RAAK! / CARTOON RUBEN L. OPPENHEIMER; SNEL VERVAGEND MOTTO RUTTE-IV IN HET LICHT VAN DE PANDEMIE: Het enthousiasme voor politieke nieuwkomers onderstreept het verval van ‘de politieke partij’ / NRC OPINIE COLUMNIST TOM-JAN MEEUS /

 

 

 

Deze Cartoon van Ruben L. Oppenheimer hoort op NRC.nl bij het artikel 'Hoe-den-haag-deze-week-in-de-greep-kwam-van-een-deelbelangenbonanza' of wel 'Het enthousiasme voor politieke nieuwkomers onderstreept het verval van ‘de politieke partij’ ' van Tom-Jan Meeus   

Meer op NRC.nl van Oppenheimer   ---  Hier  ---   en meer van Meeus   ---  Hier  ---

 

EVEN NADENKEN OVER (ONZE) DEMOCRATIE: 'Als het hele Haagse bouwwerk wankelt: een epidemie van bedreigde politici, een onmachtige staat, een formatie met lage aspiraties, Europese kritiek op de democratie' / COLUMN TOM-JAN MEEUS /

Cartoon van NRC.nl/Opinie, 16 oktober 2021, Ruben L. Oppenheimer, meer @RLOppenheimer op NRC.nl   ---  Hier  ---

Als politiek afglijdt tot juichen voor zichzelf en afrekenen met de ander

Deze week: als het hele Haagse bouwwerk wankelt: een epidemie van bedreigde politici, een onmachtige staat, een formatie met lage aspiraties, Europese kritiek op de democratie. Ofwel: wie doorbreekt deze malaise nu eindelijk eens?

• NRC-Opinie Tom-Jan Meeus  16 oktober 2021 Leestijd 4 minuten

De week bracht moment na moment waarop je dacht: het is alsof het hele Haagse bouwwerk wankelt. Normaal leest de nationale politiek Europa graag de les. Vrijdag las de Raad van Europa de nationale politiek de les – en niet over een paar regeltjes, maar over de democratie zelf.

Tien maanden terug beloofde het kabinet-Rutte III de slachtoffers van de Toeslagenaffaire te helpen. Maandag constateerde de Nationale Ombudsman dat de overheid onmachtig is de meeste slachtoffers te helpen.

Donderdag maakte één van de beste Kamerleden, Bart Snels (GroenLinks), zijn vertrek bekend – uit verzet tegen innige samenwerking met de PvdA, en uit weerzin tegen de „destructieve politiek” in de Kamer.

Over de formatie hoorde je dat een bescheiden beleidsagenda voorlopig de kansrijkste manier is om de zaak gaande te houden. Na de moeizame maanden zijn relaties tussen betrokken politici broos, en is het vertrouwen in het nieuwe kabinet klein, dus in de top van een van de onderhandelende partijen hoorde je woensdag: „We missen de kracht om veel gewaagde keuzes te maken.”

En als klap op de vuurpijl was er dinsdag D66-leider Sigrid Kaag, die de strafzaak bijwoonde tegen een man die haar met de dood bedreigde, later in de week gevolgd door een NOS-bericht over talrijke doodsbedreigingen aan het adres van premier Mark Rutte.

Het bevestigde dat het abnormale nu normaal is: elke bekende politicus moet leven met het vooruitzicht dat boze landgenoten hun intimidaties omzetten in daden.

Dus de democratie zelf, de overheid, de Kamer, formerende partijen, partijleiders: ze kwamen allemaal aan de beurt – en je vroeg je af: wie doorbreekt deze malaise nou eindelijk eens?

Er werden wel pogingen gedaan – maar helaas onderstreepten die het probleem alleen maar. Zo had Platform O, een interessante publicatie op het snijvlak van ambtenarij en bestuurskunde, de aankondiging van een Succesverhalenfestival.

„Iedereen die betrokken is bij de publieke sector”, stond er, „wordt uitgenodigd waargebeurde en vooral mooi vertelde verhalen in te sturen over kleine en grote overwinningen in overheidsland.”

Goed bedoeld natuurlijk, aantonen dat de overheid méér is dan de Toeslagenaffaire, maar je dacht: als ze elkaar gaan aansporen vooral positief over zichzelf te zijn, doen ze precies wat iederéén in Den Haag al doet.

Want wie de malaise probeerde te doorgronden, stuitte in de meeste Haagse domeinen op hetzelfde gedragspatroon: juichen voor jezelf en afrekenen met de ander.

En het interessante was: als je hoorde wat voor teksten verdachten van de bedreiging van politici uitslaan, zijn het vaak boze mensen die ook willen dat hun voortreffelijke inzichten worden gehoord. En nú luister jij eens naar mij.

Je kon dit afdoen als het gedrag van gefrustreerde warhoofden, maar wie de aanbevelingen van de Raad van Europa voor de Nederlandse democratie las kwam in feite hetzelfde ongerief tegen. De Raad wil dat de positie van volksvertegenwoordigers tegenover de regering wordt versterkt met geld voor medewerkers en recht op informatie. Tegenmacht.

Kamerleden moeten kortom kunnen zeggen: en nu luisteren jullie eens naar ons.

Alleen: uit de kritiek van het vertrokken Kamerlid Snels, nota bene de initiator van het parlementair onderzoek naar de Toeslagenaffaire, kon je opmaken dat ook de volksvertegenwoordiging niet bescheiden is in het opdringen, aan anderen, van haar opvattingen en analyses.

Zo laakte Snels de wens om politici te „beschadigen”, „ambtenaren in het beklaagdenbankje” te zetten en bewindslieden „om de haverklap voor leugenaar” uit te maken.

Zo werkt Den Haag nu: vanuit elk domein worden eisen aan andere domeinen gesteld - waarmee iedereen het probleem buiten zichzelf plaatst. Kinderlijke onredelijkheid, die ook iets ernstigs onthult: de verhoudingen tussen kabinet, Kamer, ambtenaren en burgers zijn uit het lood geslagen, en hebben een nieuw evenwicht nodig.

Het heeft ook te maken met het veranderende democratiebesef in de maatschappij. De vermoeidheid over democratische gewoonten leeft vrij breed. Het trage zoeken naar evenwicht in besluitvorming – een bestuurlijke traditie – verliest het van het verlangen naar snelheid – de korte klap. Genoeg gepraat. Geen getalm meer. Nu ben ik.

De versplintering is hier natuurlijk ook een uiting van. Kiezers identificeren zich liever niet meer met partijen waarin mensen met afwijkende meningen of een andere identiteit zitten: in de veiligheid van gelijkgezinden is het gemakkelijker afrekenen met anderen.

De paradox is dat politicologen er vaak op wijzen dat versplintering goed is voor het vertrouwen in de democratie. Op zich logisch: meer mensen vinden een politiek thuis. Maar het nadeel is ook enorm: juist het laatste half jaar, met negentien fracties in de Kamer, liet zien dat diezelfde versplintering spektakelleegte stimuleert: Kamerleden, vooral nieuwe, die moeite hebben de aandacht op zich te vestigen - en dus de raarste fratsen uithalen.

Extra handicap is dat ze opereren in een periode van mediavermoeidheid. De angst voor corona daalt, dus na 2020, met torenhoge kijk- en klikcijfers, consumeren mensen nu minder nieuws en informatie. Sjoerd Pennekamp van Stichting Kijkonderzoek stuurde me data waaruit blijkt dat informatieve programma’s en talkshows afgelopen september zelfs minder kijkers hadden dan september 2019.

Een ongemakkelijke werkelijkheid voor Kamerleden: meer concurrentie in Den Haag, minder belangstelling in het land. Oplossing: méér capriolen.

Het maakt de cirkel rond, want bij die buitenissigheid hoort dat de polarisatie in de nationale vergaderzaal verscherpt. De NCTV noteerde nog in april dat „negatieve vormen van polarisatie” „maatschappelijke onrust” en „radicaliseringsprocessen” bevorderen, zeker ook door de coronabestrijding.

Dus Kamerdebatten waarin grove taal, zware beschuldigingen en complottheorieën hand in hand gaan, zijn allang geen entertainment meer: zij onderstrepen een parlementair beschavingsverlies waar de hele democratie onder lijdt.

Een overgangsperiode als deze, en de malaise waarin de politiek-bestuurlijke gemeenschap zich bevindt, kan pas aan zijn einde komen als politiek leiders er hun gezag voor in de waagschaal durven stellen. Rutte is hiervoor de eerst aangewezene. Het duurt alleen zorgelijk lang voordat hij zich op dit punt laat gelden.

Maar uiteindelijk gaat het over meer dan de premier. De relatie tussen Kamer en kabinet moet zich opnieuw zetten. De relatie tussen Kamer en ambtenaren. De werkafspraken van de Kamer zelf. Met drie parlementaire enquêtes voor de boeg maakt men zich wel erg kwetsbaar als meer vertrekkende Kamerleden zoals Snels vaststellen dat het parlement vooral uit is op „beschadiging” van andere politici.

Maar het voornaamste is natuurlijk dat de overheid weer vertrouwd kan worden door haar burgers. En dat aan het hoofd van die overheid iemand staat die dit besef bij voortduring wil uitstralen. Die weet dat de ontstane vertrouwensbreuk niet met wat leuke beloftes geheeld is.

