opschudden van Washington. Ze zullen niet snel voor een Democraat stemmen, zelfs niet een met de rauwe aantrekkingskracht van Beto O’Rourke.

De verrassende nieuwkomer Beto O’Rourke is een begenadigd spreker, zoals een treinlading YouTube-filmpjes laat zien: hij live-streamt zijn campagne. Al is hij slechts twee jaar jonger dan Ted Cruz, diens oubollige gladjakker-uitstraling geeft Beto de bonus van jeugdig enthousiasme. O’Rourke loopt over van energie en kan met gemak een grote menigte uit haar dak laten gaan.
De sleutel tot zijn Beto-faam (zijn doopnaam is Robert) is.................................
.....................
......
Verschenen in de Groene Amsterdammer nr. 42 Het complete originele Groene-artikel lees je --- Hier --- 

De Cartoon, maar dan bewegend:

Claytoonz, Episode 227, Beto VS. Creep-o

Poster overgenomen van   --- Hier  ---

 

WERELDBEELD TRUMP WORDT BIJGEWERKT; WAS...(CARTOON), WORDT: "BRAVE PEOPLE (ME&KIM), TERRORISTS, RAPISTS & CANADIAN/G7 ENEMIES"...NYT VIDEO

Cartoon van The New York Times, overgenomen van   ---  Hier  ---

Deze kaart dient als volgt te worden bijgewerkt:

W.b.t. Canada:

Cartoon overgenomen van 'ipolitics.ca', origineel en meer   ---  Hier  ---

 W.b.t. 'de Rest van de G7':

Cartoon van 'hilltimes.com/cartoon' (veel meer cartoons daar) en overgenomen van  ---  Hier  ---

Video-trailer(2min) van de New York Times als reactie op de Clip die Trump voor Kim maakte...

ZWART &/VS. WIT / MUZIEK / BIJZONDERE MENSEN / EX-MILIEU MINISTER AUSTRALIE VS. MINISTER VD MAAND (K)WIEBES: Midnight Oil & Warumpi - Blackfella-Whitefella & Dead Heart

Midnight Oil & Warumpi - Blackfella-Whitefella & Dead Heart

Goed deze Post waaiert wat ver uit...

Laat ik daarom -For the Record- eerst ff dit stellen: ik heb bij het 1Vandaag-panel voor minister Wiebes -VVD; ja echt!-gestemd als Politicus van de Maand. Natturlijk vanwege zijn Historische Gssbesluit, al begrijp ik dan weer niet wat hem -Out of his F879!..g Fracking Mind- bezielde om zowat in een adem te besluiten dat naast het stoppen van de Gaswinningen in Groningen  op niet al te lange termijn, weer wel toestemming te geven om in diezelfde buurt -nota bene met behulp van fracking!?!- een nieuw kein gasveld aan te boren...zal wel een 'compomie'tje van zijn Baas Maark 'Flutte' Rutte zijn, waar zijn principiële, best sterke rug dan weer net niet tegen bestand bleek...

Kom ik nu op de aanleiding voor deze post.

Bij het schiften van mijn spullen voor mijn aanstaande verhuizing kwam ik de VHS-band van Midgnight Oil, 'Black Fellah, White Fellah tegen. Ik ben een grote fan van deze Australische Band. En dat werd alleen maar meer toen deze een erg Activistische Band bleek, die onder andere -zoals in dit project- voluit achter de Strijd van de Aboriginals voor het rechtzetten wat deze Oorspronkelijke Bewoners van the Great Land Down Under allemaal wel niet aangedaan is, en wordt.

Dit Project leidde uiteindelijk tot het fameuze album 'Diesel And Dust', met als meest bekende Songs:

-Dead Heart (met een Waanzinnig Mooie Clip)en

-Beds Are Burning (ook al een Waanzinnig Mooie Clip!):

Midnight Oil - Beds Are Burning

De volledige Documentaire/Film(29min):

Midnight Oil / Warumpi Band BFWF tour 1986

Waarom ik er onze minister (K)Wiebes bij haal?

Omdat de Zanger van Midnight Oil -Peter Garrett; een man met veel Charisma- ook Minister was op dit gebied, en een groter contrast wat betreft 'Look&Feel' tussen als tussen deze twee is nauwelijks denkbaar....

AART DEKKER

Mooie Video:

Yothu Yindi - Treaty (Original Version)

Overigens mag ook deze Song van Kev Carmody -zelf een afstammeling van de eigenlijke Eigenaren van Australie- er ook zijn! Lijkt het op Bob Dylan? Ja, ik denk van wel...lees ook de Lyrics onder de Video:

Kev Carmody - Thou Shalt Not Steal

http://www.kevcarmody.com.au/news.html Film clip for a song from Kev`s great 1989 album "Pillars Of Society". To buy any of Kev`s music and for lots of other information visit..... http://www.kevcarmody.com.au/news.html 

THOU SHALT NOT STEAL 

In 1788 down Sydney Cove

 The first boat-people land

 Said sorry boys our gain's your loss

We gonna steal your land 

And if you break our new British laws

 For sure you're gonna hang

Or work your life like convicts

 With chains on your neck and hands

CHORUS 

They taught us

Oh Oh Black woman thou shalt not steal

Oh Oh Black man thou shalt not steal

We're gonna civilize

Your Black barbaric lives

And teach you how to kneel

But your history couldn't hide 

The genocide 

The hypocrisy to us was real 

'cause your Jesus said 

you're supposed to give the oppressed 

a better deal 

We say to you yes whiteman thou shalt not steal 

Oh ya our land you'd better heal 

Your science and technology 

Hey you can make a nuclear bomb 

Development has increased the size to 3,000,000 megatons 

But if you think that's progress 

 I suggest your reasoning is unsound 

You shoulda found out long ago 

You best keep it in the ground 

Job and me and Jesus sittin' 

Underneath the Indooroopilly bridge 

Watchin' that blazin' sun go down 

Behind the tall tree'd mountain ridge 

The land's our heritage and spirit 

Here the rightful culture's 

Black and we sittin' here just wonderin' 

When we get the land back 

You talk of conservation 

Keep the forest pristine green 

Yet in 200 years your materialism 

Has stripped the forests clean 

A racist's a contradiction 

That's understood by none 

Mostly their left hand hold a bible 

Their right hand holds a gun

***

Meer moois in deze categorie:

Geoffrey Gurrumul Yunupingu - Wiyathul

SINTERKLAAS-TAAL & CASTRATEN(NRC) / ZWARTE PIET IN DE PROVINCIE & IN DE JOHAN CRUIJFF ARENA / HAKIM ZIYECH: ???

Zoals gebruikelijk de laatste jaren, ook in 2017 weer in de maanden vooraf-gaand aan 5 December -voorheen 'het Heerlijk Avondje'- weer veel discussie en bull-shitterij. Ik besteed daar af en toe aandacht aan omdat ik denk dat het staat voor dieperliggende problemen in ons land, en niet alleen daar, maar word -vooral van de manier waarop- er af en toe wel moe en moedeloos van...

Hopelijk wordt het snel -in ieder geval weer voor ruim een half jaar- rustig op dit front. Maar het wordt ook wel steeds duidelijker dat er ook op dit front scheuren ontstaan in de Nederlandse Samenleving. De verschillen in benadering tussen de (groot-)stedelijke gebieden en de delen van 'de Provincie' die nog overwegend 'wit' zijn, nemen toe. Hierover hieronder eerst een artikel uit 'de Groene Amsterdammer.

Vorig weekend luisterde ik naar Lang de Lijn, en hoorde dat Hakim Ziyech door het eigen publiek in de Arena uitgefloten werd. Ik ben me ervan bewust dat deze fijnbesnaarde technicus bepaald geen lachebekje is, en soms nog beroerder is geportretteerd door (sommige) media, maar ik meende me toch te herinneren dat sinds zijn entree bij Ajax, die club een andere was geworden dankzij hem, met als gevolg o.a. een EuropaCup Finale, en veel mooier voetbal. Nou vorige week dus even niet...dat wil zeggen 'in de eerste helft'. Achteraf werd het feit natuurlijk -natuurlijk?- opgehaald voor de microfoon; je weet tenslotte maar nooit...een relletje is nooit weg... Ziyech zei er een en ander over, maar volgens mij hield hij het nogal netjes. Het zette me -in het kader van de apotheose van het jaarlijkse 'Zwarte Pieten debat' wel aan het denken; is die Ziyech geen heerlijke 'Zwarte Piet'? Dankbare figuur om eens even lekker tegenaan te zeiken... Daarom hieronder ook e.e.a. daarover. Ik ben natuurlijk altijd benieuwd naar hoe anderen erover denken, dus: reageren? Graag!