Want denken dat je deze malaise achter je laat met enkele extra Succesverhalenfestivals, miskent de diepte van het vraagstuk. Den Haag heeft in zijn verschillende hoedanigheden nu wel genoeg gejuicht voor zichzelf, en voldoende afgerekend met anderen.

Wat dit betreft zou – als oefening – een omdraaiing wel een boeiend experiment voor Kamerleden, bewindslieden en ambtenaren zijn: een jaar of drie verplicht juichen voor de burger, en alleen afrekenen met zichzelf. 

Deze beschouwende Column 'Haagse Invloeden' over de Nederlandse politiek van Tom-Jan Meeus staat wekelijks op zaterdag in NRC. 

Nog meer over politiek van Tom-Jan Meeus op NRC.nl   ---  Hier  ---

CARTOON RUBEN L. OPPENHEIMER: 'Briefje Ronde-3 Formatie VVD-D66' bij Column 'Haagse Invloeden' - Tom-Jan Meeus / NRC-OPINIE / ANALYSE /

 

Cartoon van NRC.nl/Opinie, 27 maart 2021, Ruben L. Oppenheimer, meer @RLOppenheimer op NRC.nl   ---  Hier  ---

Deze cartoon hoort bij de Column 'Haagse invloeden' van Tom-Jan Meeus op NRC.nl :

  'Het-midden-schuttert-in-de-formatie-op-de-flanken-gedijt-de-intimidatie'

SHARTIE AART DEKKER / OVERIGENS...VIND IK DAT DE VERKIEZINGEN MOETEN WORDEN UITGESTELD(2): Non-campagne in een crisis / NRC COLUMNIST MEEUS /

 

Cartoon van NRC.nl/Opinie, 6 maart 2021, Ruben L. Oppenheimer, meer @RLOppenheimer op NRC.nl   ---  Hier  ---

*

SHARTIE AART DEKKER

OVERIGENS...VIND IK DAT DE VERKIEZINGEN MOETEN WORDEN UITGESTELD(2)

".....En de VVD blijft erin slagen elk conflict te ontlopen door alleen aandacht voor de coronabestrijding van de komende maanden te vragen. Zo krijgt de grootste partij, onbedreigd op kop in de tussenstanden, precies waar ze op uit is: een gedepolitiseerde campagne. Vandaar: trivia.

Maar minstens zo ontnuchterend was dat het land blijkbaar ook niet anders verlangt. Een VVD’er raadde me aan de kijkcijfers van het RTL-debat, afgelopen zondag, te leggen naast die van de laatste coronapersconferentie van Rutte en De Jonge, vorige week dinsdag. Het verkiezingsdebat: 1,8 miljoen kijkers. De coronapersconferentie: 6 miljoen kijkers.

It’s all Covid, stupid....."

Dit fragment van onderstaande column van Tom-Jan Meeus in de liberale  - dus bepaald niet anti-VVD -  krant NRC vorig weekend, en de bijbehorende cartoon van Ruben L. Oppenheimer hierboven zeggen het eigenlijk allemaal: hoe de andere partijen zich ook inspannen en welke schandalen Rutte inmiddels allemaal ook op zijn naam heeft staan...het heeft er met nog maar een paar dagen te gaan voor de Verkiezingen van 17 maart, Mark Rutte blijft  - gelijk een 'Trump-light' voor zijn harde kern aanhang een soort van onaantastbare 'messias' en die aanhang stemt op hem, maakt niet uit wat er ook gebeurt. Als het inderdaad zo gaat blijft de VVD met afstand de grootste, en kan Rutte het voortouw in de formatie nemen en in principe kiezen met wie hij een nieuwe coalitie wil vormen. De andere partijen kunnen dit alleen maar voorkomen door in een voldoende groot blok 'Nee' te zeggen, maar zullen dan ongetwijfeld als 'Onverantwoord vanwege de Coronacrisis worden geframed'; en wie wil dat?

Daarnaast wordt er  - ook al vanwege Corona -  een lagere opkomst dan normaal verwacht, en ook dat is zeker niet in het nadeel van de VVD. Mij lijkt het zeer onwenselijk...

En tenslotte is deze campagne zo kort, dat  - zelfs al doen sommige partijen het boven verwachting goed -  de punten die zij scoren nauwelijks of niet de tijd hebben bij kiezers die niet op hen voorgesorteerd hadden 'in te dalen', de meeste van deze kiezers zullen de overstap naar zo'n partij dan niet maken en ook dat zou er dan voor zorgen dat alles blijft zoals het was; alle voordeel voor de VVD, ook al schets Meeus in zijn column andere scenario's.

Om al deze redenen denk ik dat de Verkiezingen alsnog uitgesteld zouden moeten worden. Ook al realiseer ik me dat de kans dat dat nu nog gebeurt verwaarloosbaar klein is...

(AD)

*

Een non-campagne in een crisis – en volop verliezers in de tussenstanden

Deze week: de SP als potentiële coalitiepartner, scepsis over de CU, Hoekstra die moet kiezen tussen Pieter en Pieter, en: wordt Rutte IV slechts een tussenkabinetje? Ofwel: politici die vooruitkijken op de periode na de verkiezingen.

• Tom-Jan Meeus 6 maart 2021 Leestijd 4 minuten De complete originele Column 'Haagse invloeden' van Tom-Jan Meeus op NRC.nl lees je   ---  Hier  ---
  

Je kon er deze week moeilijk omheen: blijkbaar is ook de coronacrisis geen beletsel voor de verdere trivialisering van verkiezingscampagnes.

Het ging maar door. Maandagavond postte Thierry Baudet hoe Gerard Joling hem na wat glazen wijn omhelzend zoende: ‘Partij vd liefde!’ Dinsdag had Koffietijd (RTL4) een primeur: ‘Mark Rutte doet eerste coronatest!’ Woensdag volgde ophef over een jurk van Sigrid Kaag. Vrijdag zei een Rotterdams PVV-raadslid in een online gesprek: ‘Wat heeft Hitler nou met antisemitisme te maken?’

Intussen meldden het onderzoeksprogramma Pointer en De Groene hoe een geliefd campagnekanaal als Instagram de armzaligheid slechts vergroot: politici krijgen van dit sociale medium meer aandacht als ze geen gewone foto’s maar selfies posten.

Je dacht dat een politicus in crisistijd vooral het hoofd koel moet houden. In werkelijkheid moet een politicus het hoofd vooral in beeld houden.

Dit alles in de week waarvan je hoopte dat de officieuze campagne-aftrap – vorige week vrijdag het NOS-radiodebat, zondag het RTL-debat – een periode van gezond politiek gevecht inluidde.

Debat over beleid na de crisis, ideeëncompetitie, botsing van wereldbeelden, strijd over de competenties van lijsttrekkers.

Maar wat je ook kreeg: geen aanvaringen tussen de aanvoerders. Het kwam zelden verder dan interviews volgens het format van infotainment, afgewisseld met live online optredens die amper publiek trokken.

In een campagneteam vergeleken ze die met spreken voor een halfvolle zaal: de holle klanken, het verliezersgevoel van een te groot podium.

Het was allemaal wel te verklaren. Het gebrek aan fysieke interactie met kiezers ontneemt de campagne haar ziel.

En de VVD blijft erin slagen elk conflict te ontlopen door alleen aandacht voor de coronabestrijding van de komende maanden te vragen. Zo krijgt de grootste partij, onbedreigd op kop in de tussenstanden, precies waar ze op uit is: een gedepolitiseerde campagne. Vandaar: trivia.

Maar minstens zo ontnuchterend was dat het land blijkbaar ook niet anders verlangt. Een VVD’er raadde me aan de kijkcijfers van het RTL-debat, afgelopen zondag, te leggen naast die van de laatste coronapersconferentie van Rutte en De Jonge, vorige week dinsdag. Het verkiezingsdebat: 1,8 miljoen kijkers. De coronapersconferentie: 6 miljoen kijkers.

It’s all Covid, stupid.

En natuurlijk: niets is nog beslist. Maar je voelde deze week de gelatenheid groeien. De uitzondering was D66, waar het optreden van Sigrid Kaag in het RTL-debat vertrouwen in een goede uitslag gaf.

Maar de meeste andere partijen werden met de dag somberder over hun kansen op een electorale omslag.

Zo gingen de gedachten al voorzichtig uit naar de periode na de verkiezingen.

CU-leider Gert-Jan Segers voedt de speculaties hierover zelfs publiekelijk. In Nieuwsuur, bezig met een ijzersterke reeks lijsttrekkersinterviews, deelde hij deze week VVD en D66 niet in bij zijn favoriete coalitiepartners.

Hij komt liever uit, beaamde hij, op een samenwerking met confessionele en progressieve partijen.

Dit herkennen coalitiepartners van de afgelopen periode: hoewel Segers niet vies is van politieke deals en vaardig kan manoeuvreren, is hij in de kern een anti-liberaal.

De spanningen met D66 over medisch-ethische zaken haalden veel publiciteit – en Kaag zei al in diverse interviews dat ze geen nieuwe formatiedeal met de CU op dit terrein wil.

Maar ook VVD-fractiesecretaris Ockje Tellegen sprak zich laatst in het Reformatorisch Dagblad uit tegen opnieuw regeren met de CU. Het leidt, zei ze, bij medisch-ethische vraagstukken „écht tot een impasse, tot stilstand’’.