Tenslotte ook nog een leuk stukje over 'Kapoentje' als begrip in de Nederlandse taal; wat lichtere materie! Of toch niet? Lees de Taalcolumn van NRC!

AART DEKKER

In het nieuws

Randstad versus de provincie?

door Rasit Elibol beeld Milo

22 november 2017(Originele artikel (en nog veel meer) van 'de Groene'   --- Hier  ---)

Dit stuk is geschreven in de Amsterdamse Grachtengordel en hier vinden we Zwarte Piet racisme. In de provincie zijn ze het daar niet mee eens en noemen ze ons om die reden juist weer Zeurpieten. Dat bleek afgelopen weekend weer rond de landelijke intocht van Sinterklaas in het Friese provinciestadje Dokkum. Leden van de Randstedelijke elite konden daar ondanks een vergunning niet demonstreren; ze werden onderweg tegengehouden door normale, nuchtere Nederlanders die hun kinderfeest niet laten verpesten door een stel multiculturele raddraaiers, zelfs als ze daar zonder toestemming een snelweg voor moeten blokkeren – met alle gevaarlijke gevolgen van dien.

Bovenstaande is althans het beeld dat je krijgt van de berichten op sociale media en in De Telegraaf, waar een Friese heldin op het schild werd geheven rond de ‘Slag om Dokkum’. De onderneemster had daags voor de intocht opgeroepen om de activisten van Kick Out Zwarte Piet voortijdig een halt toe te roepen, een oproep die ze overigens snel weer introk nadat het Openbaar Ministerie haar beschuldigde van opruiing. Vervolgens kreeg ze een mooie plek op de voorpagina, in een gewoon artikel verderop en in een analyse. Ze mocht ook nog even haar verhaal doen bij Pauw, waar ze vooral bijval in plaats van kritische vragen kreeg. Volgens De Telegraaf gaapt er een ‘reusachtige kloof’ tussen de provincie en delen van de Randstad. ‘Thema’s als genderneutrale toiletten, “diversiteit”, en vooral het debat over Zwarte Piet worden door een kleine culturele elite in met name Amsterdam aan de rest van Nederland opgedrongen.’

Alsof de nuchtere Fries die een snelweg blokkeert meer Nederlander is dan de activist van Kick Out Zwarte Piet

Dat in de grote steden meer mensen het problematische rond deze zaken inzien, is voor niemand een verrassing. Het is dan ook geen toeval dat Sinterklaas in bijvoorbeeld Rotterdam en Amsterdam het afgelopen weekend werd vergezeld door Roetveegpieten in plaats van Zwarte Pieten. Een mooi begin. Maar laat er nou in die steden (helaas) ook geen consensus bestaan over dit onderwerp, net zoals niet alle Friezen woedend bussen met actievoerders willen tegenhouden op een snelweg – en daarmee een belangrijk recht in een democratie schenden.

Het is dan ook opvallend dat het al dan niet wijzigen van Pieten, die overigens niemand wil afschaffen of verbieden, wordt teruggebracht naar een conflict tussen de Randstad en de provincie. Was het maar zo simpel. Juist door te wijzen op de verschillen tussen stad en platteland, zoals gedaan door het Fries ‘volksverzet’ en de stukken in onder meer De Telegraaf, wordt een culturele kloof gecreëerd. Alsof de nuchtere Fries die een snelweg blokkeert meer Nederlander is dan de activisten van Kick Out Zwarte Piet. En alsof ze zich in de rest van het land de les door ‘ons’ laten lezen. Dat is onderschatting van de provincie en overschatting van de Randstad.

Wat er gebeurt is het uitlokken van een cultural war, een term die James Davison Hunter in 1991 in zijn boek Culture Wars: The Struggle to Define America introduceerde als verwijzingen naar de schier onoverbrugbare kloof in de Verenigde Staten tussen conservatieven en progressieven op fundamentele thema’s als ras, seksualiteit, abortus, de doodstraf, secularisatie, geslachtspolitiek en buitenlandbeleid. En dat is kwalijk, want het leidt de aandacht af van het echte probleem. Dus laten we alsjeblieft ophouden met dat rare ‘Randstad versus de provincie’ frame. Want zoals wij inmiddels door het hele land, en niet alleen in de Grachtengordel, hebben geconcludeerd: Zwarte Piet is racisme. En dáár moeten we iets aan doen.

Rasit Elibol (1984) is dit jaar de Martin van Amerongen-fellow bij ‘De Groene Amsterdammer’. Meer

***

Ajax-coach Marcel Keizer voelde zich geroepen -en ik denk terecht en met de juiste argumenten- expliciet achter zijn spelmaker op te stellen. Dat is o.a. te lezen/zien in deze clip van Fox 'http://www.soccernews.nl/news/414718/keizer-reageert-op-situatie-uitgefloten-ziyech' ik heb geen idee om welke aantallen respondenten het gaat, maar een bijgaande polletje geeft aan dat 56% het eens was met de reactie van Ziyech zelf waar het gefluit van (een deel van) de Ajax-aanhang betreft.

Het volgende bericht nam ik over van 'Voetbalzone.nl'

Onbegrip over fluitconcerten richting Ziyech: ‘Supporters zijn losers’

Maandag, 27 november 2017 om 07:51

image: http://static.voetbalzone.nl/images/photos/ori_576_324/5135147352535.jpg
         Hugo  Borst is een groot bewonderaar van Hakim Ziyech en kon zondagmiddag dan ook zijn oren niet geloven. De middenvelder leed in de eerste helft van de thuiswedstrijd van Ajax tegen Roda JC Kerkrade (5-1) veel balverlies en dat ging gepaard met fluitconcerten van een deel van het thuispubliek. Na afloop wilde Ziyech er niet al te veel over kwijt. "Dat mag je geen supporters noemen. Supporters steunen hun club." 

In de optiek van Borst is Ziyech 'de enige moderne Ajacied die in de buurt komt van de mannen die verantwoordelijk waren voor de succesjaren 1971, 1972, 1973 en 1995'. Hij begrijpt dat de trots van de Marokkaans international is gekrenkt. "Hij denkt: ik scoor, ik geef assists, tover op de vierkante meter - niemand anders kan dat zoals ik. Dan mag het toch weleens een helftje misgaan", zo beeldt Borst de gedachten van Ziyech in.

Borst stelt dat profvoetballers vinden dat ze door het eigen publiek niet mogen worden uitgefloten. "Tja, ik vrees dat dat een misverstand is. Supporters zijn losers, trouwe losers. Ze hebben geen enkele invloed. Welke spelers er komen of gaan, ze hebben er geen stem in." Dat supporters moeten 'dokken' voor een prijzige seizoenkaart, te duur bier en veel te dure shirtjes, geeft supporters altijd het grondrecht om te fluiten en spelers uit te joelen, zo schrijft Borst in zijn column in het Algemeen Dagblad.

"Bij elke club worden de slechtste spelers uitgefloten, behalve bij Ajax. Daar doen ze datr met de allerbeste speler. Volgend jaar om deze tijd spreken die supporters met heimwee over de vertrokken Ziyech. Dat ze hem ooit uitgefloten hebben weten ze niet meer." Geen enkele speler in de Eredivisie kwam dit seizoen tot meer assists (8), gecreëerde kansen (55) en schoten (64) dan de Marokkaans international.

Lees meer op www.voetbalzone.nl

***

De betreffende column van Hugo Borst in het AD:

Afbeelding en Column overgenomen van de krant met mijn initialen: © AD

Bij Ajax wordt de beste uitgefloten

AD-columnist Hugo Borst begrijpt het gejoel van Ajax-fans niet. 'De enige moderne Ajacied die in de buurt komt van de mannen die verantwoordelijk waren voor de succesjaren 1971, 1972, 1973 en 1995 is Hakim Ziyech.' 