In haar partij heet dit een ‘persoonlijke opvatting’ van de nummer 10 op de kandidatenlijst. Maar genoeg VVD-Kamerleden hadden de laatste jaren ook economisch en cultureel moeite met de CU. In de fractie klaagden ze dat Kamerleden hun grieven over de partij van de premier moesten inslikken.

Het onderstreept dat hernieuwde samenwerking voor D66, VVD én de CU zelf bepaald geen automatisme is.

Ook historisch zou continuering van de coalitie trouwens riskant zijn: kenners van de parlementaire geschiedenis, neem een Mark Rutte, weten dat dit zelden goed afloopt.

Zodoende gaan optimisten in VVD, CDA en D66 uit van een snelle formatie: niet dralen wegens de coronabestrijding, en als dat getalsmatig nodig is samenwerking zoeken met een van de twee linkse partijen, SP of GroenLinks, die expliciet opteren voor meeregeren.

GroenLinks laat al langer openlijk weten dat het er klaar voor is. Maar VVD en CDA denken zonder plezier terug aan de mislukte onderhandelingen met Jesse Klaver in 2017. Toen al bleek dat die twee, nadat D66-voorman Pechtold het opperde, liever zaken deden met de SP.

Kabinetten mogen wel wat volkser, vonden zij, ze zagen de SP als stabieler, en VVD- en CDA-kiezers houden een grotere hekel aan GroenLinks.

Maar onzekerheid genoeg in deze twee linkse partijen. In zowel SP als GroenLinks kan de leider onder druk komen te staan na een nederlaag. In de SP sluimert al langer een conflict met de jongerenorganisatie, mede over regeringsdeelname. In GroenLinks heb je altijd strijd en vluchtig wisselende interne voorkeuren.

En CDA-leider Wopke Hoekstra, door allerlei ongelukjes in een dalende lijn, wacht meteen na de verkiezingen ook al een ingewikkelde keuze: met welke Pieter gaat hij de formatieonderhandelingen in – Omtzigt of Heerma?

Zijn voorgangers als CDA-leider – Buma, Heerma, De Jonge – ervoeren dat alle keuzes rond Omtzigt gevoelig zijn. Toch wijst veel erop dat Hoekstra kiest voor Heerma.

Zo kunnen alle trivia niet wegnemen dat deze gedepolitiseerde campagne twee werkelijkheden voor de grootste partij creëren.

Voorlopig koerst de VVD onbedreigd af op een veilige zege. Tegelijk versterkt haar depolitiserende tactiek het teleurstellende resultaat van zoveel potentiële coalitiepartners (CDA, GroenLinks, SP, PvdA) dat regeren voor de VVD niet makkelijker wordt. Zeker nu twee andere vermoedelijke winnaars onder de gouvernementele partijen (D66 en CU) sceptisch zijn met elkaar verder te gaan.

Het gevolg is dat ze in partijen al pseudo-openlijk spreken over Rutte IV als tussenkabinet, dat uit elkaar valt zodra corona niet meer noopt tot afremming van de economie en het maatschappelijk verkeer. Zo beschreef NRC vrijdag hoe ze in de wereld van Hoekstra nu al spreken over een nieuwe aanval op het Torentje na de val van Rutte IV.

Het laat zien hoe beperkt de waarde van deze depolitiserende campagne kan blijken te zijn. Al tijdens Rutte III ontstond in Den Haag een bredere wens om van Rutte af te komen, deze campagne haalt daar tijdelijk een streep doorheen, maar die wens is daarmee niet weg.

Nog deze week beklaagde Hoekstra zich tegen nu.nl over het „richtingloze liberalisme’’ van de VVD onder Rutte. Kaag zei in het AD: „Ik zet me af tegen tien jaar planloos VVD-beleid.’’

Als dat je twee meest voor de hand liggende coalitiepartners zijn, zul je hard moeten werken om weer tot een stabiel bestuur te komen. Niet voor niets blijven sommige liberalen beducht voor een kabinet zonder de VVD – CDA en D66 die over links gaan. En toeval of niet: daar hintte CU-voorman deze week dus ook op.

Meer 'Haagse invloeden' van Tom-Jan Meeus op NRC.nl lees je   ---  Hier  ---

 

 

!!!AFMAKEN !!!PLAATSEN/TIMEN POLITIEK NLD; ALTIJD GOED OM FF TERUG TE KIJKEN: / AANLOOP VERKIEZINGEN 2017 / CARTOON RUBEN L.OPPENHEIMER Cartoon van NRC.nl/Opinie, xx aaa 2020, Ruben L. Oppenheimer, meer @RLOppenheimer op NRC.nl --- Hier ---/ RUTTE&DIJKHOFF VVD / PVV / PV(D)D /

Cartoon van NRC.nl/Opinie, 2017, Ruben L. Oppenheimer, meer @RLOppenheimer op NRC.nl   ---  Hier  ---

Opinie

De Haagse Stemming: Wilders schittert, op Twitter en in afwezigheid

Over 35 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Inschrijven voor de nieuwsbrief kan ook.

• Emilie van Outeren
  

8 februari 2017

Leestijd 4 minuten
Goedemorgen! Het premiersdebat van RTL staat op losse schroeven door boycot en peilingen. Sommige politici vieren die avond liever carnaval. Wilders voert sowieso bijna alleen campagne in 140 tekens. En beleggers waarderen het cordon sanitaire rondom hem.
Het belangrijkste nieuws van het Binnenhof en een inkijkje in de politieke dag die komen gaat.
DEBAT SOAP: RTL moet er ernstig rekening mee houden dat het eerste en als altijd cruciaal beschouwde debat op 26 februari helemaal niet doorgaat. De debatboycot waar PVV en VVD mee dreigen als meer dan vier lijsttrekkers mogen deelnemen is serieus en zou bij de huidige peilingen werkelijkheid worden. Wilders en Rutte hebben gezien die peilingen en de keiharde aanvallen van meerdere tegenstanders niets bij het debat te winnen. “En zonder de twee grootste partijen heeft het voor RTL weinig zin een debat te organiseren”, schrijft politiek verslaggever Thijs Niemantsverdriet. Gastheer Frits Wester blijft optimistisch. Hij gaat vanochtend met de campagneleiders “gewoon weer vergaderen bij mij thuis over de opzet en de stellingen”.
Alaaf!: Er is niet alleen kritiek op het uitnodigingsbeleid van RTL, maar ook op de datum van het debat, de zondag van carnaval. Klaas Dijkhoff, staatssecretaris en officieus campagneleider van de VVD, vertelde gisteren aan de lokale krant BN DeStem dat hij het debat niet eens gaat kijken. Hij is wel geïrriteerd over de planning van RTL, maar “ik ben al een paar jaar geleden opgehouden me druk te maken over wat ze boven de sloot van carnaval vinden. Laat staan dat ik de illusie heb dat er rekening mee gehouden wordt”, aldus Dijkhoff.
Wat wij horen: Dion Graus uit Heerlen denkt dat RTL het debat “niet toevallig” uitzendt op een moment dat er in het zuiden weinig naar gekeken wordt: “De PVV heeft in Limburg veel aanhang.” Jesse Klaver die uit Roosendaal komt en vandaag binnen de foutmarge van het debat valt, had de carnavalsviering al afgezegd vanwege de campagne, maar zijn familie vindt dat onzin. “Klaas heeft tenminste zijn prioriteiten op orde!”, appte een neef na het Brabantse nieuws.
WILDERS’ WAY: De boycot van Wilders, uit Venlo, lijkt niets met carnaval te maken te hebben, maar alles met zijn campagnestrategie om vrijwel exclusief in 140 tekens met de buitenwereld te communiceren. Zijn verkiezingsprogramma is niet veel langer. Contact met kiezers heeft hij niet en met journalisten praat hij nauwelijks. Niet nodig, zo blijkt uit de peilingen, en bovendien gratis, schrijft politiek verslaggever Enzo van Steenbergen. De nieuwe PVV-campagnespot is zo te zien ook nogal low budget.
Niet normaal: Rutte reageerde gisteren bij Jinek en noemde het gephotoshopte beeld dat Wilders had verspreid van Pechtold tussen sharia-aanhangers “niet normaal” en “totaal smakeloos”. “Ook kinderen zien dat, die denken dat het echt is.” Volgens de VVD-leider lost het plaatsen van dit soort nepbeelden helemaal niks op en kan de veiligheid van Pechtold erdoor gevaar lopen. Hij belde er met Pechtold over, maar bekende met Wilders al sinds 2014 geen “lang gesprek” meer te hebben gevoerd.

LEUKE DINGEN VOOR DE MENSEN: Een Kamermeerderheid van VVD, D66, SP en PVV wil de verplichte eigen bijdrage van gefortuneerde ouderen voor hun verpleegzorg schrappen, meldt het AD. Schrappen van de sinds 2013 bestaande regeling zou 156 miljoen kosten. De krant legt ook uit waarom er deze campagne steeds nieuwe, dure, politieke plannetjes bijkomen, bovenop alle uitgaven die al in de verkiezingsprogramma’s staan. De prognoses van het CPB zijn namelijk verder verbeterd. Partijen kiezen allemaal voor meer uitgaven boven het verminderen van de staatsschuld. “Het is bijna moeilijk om het geld op te krijgen”, zou ook uit de doorrekening van verkiezingsprogramma’s blijken die volgende week openbaar wordt. Klaver wil maar liefst 27 miljard euro verschuiven richting milieu en banen, door een grootscheepse belastinghervorming, zegt hij op de voorpagina van het FD.
Beleggers blij: Wat voor politieke partijen ook gunstig is: de lage rente op de staatsschuld maakt afbetalen nog minder nodig. En Hollands schuldpapier is populair. “De verwachte overwinning van de PVV heeft de vraag van beleggers naar Nederlandse schuld niet aangetast. Mede dankzij het cordon sanitaire”, schrijft het FD. Omdat de meeste partijen Wilders hebben uitgesloten, zijn beleggers niet bang voor politieke instabiliteit in Nederland.
AFGEHAMERD: De Eerste Kamer stemde gisteren in met het afpakken van paspoorten van jihadisten. De Tweede Kamer verbood bij toekomstige verkiezingen het fenomeen van lijstverbindingen. Het lek in de Stemwijzer is weer dicht.
WAT WIJ LEZEN: 50Plus klinkt meestal als 65Plus, omdat de partij zich vooral druk maakt over pensioenen en de leeftijd van Kamerleden. Maar in de leeftijdsgroep tussen 50 en pensioen is meer aan de hand waar de partij garen bij kan spinnen, meldt De Telegraaf op basis van CBS-cijfers. Langdurige armoede kwam in 2015 steeds vaker voor bij gezinnen waar de kostwinner in die categorie valt.
WAT WIJ VOLGEN:
Fiscusperikelen: Wiebes, die vandaag en morgen weer naar de Kamer wordt geroepen vanwege de Belastingdienst, heeft er een nieuwe kwestie bij. Trouw meldt vanochtend dat de fiscus de aangiftes van bedrijven nauwelijks controleert.
Sleepnetwet: De Tweede Kamer behandelt vandaag de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Asscher moest zich gisteren verdedigen voor zijn steun in het kabinet daaraan, nadat een zestien jaar oud artikel van zijn hand was opgedoken waarin hij zich uitspreekt tegen ruime bevoegdheden van de geheime dienst. Christiaan Pelgrim (@christiaanpe) volgt het debat.
Gasdebat: Het debat in Groningen tussen lijsttrekkers - minus, ook hier Rutte en Wilders - vanmiddag wordt alleen uitgezonden op RTV Noord, maar Thijs Niemantsverdriet (@thijsniemant) is erbij.
Klavertour: Jesse Klaver, toch in Groningen, houdt daar opnieuw een meetup. Titia Ketelaar (@titia_k) gaat kijken.
QUOTE VAN DE DAG

“Van de mensen die ik nu ken in de Kamer? Die zou ik allemaal vertrouwen. (Ook Wilders) ja.”

Marianne Thieme in de Volkskrant op de vraag welke politicus ze genoeg vertrouwt om haar huis aan uit te lenen.

SHARTIE AART DEKKER / #IKWASHETNIE / TOESLAGEN-AFFAIRE: 3x het Neusje van de Zalm van de Nederlandse Ambtenarij; Maar ze waren het WEL! / CABARET 'EVEN TOT HIER' / COLUMNS VK & NRC OVER TAAL & 'THE ROOT OF THE EVIL' / Hoe héél Den Haag topambtenaren napraatte – en het fiasco dat volgde / De Taal van GEEN Verantwoordelijkheid-Sitalshing(VK)

Even tot hier: Toeslagenaffaire (Ik was het nie)

Even tot hier

Het was écht een klerezooi bij de Belastingdienst: duizenden mensen zijn zwaar gedupeerd door de kinderopvangtoeslagaffaire. Maar: wiens schuld was dat eigenlijk? 

Uit: Even tot hier 

Met: Niels van der Laan en Jeroen Woe 

Volg ons ook op insta: vanderlaanenwoe_eventothier

 

SHARTIE AART DEKKER

3x het Neusje van de Zalm van de Ambtenarij; Maar ze waren het WEL!

Vaak werkt Humor het beste...

Dus nadat de Verhoren van topambtenaren -  ik las ergens 'Tobambtenaren' -  over de Toeslagenaffaire bij de Belastingdienst al insloegen als een bom, deed het Cabaret van 'van de Laan en Woe' daar nog een flinke schep boven op. Au!

De verhoren ontketenden een Mediastorm. 

Hieronder twee columns:

VK.nl :

Sheila Sitalsing  -  'Hoe hoger je klimt, hoe vaker je haar hoort: de taal van geen verantwoordelijkheid' 

In de eerste column hieronder beschrijft Sheila Sitalsing het ambtelijke, verdoezelende taalgebruik waarmee het beeld verneveld wordt en hoe je dat soort teksten werkelijk moet interpreteren.

NRC.nl :

Tom-Jan Meeus  -  'Hoe héél Den Haag topambtenaren napraatte – en het fiasco dat volgde'

De laatste column  - Haagse invloeden, van Tom-Jan Meeus in NRC -  was erg feitelijk; een analyse die uitwijst dat 'ze' die topambtenaren het dus voor een groot deel WEL waren, ook al ontslaat dat de verantwoordelijke politici niet van hun verantwoordelijkheid...

 

De echte clash moet dus nog komen; deze week dus:

Schema verhoren

De verhoren van de parlementaire ondervragingscommissie zijn verdeeld over acht dagen en vinden plaats van maandag 16 november tot en met donderdag 26 november 2020. De commissie, die uit acht Kamerleden bestaat, verhoort negentien personen.

Maandag 23 november

• 9.30 uur: de heer F.H.H. Weekers – Staatssecretaris van Financiën 2010-2014
• 13.00 uur: de heer E.D. Wiebes – Staatssecretaris van Financiën 2014-2017
• 16.30 uur: de heer L.F. Asscher – Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2012-2017

Woensdag 25 november

• 9.30 uur: mevrouw T. van Ark  – Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2017-2020
• 13.00 uur: de heer M. Snel - Staatssecretaris van Financiën 2017-2019

Donderdag 26 november

• 9.30 uur: de heer W.B. Hoekstra  – Minister van Financiën 2017-heden
• 13.00 uur: de heer M. Rutte  – Minister-president 2010-heden

Volg de verhoren live

De verhoren zijn live te volgen via de livestream op deze website en de app Debat Direct. Alle verhoren zijn terug te kijken via Debat Gemist.

...ben benieuwd of er koppen gaan rollen; waarschijnlijk niet direct, maar dat het weleens van grote invloed zou kunnen zijn op de komende Verkiezingen lijkt me groot.

En dan te bedenken dat dit zeker niet de enige sector van onze overheid is waar dit soort dingen plaats hebben, ook al is de impact en duur lange duur ervan in dit geval wel erg zwaar...

(AD)

**

Hoe hoger je klimt, hoe vaker je haar hoort: de taal van geen verantwoordelijkheid

20 november 2020 Column Sheila Sitalsing

Als je een tijdje meeluistert met Haagse ambtenaren die naar officiële formuleringen aan het zoeken zijn, een eindje met ze oploopt, ze goed probeert te verstaan wanneer ze in een openbare hoorzitting verklaren hoe het kon komen dat ambtenaren gingen jagen op burgers alsof ze Call of Duty aan het spelen waren (in dit geval betreft het burgers die kinderopvangtoeslag ontvingen), dan gaat het al gauw opvallen: de zinnen waarin dingen zomaar gebeuren.

Zinnen waarin een cruciaal memo dat waarschuwt dat zulk soldaatje spelen nefaste gevolgen heeft zomaar ‘van de radar verdwijnt’. Zinnen waarin iets dat de Tweede Kamer had moeten weten zomaar ‘niet belandt in een brief’. Zinnen waarin noodsignalen over doodnormale mensen die hun huis gedwongen moesten verkopen omdat de overheid ze in het verderf heeft gestort zomaar op cruciale momenten ‘niet op tafel liggen’ bij de minister.

Alsof memo’s en informatie en noodsignalen een eigen wil hebben en geheel zelfstandig kunnen besluiten al dan niet in brieven te belanden of ergens op tafel te gaan liggen.

Het is de taal van de ambtenarij, omdat de ambtenarij opereert namens een immens apparaat en daarbij persoonlijke opvattingen voor zich moet houden, want daar hebben we de politiek voor. Het is taal die je ook in het bedrijfsleven tegenkomt. Hoe hoger je klimt, hoe vaker je haar hoort. Het is de taal van geen verantwoordelijkheid.

In cursussen helder schrijven leert de cursist als eerste: probeer de lijdende vorm te vermijden. (En als hij dat niet leert, deugt de cursus niet en heeft hij z’n goeie geld vergooid. Deze tip is gratis). Niet alleen omdat ze lelijk zijn en de tekst nodeloos vertragen en verzwaren, al die zinnen met ‘de informatie zal worden overgebracht naar de minister’. Ook omdat de opsteller van zulke zinnen handig in het midden kan laten wíé die informatie gaat bezorgen. Het zijn zinnen zonder verantwoordelijke.

Drie maal raden hoe vaak er in Haagse nota’s en in Haags spraakgebruik lijdende zinnen voorkomen (‘Deze waarschuwing is niet overgebracht naar de Tweede Kamer’). Drie maal raden hoe vaak er in de wél actieve zinnen geen sprake is van personen (‘Collega Koekebakker heeft deze waarschuwing niet opgeschreven in een brief aan de Tweede Kamer’), maar van dingen (‘De waarschuwing lag niet op tafel’).