Hugo Borst 27-11-17

Als groot bewonderaar van de voetbalkunsten van Hakim Ziyech was ik gisteren een beetje verbaasd. De fluitconcerten die hem in de eerste helft van Ajax - Roda JC ten deel vielen, vond ik erg ondankbaar. Ajax-supporters willen niks te maken hebben met falen, verliezen en afgaan, maar de enige moderne Ajacied die in de buurt komt van de mannen die verantwoordelijk waren voor de succesjaren 1971, 1972, 1973 en 1995 is Hakim Ziyech. Hij leed gisteren gruwelijk veel balverlies en dat pikten de Ajax-supporters absoluut niet. Op slag waren ze zijn prachtige statistieken vergeten. Ze riepen: zorg eens dat er een bal aankomt, man. Loop eens met je man mee. Gefluit. Boegeroep. Gejoel.

Na rust kwam Ziyech sterk terug en nam de ploeg op sleeptouw. Ajax won, mede door zijn ingevingen. Na afloop opende hij de aanval op de negatieve supporters. ,,Dat zijn geen supporters’’, zei hij en je zag dat hij zich nog inhield.

Ik begrijp de international van Marokko wel. Zijn trots was gekrenkt. Hij denkt: ik scoor, geef assists, tover op de vierkante meter - niemand anders kan dat zoals ik. Dan mag het toch ook weleens een helftje misgaan?

Profvoetballers vinden dat ze door het eigen publiek niet mogen worden uitgefloten. Tja, ik vrees dat dat een misverstand is. Supporters zijn losers, trouwe losers. Ze hebben geen enkele invloed. Welke spelers er komen of gaan, ze hebben er geen stem in. Supporters moeten vooral dokken. Hun geld gaat op aan de prijzige seizoenkaart, te dure pilsjes en veel te dure shirtjes. Dat geeft supporters altijd het grondrecht om te fluiten, boe te roepen, te joelen.

Bij elke club worden de slechtste spelers uitgefloten. Behalve bij Ajax. Daar doen ze dat met de allerbeste speler. Volgend jaar om deze tijd spreken die supporters met heimwee over de vertrokken Ziyech. Dat ze hem ooit uitgefloten hebben weten ze niet meer. 

***

Dan ook nog iets luchtigers -alhoewel...er natuurlijk steeds weer opnieuw naar 'oude tradities' wordt verwezen -te pas en vooral te onpas- al heeft het onderstaande daar -want taal, en dus komend uit een verleden- toch wel weer wat mee te maken...

'Kapoentje'...

Zonnekoekjes en poppennonnetjes

Ewoud Sanders

• Ewoud Sanders

18 oktober 2017(Originele bericht NRC.nl   ---  Hier  ---)

In een zonnige, Rotterdamse tuin zei iemand laatst tegen me: „Er zit een kapoentje in je nek.” Ik moest even nadenken, maar toen wist ik het weer: in Rotterdam wordt een lieveheersbeestje een kapoentje genoemd.

Dit kleine voorval leidde tot de vraag wat Sinterklaas met lieveheersbeestjes te maken heeft. We zingen immers: „Sinterklaas kapoentje, gooi wat in mijn schoentje.”

De Dikke Van Dale bleek geen uitkomst te bieden. Volgens dit woordenboek heeft kapoentje twee betekenissen: het is een ‘niet algemene’ aanduiding voor lieveheersbeestje en zou een ‘vleinaam voor St.-Nicolaas’ zijn. Bij de tweede betekenis wordt het bovenstaande liedje aangehaald.

De woordcombinatie Sinterklaas kapoentje is in het midden van de negentiende eeuw voor het eerst opgetekend. De schoolmeester J.H. van Dale, de latere woordenboekmaker, meldde in 1851 in het tijdschrift De Navorschser dat hij in zijn jeugd in Sluis dit liedje zong: „Sint Niklaas, kapoentje/ Leg wat in mijn schoentje,/ Al wat er niet inne kan,/ Leg dat dan maar achteran.”