Het is taal die de verwarring vergroot en die het wijzen naar elkaar in de affaire rond de kinderopvangtoeslag alleen maar nog irritanter maakt. Vooral als de ambtenaren die de parlementaire onderzoekscommissie afgelopen week heeft verhoord eerst een kwartier lang dit soort zinnen zonder verantwoordelijkheid aan elkaar rijgen en zich dan plotsklaps haarscherp een naam of een functie van een echt mens herinneren: collega Koekebakker van het ándere ministerie, ja die had moeten handelen.

Een vraag die hierboven hangt, is hoeveel ruimte ambtenaren hebben om buiten de lijntjes te handelen als ze zien dat ergens een burger ten onrechte wordt geruïneerd. Heel weinig, wanneer de politiek eenmaal heeft besloten, zeggen ze zelf in hun zinnen zonder verantwoordelijkheid.

Een commissie die eerder het falen van de dienst Toeslagen onderzocht, gelooft dat niet en schreef het hard op: ‘Ambtelijke professionaliteit is tevens het vermogen om tegenspraak te bieden tegen de waan van de dag. Daar heeft het in [het dossier kinderopvangtoeslag] aan ontbroken bij het management en de leiding van Toeslagen. Ambtenaren zijn niet alleen uitvoerders van politieke wensen van bewindslieden of de Kamer, maar ook zelfstandige dragers en behartigers van het algemeen belang.’

Daar zit geen enkele zin zonder verantwoordelijkheid bij.

Meer over

• politiek

• kunst, cultuur en entertainment

• Call of Duty

• Haags

• Kamer

• Tweede Kamer

• Sheila Sitalsing

**

Hoe héél Den Haag topambtenaren napraatte – en het fiasco dat volgde

Deze week: wat er misging toen de grote partijen blind ambtelijke ideeën kopieerden. Ofwel: een modieus advies, een onwerkbaar plan, burgers als slachtoffer, een Kamer zonder geheugen: de anatomie van een Haags fiasco.

• Tom-Jan Meeus

21 november 2020

Leestijd 4 minuten

Als je deze week de verhoren van topambtenaren in de toeslagenaffaire bekeek, kon je denken dat de verhoudingen in Den Haag gezond blijven. Kamerleden die de vierde macht op de pijnbank leggen: politici die laten zien dat zij, niet topambtenaren, de regie in Den Haag voeren.

Talrijke karakters kwamen voorbij. De juriste die snel was overgeplaatst toen ze waarschuwde voor te strenge bestraffing van gezinnen die vermoedelijk weinig te verwijten viel. De topambtenaar die strakke leiding suggereerde maar toevallig de pijnlijke weekrapporten nooit las. De topambtenaar die ondanks vrome woorden een onevenredig harde aanpak afdwong. En allemaal werden ze publiekelijk betrapt.

Toch weet ik niet hoe representatief dit is. Deze week publiceerde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) een studie die minder aandacht trok dan de toeslagenverhoren, maar waaraan je kon zien dat een fiasco in Den Haag ook heel anders kan verlopen.

In die kwestie bedachten topambtenaren in 2010 plannen, partijen namen ze over, waarna ze in 2012 het regeerakkoord haalden. Een formidabel beleidssucces – in Den Haag dan.

Het leidde in 2015 tot drie wetswijzigingen onder de noemer ‘participatiesamenleving’. Het instrument: taken overhevelen van rijk naar gemeenten. Het oogmerk: meer mensen met een mentale of fysieke beperking laten deelnemen aan het maatschappelijk leven, vooral de arbeidsmarkt.

Maar die SCP-studie constateerde droogjes dat ondanks alle wetgevende arbeid „de deelname van mensen met een beperking aan de samenleving niet is toegenomen”.

Dus het komt evengoed voor dat knappe politieke koppen jaren blind achter ideeën van topambtenaren aanlopen – waarna er niets van terechtkomt.

En ik dacht: toch eens nagaan hoe dat precies werkt.

Nederland heeft geen cultuur van denktanks, en zo is de democratisch wonderlijke situatie ontstaan dat niet partijen maar topambtenaren de grootste leveranciers van beleidsideeën zijn.

In elk pre-verkiezingsjaar krijgen ambtenaren van het ministerie van Financiën de opdracht ‘heroverwegingen’ samen te stellen. Het doel: in werkgroepen met collega’s van vakdepartementen plannen voor de nieuwe kabinetsperiode verkennen.

Ambtenaren als invloedrijkste denktank van Den Haag.

De ‘brede heroverwegingen’ van 2010 bevatten op drie terreinen ideeën om ‘de participatie’ op de arbeidsmarkt van mensen met een uitkering te verbeteren (en gelijktijdig te bezuinigen). Zo opperden topambtenaren dat drie wetten – voor de bijstand (WBB), de sociale werkplaatsen (Wsw) en de jonggehandicapten (Wajong) – konden worden samengevoegd „in één regeling op sociaal minimumniveau” en dat „de gemeenten verantwoordelijk [worden] voor deze regeling”.

De premisse: spreek mensen dichtbij huis aan op wat ze kunnen, en niet op wat hen mankeert – dan bespaar je op uitkeringen. Zelfredzaamheid als basis voor kortingen.

De VVD nam de gedachte over en schreef in haar verkiezingsprogramma van 2012 dat ze de drie wetten wilde „samenvoegen tot een Participatiewet en de uitvoering bij gemeenten neerleggen”. Ook andere partijen kopieerden het ambtelijke idee. Het CDA wilde een „nieuwe regeling”, waarbij „gemeenten (-) participatie bevorderen”. D66 wilde de drie regelingen „onderbrengen in 1 wet” die „gemeenten gaan (-) uitvoeren”. De PvdA had het over „één regeling, in handen van de gemeenten”. Etcetera.

Zo ging het ook met de variant ‘Zorg Dichtbij’ die topambtenaren in 2010 uitwerkten voor bezuinigingen op de volksverzekering voor ziektekosten (AWBZ). De gedachte: ‘lichtere’ AWBZ-taken (zoals „begeleiding” en „persoonlijke verzorging”) overhevelen naar „gemeenten, die beter maatwerk kunnen bieden”.

En zie: dat werd weer copy-pasten. De VVD: „Lichtere [AWBZ]-functies zoals begeleiding en persoonlijke verzorging gaan over naar de gemeente.” Het CDA: „Alle niet zorgelementen (zoals wonen en verblijf en maatschappelijke begeleiding) verdwijnen uit de AWBZ” en gaan „waar nodig naar de gemeente”. D66: „In de uitvoering willen wij gemeenten verantwoordelijk maken voor begeleiding, verzorging en verpleging thuis.” PvdA: „Gemeenten worden verantwoordelijk voor langdurige zorg en ondersteuning.”

Geen verrassing dat beide ideeën in 2012 het regeerakkoord van Rutte II (VVD-PvdA) haalden. Over de AWBZ stond er: „Gemeenten worden verantwoordelijk voor (-) ondersteuning, begeleiding en verzorging.” Ook repte het stuk van een „Participatiewet” die sterk leek op dat van de topambtenaren in 2010, inclusief de rol van de gemeenten. Verder hevelde het nieuwe kabinet de Jeugdzorg over naar de gemeenten, in 2010 als eerste bepleit door een werkgroep uit de Kamer.

Samen leverden de drie decentralisaties volgens het regeerakkoord een structurele bezuiniging op van zo’n 3,5 miljard euro.

Het Haagse optimisme over de operatie was destijds groot. Je hielp mensen met een beperking pas echt als je ze vertrouwen in plaats van bescherming geeft.

Maar SCP-directeur Kim Putters schetste het voorjaar van 2013 al ‘het smalle pad van verzorgingsstaat naar verzorgingsstad’. Scepsis die het SCP de laatste vijf jaar bevestigde met talrijke kritische rapporten. Achteraf, vertelde hij me deze week, is „de overgang van een beschermende naar een activerende verzorgingsstaat” lichtzinnig omarmd. „We weten nu dat het vooral niet opgaat voor mensen voor wie de verzorgingsstaat als eerste is bedoeld.”

Ook de PvdA trok lessen uit de eigen keuzes: Kamerlid Gijs van Dijk zei in NRC dat de Participatiewet een mislukking is.

Maar Van Dijk zat destijds niet in de Kamer, en wat me in de archieven opviel: de Kamerleden die tijdens Rutte II (2012-2017) de drie wetswijzigingen behandelden, doen inmiddels bijna allemaal iets anders. Van de acht leden tellende werkgroep die de decentralisatie van de Jeugdzorg in 2010 bepleitte, zijn er nog twee Kamerlid, Madeleine van Toorenburg (CDA) en Joël Voordewind (CU) - en zij vertrekken volgend jaar.

Ook: van de acht Tweede Kamerleden die de Participatiewet behandelden, hebben er nu zes een ander specialisme of een andere functie. Van de acht Tweede Kamerleden die de zorgdecentralisatie behandelden, doen er vijf iets anders.

Je zou het niet denken, maar in de Eerste Kamer is het geheugen nog zwakker. Van de acht senatoren die de Participatiewet behandelden, zijn er twee over. De acht senatoren die de zorgdecentralisatie deden, zijn allemaal vertrokken.

Dus toen het SCP deze week pijnlijk precies vaststelde dat de operatie vrijwel niets heeft opgeleverd voor de honderdduizenden mensen om wie dit ging, was er in Den Haag bijna geen politicus meer actief die deze geschiedenis van a tot z heeft gevolgd. Zo zwak is nu het parlementaire geheugen.

Dus ook als je waardering had voor de toeslagenverhoren van topambtenaren deze week, moest je waken voor overschatting van de invloed van de Kamer. Want als partijen voor hun beleidsideeën afhankelijk blijven van de ‘heroverwegingen’ die ambtelijk Financiën samenstelt – sinds dit voorjaar ligt er een nieuw pakket – blijft de relatieve Haagse invloed van topambtenaren op politieke keuzes merkwaardig groot.

Dit wil natuurlijk niet zeggen dat topambtenaren geheime agenda’s zouden hebben. Het laat alleen zien dat partijen een te groot deel van hun opvattingen ontlenen aan een willekeurige groep mensen. Een groep die bovendien geregeld wordt gestuurd door modegrillen – de geschiedenis van de participatiebeleid laat het zien – en mede daarom soms ernstige vergissingen begaat.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 21 november 2020

 

NRC-OPINIE / EUROPA: 'Neem deze keer echt eens een risico, Rutte!' / COLUMNIST TOM-JAN MEEUS / CORONA-CRISIS /

 Cartoon van Joop.nl, Cartoon Jean Gouders: Europese gedachte

FRAGMENT(NRC, 28 mei 2020,  Column Tom-Jan Meeus': Neem deze keer echt eens een risico, Rutte!'):

"............. Maar als je Rutte bent, en wekelijks verschijnen peilingen die jou een enorm corona-krediet toekennen, moet je dan de eigen bevolking, en eigen kiezers, niet één keer durven trotseren? Je kunt ook zeggen, zonder complimentverdedigen, waar het op neerkomt: dat dit handelsland eenvoudig een te groot belang bij de EU heeft om elk onvermijdelijk compromis te behandelen als ondermijning van de natie......"

**

SHARTIE AART DEKKER

Alweer Even Geleden, maar te Mooi/Raak om niet te Delen:

Advies uit onverdachte hoek  - n.l. Rechts-Liberaal -  aan Markje 'Flutte' Rutte & zijn Trouwe Vazal Wopje 'Krententeller' Hoekstra

En dan natuurlijk de perfecte Cartoon erbij...

Het is mooi om te laten liggen, ook al lijkt het alweer een eeuw geleden.

De 'heren' speelden het 'hard to get', maar gingen uiteindelijk natuurlijk op de hoofdthema's  - Geen Eurobonds; ze kwamen er toch, Geen Gisten aan Zuid-Europese Landen; ze kwamen er toch -  toch door de pomp.

Maar niet zonder een miljardje korting op de Nederlandse Bijdrage aan de EU te bedingen; Peanuts natuurlijk, maar het doet het bij de al evenzeer Kruideniersachtige Aanhang goed; de beide heren waren bij een recente Poll Nrs. 1&2 op de Ranglijst van Populairste Politici...

(AD)

**

De Complete Originele Column van Tom-Jan Meeus in NRC:

Opinie

Neem deze keer echt eens een risico, Rutte

Tom-Jan Meeus

28 mei 2020 Leestijd 1 minuut 

Mark Rutte kan iets – ik noem het complimentverdedigen. Bij complimentverdedigen ontwapen je opponenten door ze onverwacht te overladen met lof. Ik heb diverse politici aangebrand naar een etentje met hem zien vertrekken. Na afloop is de reden voor hun aangebrandheid zelden veranderd, maar hun opvatting over Rutte wel. Hij overlaadt het breekbare ego van zijn tafelgenoot met zoveel complimenten dat hun meningsverschillen eindigen als voetnoten bij hun gesprek.

Nu kan Nederland in de Europese Unie wel wat van het complimentverdedigen van de premier gebruiken. Nadat Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) vijandigheid opriep omdat hij niet meteen wilde meebetalen aan coronabestrijding in Italië en Spanje, sprak een ruime meerderheid van de Tweede Kamer steun aan Hoekstra uit: geen gezamenlijke EU-leningen. Elk land zijn eigen schuld (dikke bult). Het onderstreepte hoe eurosceptisch dit land nu is: naast PVV, FVD, VVD, CDA, CU en SGP steunden ook SP en PvdD een motie hierover van Pieter Omtzigt (CDA).

Toch is dit een achterhoedegevecht. De Duitse bondskanselier Angela Merkel, Ruttes vaste bondgenoot in Europese geldzaken, wil Europa bijeenhouden door als EU honderden geleende miljarden te schenken aan Zuid-Europa. De Europese Commissie denkt vergelijkbaar. Het kabinet zit in een verzetsgroepje met Denemarken, Zweden en Oostenrijk, maar onzeker is of deze drie standhouden. Wat dreigt is Nederland als het nieuwe Verenigd Koninkrijk. Mark Cameron.

In hoge regionen van VVD en CDA hebben ze allang door hoe link dit is. Diep bezorgde kopstukken. Als ze te gemakkelijk toegeven in Brussel worden ze in Den Haag besprongen door de rechtse en linkse oppositie. Als ze de Europese besluitvorming te lang ophouden vergroten ze de weerzin in Italië, Spanje en Duitsland. Dan verplaatst het beslismoment zich naar het najaar, als de verkiezingscampagne hier al sluimert, met mogelijk Rutte en Hoekstra als lijsttrekker. Geen best klimaat om de Kamer (en eigen fracties) te overtuigen van een ongemakkelijk akkoord.

Evengoed pleiten veel stemmen voor die laatste optie. Het idee is dan dat een compromis technisch zó ingewikkeld is dat het geld voor Zuid-Europa wel vrijkomt maar Nederland dit kan verdoezelen. Een nederlaag in het donker. Grondlegger van de Unie gedegradeerd tot bang EU-landje.

Maar als je Rutte bent, en wekelijks verschijnen peilingen die jou een enorm coronakrediet toekennen, moet je dan de eigen bevolking, en eigen kiezers, niet één keer durven trotseren? Je kunt ook zeggen, zonder complimentverdedigen, waar het op neerkomt: dat dit handelsland eenvoudig een te groot belang bij de EU heeft om elk onvermijdelijk compromis te behandelen als ondermijning van de natie.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.

*

Tom-Jan Meeus

Tom-Jan Meeus is politiek redacteur bij NRC en schrijft drie keer per week een column over politiek Den Haag. Bekijk al zijn columns uit NRC.

POLITIEK NEDERLAND / NRC-OPINIE COLUMNIST MEEUS / FVD NANNINGA PRO 'MARXIST VADER DREES': 'Het systeem van de boosheid doorbreken' - Goed Voorbeeld Sigrid Kaag (D66) / CANON NEDERLAND / CDA DE JONGE /

Cartoon door Mirjam Vissers, voor FD.nl, horende bij het artikel 'Kwakkelend-d66-hoopt-op-Charismatische-Kaag-als-opponent-van-Rutte', je leest het  ---  Hier  ---

NRC Opinie

Het systeem van de boosheid doorbreken

• Tom-Jan Meeus    Leestijd 2 minuten       23 juni 2020

De oude Willem Drees bleek maandag uit de Canon van Nederland te zijn verdwenen, en dit maakte allerlei mensen boos. Je begreep het wel, al leek het er in sommige gevallen ook op dat de boosheid nogal goed uitkwam. Zo had je FVD-senator Annabel Nanninga, die Drees’ verwijdering „ongelofelijk” noemde. Volgens haar illustreerde dit „hoe slordig en oneervol wij omgaan met de groten uit onze geschiedenis”. 

Dezelfde Nanninga geeft steeds af op ‘het cultuurmarxisme’, dus blijkbaar was het haar ontgaan dat Drees er nogal marxistische opvattingen op nahield, getuige bijvoorbeeld zijn pleidooi om van het bedrijfsleven grotendeels „gemeenschapsbezit” te maken (Ordening en socialisatie, 1945). 

Nu moet je het belang van dit soort feitjes niet overschatten. Het gaat om de boosheid zelf: de grote woorden, de verongelijktheid. We kennen dit allemaal, want met boosheid kun je bekend worden. Maar op zeker moment gaat zo’n bekende boze te ver, of hij wordt voorspelbaar, en dan verliest hij zijn podium. Je hebt de indruk dat het met Johan Derksen bijna zover is. En toen voorzitter Geert Dales dit weekeinde wéér woedend vertrok bij 50Plus („bestuurlijke tuinkabouters”), zal ik niet de enige zijn geweest die dacht: we weten het nu wel, Dales.

Hoe droevig dit ook allemaal is – het biedt misschien ook hoop. Boosheid is, net als de grote bek, een systeem geworden. Maar dat hoeft niet zo te blijven. Zo heb je twee nieuwe kandidaat-lijsttrekkers, 

Hugo de Jonge (CDA) en Sigrid Kaag (D66), en je zult de komende tijd zien dat aan beiden van alles mankeert. Maar zij wekken wel de indruk dat ze voorbij de boosheid kunnen denken. De Jonge benadrukt het belang van een politiek centrum dat tegenstellingen overbrugt. Kaag noemt bondskanselier Angela Merkel als voorbeeld en moest zondag in Op1 reageren op zo’n kwaaie tweet van PVV-leider Geert Wilders over haar, en deed dit met superieure kalmte. „Sneu”, zei ze. 