Het woord kapoen bestond toen al heel lang. Het stamt uit de dertiende eeuw en betekende oorspronkelijk ‘gecastreerde haan’. Vervolgens werd kapoen als scheldwoord voor ‘Jood’ gebruikt (kennelijk legde men een verband tussen castratie en besnijdenis) en daarna voor ‘deugniet’ of ‘kwajongen’.

Maar hoe zijn Sinterklaas en de kapoen bij elkaar gekomen? De eerste theorie is het eenvoudigst: omdat kapoentje op schoentje rijmt. Ter vergelijking: halverwege de negentiende eeuw kwamen bonbon en regenton rijmend samen in deze regels, die ook niet echt hout snijden: „Sint Niklaasje du bonbon/ gooi wat in de regenton.”

Volgens een andere theorie verwijst kapoentje naar de celibataire levensstijl van Sint-Nicolaas. „Sinterklaas was bisschop en het feit dat hij (mogelijk) celibatair leefde, zou in verband gebracht kunnen zijn met castratie en dus met kapoen”, aldus het Genootschap Onze Taal. Mooi, dat ‘mogelijk’ tussen haakjes: het genootschap sluit niet uit dat de Spaanse kindervriend, net als sommige pausen, kuisheid vooral aan anderen oplegde.

De theorie die het vaakst wordt genoemd is dat de combinatie Sinterklaas kapoentje is geïnspireerd door Klaas Kapoen. Dit personage vinden we aan het begin van de negentiende eeuw terug op verschillende zogenoemde centsprenten, platen met stripachtige tekeningetjes met bijschriften. Op een centsprent van omstreeks 1833 wordt het leven van Klaas Kapoen verteld: wilde in de wieg al niet deugen, wordt soldaat, deserteert, wordt bendelid, pleegt een moord en eindigt onder de guillotine.

Als de woordcombinatie Sinterklaas kapoentje inderdaad door de deugniet-boef Klaas Kapoen is geïnspireerd, lijkt het mij sterk dat je kapoentje als een ‘vleinaam’ voor Sint-Nicolaas moet opvatten, zoals Van Dale wil. Kapoentje lijkt me dan eerder een (mogelijk seksueel getinte) spotnaam. Waarom het lieveheersbeestje kapoentje wordt genoemd is niet bekend.

In de tuin in Rotterdam wist iemand te vertellen dat er voor dit kevertje in Nederland tientallen dialectbenamingen bestaan. Dat bleek te kloppen. Boterbeestje, hemellammetje, jezusjesbeestje, kezenmolletje, koffiekuikentje, liefhennetje, onzelievevrouwpulletje, liefvrouwemuisje, lieveheerspaardje, lievelammetje, mariabeestje, oliebeestje, pim-pam-poentje, pimpernelletje, poppennonnetje, stippelbeestje, zonnekoekje: ik ken in Nederland geen ander diertje dat zo veel poëtische namen heeft.

Ewoud Sanders schrijft elke week over taal. Twitter: @ewoudsanders 

***

Zo, de laatste jaren was alles wat met de viering van Sinterklaas te maken had -of het nu het Zwarte-Pieten-debat, of het daadwerkelijk voorbereiden en vieren van het feest zelf betrof- vaker een kwelling dan een groot plezier. Mijn leven is veranderd; daar heb ik dus geen last meer van. Dit was het wat mij betreft -aangenomen dat er zich geen extreme nieuwe ontwikkelingen meer zullen voordoen- wel voor Sinterklaas 2017...of ik met nog ergens een kind zien dat wel een presentje kan gebruiken. Hopelijk niet tot volgend jaar, wat debat e.d. betreft, maar ik ben bang dat we nog vele jaren 'zoet' gehouden zullen worden met dat 'debat, dat geen debat is' omdat het (vooral door Dom, Rechts en Extreem-Rechts) gekaapt is en een non-debat is geworden en een mooi platform om misnoegen en eigen zieligheid uit te leven... En dan moeten discussies over de onderliggende grote thema's eigenlijk nog goed beginnen... Pffffffff....nu al moe van..!

AART DEKKER