Ik dacht: dat is ook een manier. Het systeem van de boosheid doorbreken. Niet langer woede met woede beantwoorden. Partijen die aan coalities meedoen maken die keuze in feite natuurlijk ook, al zeggen ze dat zelden hardop, uit angst niet boos genoeg over te komen. 

In Willem Drees. Wethouder van Nederland (Jansen van Galen en Vuijsje, 1986) las ik terug dat Drees op zijn levensavond bleef pleiten voor socialistische ‘gemeenschapsbedrijven’. Een ideaal dat in zijn premiersjaren (1948-’58) nooit nabij was gekomen. Maar hij werd er nooit boos over: hij accepteerde dat zijn stroming er geen meerderheid voor had. 

Een democratiebesef dat nu bij bijna al die boze mensen ontbreekt – wat dat betreft is een blijvend plekje voor Drees in de Canon inderdaad zo gek nog niet.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.

Ik vond ook nog deze fraaie van Mirjam Vissers, al denk ik dat het bij droomwensen blijft voor wat betreft een vrouwelijke CDA-Lijsttrekster  - Mona zal het als de Polls het goed hebben weer naast de CDA-koppositie grijpen -  maar goed; dan moeten progressieve christelijke vrouwen toch maar op de meest christelijke partij van Nederland stemmen  - de SP van Lillian Marijnissen..! Op haar site vind je van Mirjam Vissers nog wel enkele andere CDA-cartoons die rechtgeaarde CDA'ers vast niet zullen willen missen  - It Must Be The Shoes!', e.a; Aanraders! 

NRC-OPINIE COLUMN MEEUS & CARTOON OPPENHEIMER: Rutte, Denk... (& 50Plus, Wilders/PVV) / COLUMN

Cartoon van NRC.nl/Opinie, 9 mei 2020, Ruben L. Oppenheimer, meer @RLOppenheimer op NRC.nl   ---  Hier  ---

Hoe deze crisis de pijnlijke leegte van Haagse identiteitspolitiek openbaart

Deze week: als-dan-verruiming à la Rutte, zorgen over de zwakke basis van het kabinet, debat in de Trêveszaal, en: de ineenstorting van Denk en 50Plus. Ofwel: hoe de coronacrisis ook de leegte van Haagse identiteitspolitiek openbaart.

• Tom-Jan Meeus

9 mei 2020

Leestijd 4 minuten 

 

Zoals bekend hebben we een premier met een lenig hoofd. Wat hij vandaag verwerpt kan hij morgen verdedigen. 

Wie weleens een persconferentie van hem heeft gevolgd, kent bijvoorbeeld het rituele gemak waarmee hij zogenoemde ‘als-dan-vragen’ afwimpelt.

„Ja, dat is een als-dan-vraag die zich niet laat beantwoorden”, zei hij op 21 augustus 2015 over de Griekse schuldencrisis. „Ik heb in dit vak geleerd nooit op als-dan-vragen in te gaan”, zei hij op 16 februari 2017. 

Zo deed hij dit een kleine tien jaar in ontelbare varianten.

Dus het was van karakteristieke onverschrokkenheid dat Mark Rutte (VVD) deze week zijn draai over de corona-aanpak nagenoeg volledig als een ‘als-dan-verhaal’ bracht. 

Als het virus niet opnieuw oplaait, zei hij, dan mogen middelbare scholen en cafés (afgeslankt) na 1 juni weer open. Als het kan, dan mogen na 1 juli weer honderd man in een bioscoopzaal. Als het kan, dan mag na 1 september het betaald voetbal weer beginnen.

Het was, zoals een betrokkene uit de coalitie vertelde, vooral sociale psychologie. Rutte, de man die binnenskamers wekenlang de meest behoudende positie over ontgrendeling van de economie innam, behield zijn voorzichtigheid maar veranderde zijn presentatie: de risico’s die hij vreest, werden nu als ontbindende voorwaarden voor verruiming gebracht. 

Van intelligente lockdown naar als-dan-verruiming: je hoorde deze week vaak dat ‘woorden betekenis hebben’ – maar bij Rutte kan het nooit kwaad die woorden eerst van de andere kant te bekijken.

Tegelijk zijn de resultaten van de Nederlandse aanpak, hoewel allerminst perfect, zeker niet slecht. Wat moet dalen (ziekenhuisopnames, IC-bezetting), daalt ook. Het onderstreept dat de voornaamste keuze die het kabinet bij het begin van de crisis maakte – ‘de overheid maakt zich sterk’ – tot nu toe redelijk uitpakt.

Bovendien voerde de Tweede Kamer deze week, geïnitieerd door Lodewijk Asscher (PvdA), een debat over de strategie onder de plannen, en je merkte dat dit allerlei politici opluchtte: na de eindeloze discussies over IC- en mondkapjestekorten (‘het tekort van de week’) gíng het ergens over.
Het viel samen met de ontluisterende ineenstorting van 50Plus en Denk. De symboliek daarvan was niet te missen. Beide partijen zijn producten van identiteitspolitiek: zelfbeeld voorop, eigenbelang eerst. 

Een aanpak die het zoekt in overdrijving en trucs voor aandacht, zonder belangstelling voor het klassieke oogmerk van politiek: kiezers betrekken bij het grotere geheel. Bij ideeën, gemeenschappen, democratie – de wereld. 

Dus dat twee representanten van die stroming uitgerekend tijdens de coronacrisis ervoeren dat louter eigenbelang vanzelf eindigt in destructiedrang, leek me geen verkeerde bijvangst. Dit was Krol, dit was Öztürk, goedenavond.........
.....
...

Lees de Complete Originele Column van Tom-Jan Meeus op NRC.nl   ---  Hier  ---

SHARTIE AART DEKKER / NRC (RECHTSE) ANALYSE COLUMNIST MEEUS / POLITIEK NEDERLAND: 'Zwakke coalitie, zwakke oppositie: een ambiance van aftakeling in Den Haag'

SHARTIE AART DEKKER

Hoort U het ook eens van een Ander: Na Al die Jaren Flut-regeringen van Lullenaar Markje Rutte -die volgden op Vele Jaren Ellende van Balkenende- Loopt niet alleen het Land Vast, maar ook de politiek...

In onderstaande Column van NRC-columnist Tom-Jan Meeus  - een politieke redacteur waarvan niemand kan zeggen dat hij 'tot het Rechtse Kamp behoort', en in een krant die toch uitgesproken liberaal is -  betoogt hij dat 'de Coalitie Rutte-III Zwak is, en de Oppositie ook, en dat dat heeft geleid tot een "Ambiance van Aftakeling in Den Haag" '. Ik denk dat hij daar gelijk in heeft.

Nu hoor ik niet bij degenen die dan snel gaan roepen 'dat dat allemaal aan de media ligt', en dat is ook zeker niet het geval. Toch denk ik dat wat kleine kanttekeningen bij zijn constatering 'dat de oppositie zwak is' wel eens gemaakt mogen worden, en dat het hem zou sieren als hij wat dat betreft ook eens naar de eigen rol zou kijken bij het zo zwak worden van die oppositie; zoals bekend ben ik een SP'er. En ik ben de laatste om te zeggen dat mijn partij het allemaal briljant heeft gedaan de laatste jaren. Maar laten we eens kijken waaruit 'de Oppositie' in Nederland al geruime tijd bestaat: na zo'n 20 jaar Midden-kabinetten waarbij altijd de VVD een erg grote rol speelde, vaak samen met het CDA (en anders met een PvdA die ook niet bepaald Linkse Thema's prioriteit gaf), bestaat er geen eenduidige oppositie meer; we hebben al die tijd een of meerdere 'Rechtse Roeptoeterpartijen' die wel brullen van de zijlijnen de sfeer verzieken  - en daar ruim aandacht voor krijgen van de media; óók van Meeus en zijn NRC! -  zonder inhoudelijk veel toe te voegen, dan zijn er nog wat niet-Linkse splinters, en er is een flink verdeelde Linkse Oppositie. Daarin leek de SP van Emile Roemer af te stevenen op (eindelijk) 'de Grootste te worden', maar daar maakten de media  - van Rechts (waaronder Meeus) tot Links (o.a. DWDD van de PvdA-gezinde VARA) met een paar dodelijke vegen snel een einde aan, terwijl als we nu kijken op welke punten dat toen gebeurde...dan zou enig schaamrood op de kaken van 'de daders' passend zijn...

Ondertussen bleef de SP doen wat zij altijd al deed: goed analyseren, goede plannen en programma's maken en vooral heel hard werken voor de mensen die door de rest van de politiek grotendeels aan hun lot werden overgelaten... Veel van die plannen sijpelden langzaam door in de programma's van andere partijen; ook een rol van een Goede Oppositiepartij, ook al krijg je er meestal weinig eer voor. En dat harde werk om misstanden aan te kaarten  - zoals dus recent de Belastingdienstschandalen, maar zeker niet die alleen! -  dat wordt heel af en toe weleens kortstondig belicht in de media, maar veel te weinig...ook door Tom-Jan Meeus...

Het zou hem sieren als hij voor die rol wat meer, nadrukkelijker en krachtiger lof zou toezwaaien aan de SP (en andere partijen die vergelijkbare rollen spelen vanuit vergelijkbare posities, zoals de PvdD), want ook dat is Oppositie!

Blijft het feit dat onze Democratie er zeker niet best voor staat, juist nu deze harder nodig is is dan in een lange tijd. En dat ligt natuurlijk vooral aan de Nederlandse Kiezers, die misschien wel wat te gemakkelijk, de te gemakkelijke beeldvorming van de media slikken voor zoete koek; want uiteindelijk moet de verandering toch van die Kiezers komen...

(AD)

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/11/30/zwakke-coalitie-zwakke-oppositie-een-ambiance-van-aftakeling-in-den-haag-a3982212#/handelsblad/2019/11/30/#112

Zwakke coalitie, zwakke oppositie: een ambiance van aftakeling in Den Haag

Deze week: VVD-blues, een ‘begraven’ debat, een gemiste reuzekans voor de oppositie.

Ofwel: als de coalitie verder verzwakt maar de oppositie te zwak is om dit bloot te leggen.

• Tom-Jan Meeus 30 november 2019(Leestijd 4 minuten)

Oppositie voeren is een vak. Geen kabinet kan zonder. Geen land kan zonder. Zoals Herman Tjeenk Willink ooit zei: je hebt tegenspraak nodig om tot samenspraak te komen.

Maar deze week zag je het weer: de coalitie takelt af, maar de parlementaire tegenspraak schiet tekort.

Het gevolg: Rutte III dat woensdag moeiteloos overeind bleef over een lastig thema als de burgerdoden in het Iraakse Hawija - en daar zélf een katterig gevoel aan overhield. 

Dus gebeurde het dat ik daags na dit debat, het tweede na de onthulling van NRC en NOS, vanuit een van de coalitiepartijen werd gewezen op een passage in de laatste Kamerbrief van minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) over de zaak. 

Daar stond: „(-) al het mogelijke [is] gedaan om informatie vast te stellen”. Maar wat was in het debat gepasseerd?

Toen de minister laat op de avond vragen kreeg over de bevestiging van zeventig burgerdoden, die het Pentagon eerder schriftelijk aan NRC en NOS deed, zwaaide zij, staande het debat, met nieuwe informatie. Een e-mail waarin de Amerikanen meldden dat het precieze aantal doden onbekend was gebleven en dat de auteur van het eerdere bericht aan NRC en NOS „is afgeweken van de officiële conclusies”. 

De minister zei: „Ik heb hier de mail die dat bevestigt. Ik kan die via de bode laten ronddelen.”
En tot verbijstering van sommige coalitiepartners zag niemand in de Kamer de levensgrote kans die de bewindsvrouw de oppositie hier bood. 

Want hoe kon het dat een minister, die de Kamer drie weken geleden slordig en incompleet informeerde (nota bene over een precisie-bombardement), en eerder in de week schreef dat ze alles had gedaan om de Kamer dit keer wel volledig te informeren, nu wéér met aanvullende informatie kwam?

Dit had aanleiding moeten zijn, hoorde je donderdag ook van oppositie-Kamerleden, om ogenblikkelijke schorsing van het debat te eisen en te zeggen: wacht eens even, nu vertrouw ik het echt niet meer – we hádden volgens u toch alle informatie?

Ook in de coalitie waren ze verbijsterd dat niet één oppositielid de bal op de stip zag liggen. „Sukkels.”

Al in de aanloop van het debat merkte je dat de scherpte bij de oppositie ontbrak. 

Voor de Kamer was het uitgangspunt voortreffelijk. De minister van Defensie had in het vorige debat haar verzwakte positie beschermd door premier Rutte in de zaak te betrekken: het was „aannemelijk”, zei ze, dat zijn ministerie juni 2015 over de mogelijke burgerdoden was geïnformeerd. 

Het gaf weken ongemak. Argwaan over oude machtsinstincten in het CDA. Opwinding omdat de voornaamste kwetsbaarheid van de premier – zijn geheugen – weer in de aandacht stond. 

Het werd versterkt toen het kabinet maandagavond meldde dat oud-minister Hennis (Defensie, VVD) Rutte „vermoedelijk” over mogelijke burgerdoden had ingelicht.

Maar politiek draait ook om procedures, dus die moet je doorhebben. En opmerkelijk genoeg protesteerde geen Kamerlid toen het Hawija-debat werd ingepland voor woensdagavond 19.00 uur.
Een bureaucratische keuze met politieke gevolgen. 

Elke Haagse routinier weet: wie de media-aandacht voor debatten wil onderdrukken, moet zorgen dat ze na 17.00 uur beginnen. 

De best bekeken avondjournaals – RTL (half 8) en NOS (8 uur) – hebben dan meestal geen hard nieuws: er zijn zelden al conclusies te trekken. En gevoelige avonddebatten duren algauw tot voorbij middernacht, zodat ook ochtendkranten geen eindresultaat kunnen brengen. 

Intussen is dan de volgende nieuwscyclus begonnen, waarin een debat van de avond tevoren oud nieuws is. 

Debattijdstippen worden bepaald door ambtenaren van de Kamer in overleg met de staf van een minister. Zeker bij Rutte zijn lastige debatten geregeld ’s avonds. 

Twee van de gevoeligste debatten over de dividendbelasting begonnen vorig jaar laat in de middag of daarna. Ook het debat over het Klimaatakkoord, afgelopen zomer, begon pas in de vooravond.
„Dat noemen we: even een onderwerp begraven”, zei een kabinetsadviseur deze week.

En zo werkte het ook woensdag: Den Haag was enorm bezig met het debat die avond – maar de mediaconsument moest hard werken om er iets van mee te krijgen.

Rutte zelf had ruim tevoren aangegeven dat hij in het debat de drie w’s zou doen – ‘wie wist wat wanneer’. Het betekende dat hij het leeuwendeel van Bijlevelds verdediging op zich nam. 

De oppositie smaalde over zijn vergeetachtigheid (hij wist het wel, hij verzwijgt het, dit is geen toeval meer, etc.), maar al na een half uurtje wist je: bewijs dat hij het wel wist hebben ze niet. 

In de beeldvorming was het zeker schadelijk voor Rutte. VVD’ers maken er graag harde grappen over – maar het lachen begint ze te vergaan. 

Het 130 kilometer-besluit, dalende peilingen, taaie coalitiepartners, een rechtervleugel(tje) met Rita-heimwee, en deze week, daags voor het debat, het wachtgeld van Dijkhoff. Erg veel klappen kort achter elkaar.

Wel viel op dat PvdA-leider Asscher, een van de beste debaters, afzijdig bleef. Er werd al weken rond verteld dat hij zelf destijds wist van de mogelijke burgerdoden, maar daarvoor ontbreekt bewijs. Verder vertelde de PvdA-leider intern dat hij als vice-premier nooit heeft gemerkt dat Rutte ongemakkelijke feiten voor zich hield. Hij zei: ik geloof Ruttes ontkenning. 

In het debat kwam de premier materieel ook niet in gevaar. De Kamer besteedde kostbare uren aan „aannemelijkheden” over zijn rol die hij soepel pareerde.

Dus toen Bijleveld het woord kreeg – haar positie was lastiger – was het laat en letten veel mensen amper nog op. En zo kwam het dat niet één Kamerlid reageerde toen de minister van Defensie de oppositie een gouden kans cadeau deed.

Intussen was, hoorde je achteraf, de sfeer in de coalitie weer bedorven geraakt. Voordewind (CU) benadrukte dat Hennis de Kamer ‘bewust’ onjuist informeerde – Rutte hield het tegen, de VVD ergerde zich. 

Nog pikanter was dat Belhaj (D66) toch nader onderzoek van Defensie naar het aantal burgerdoden afdwong, nu het kabinet claimde dat dit cijfer nog steeds onbekend is. Het leidde tot bozige commentaartjes uit de VVD-bankjes.

Dit laatste was illustratief voor de hele coalitie. Want net als bij die motie-Belhaj is de verhouding in de coalitie op gevoelige thema’s te vaak drie-één. De VVD wil iets niet, de andere drie zeggen: we doen het toch. 

In dit geval wilde de VVD vermijden dat nader onderzoek later tot nieuwe debatten met de premier leidt. Maar met steun van het CU, CDA én minister Bijleveld komt het er toch.

Het raakt aan een ongemak dat nu ook binnen de VVD hardop wordt benoemd: die partij heeft zich uitgeleverd aan deze coalitie, ze kan amper nog terug, en wordt in steeds ongemakkelijkere posities gedwongen. 

Maar aan de online zender Café Weltschmerz vertelde opiniepeiler Maurice de Hond laatst dat het voor de VVD lastig wordt bij nieuwe Kamerverkiezingen nog boven de 25 zetels te komen. Op rechts heeft hij met Wilders en Baudet twee opponenten. Het CDA komt met een nieuwe lijsttrekker. En na tien jaar lukt het een premier nog zelden nieuwe kiezers aan te boren.

Het past bij de ambiance van aftakeling die deze week in Den Haag hing. Al is het aftakeling zonder tegenspraak: een verzwakte coalitie en een oppositie die zelf te zwak is om dit bloot te leggen.

De Haagse Stemming 

De Haagse Stemming is de dagelijkse politieke nieuwsbrief van NRC. Per mail ontvangen? Schrijf je hier in.  Het belangrijkste nieuws van het Binnenhof en een inkijkje in de politieke dag die komen gaat. 

 

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 30 november 2019