EVEN RELATIVEREN/FILOSOFEREN OVER RUST, NERVOSITEIT & TIJD: De zuigende kracht / KIDS vs. VOLWASSENEN / GROENE Column Maartje Wortel beeld Femke van Heerikhuizen /

beeld Femke van Heerikhuizen 

'FEM' tekent niet alleen voor de Groene,

maar schuift ook aan bij uw activiteiten 

 

Column Maartje Wortel 

De zuigende kracht

Maartje Wortel beeld Femke van Heerikhuizen

18 juni 2025 – verschenen in nr. 25 De Originele Column en nog veel meer op groene.nl  ---  Hier ---

 

Vanwege een korte maar hartstochtelijke verliefdheid op een jongen die het leven mediterend doorbracht en zichzelf toch wel verlicht kon noemen – hij zei dingen als: ‘Er is duisternis, maar als je verlicht bent heb je, zoals een kleine lantaarn in het donker, zicht op de duisternis, krijgt de duisternis diepte.’

Vanwege de willekeurig in mij opgeslagen uitspraak: ‘Het moment heeft geen voor en geen na.’ Wat me weer deed denken aan Jan Wolkers die zei: ‘De eeuwigheid is dat moment waarvan je zegt dat zal ik nooit vergeten.’

Vanwege mijn vrienden die volgens eigen zeggen krankzinnig worden van mijn nervositeit en mij dientengevolge voor mijn verjaardag een zandloper gaven die er exact vijftien minuten over doet om het zand van de ene naar de andere kant te laten lopen. (Kijk hoe het zand zich verplaatst en probeer denkend niet na te denken. En als je toch denkt, vereenzelvig je niet met dat denken.)

Vanwege dat alles dus, zit ik weleens op een kussen, midden in de woonkamer, te staren naar die zandloper en onderga ik hoe de tijd stroomt.

Ik probeer me hartgrondig niet te vereenzelvigen met mijn gedachten aan boodschappen, op een of andere manier denk ik vaak aan ketchup, de ketchup komt op en verdwijnt, probeer me te herinneren of er iemand jarig is en hoe het komt dat ik dingen vergeet die ertoe doen en zaken onthoud die onbelangrijk zijn en dan of er onderscheid is en of ik in staat ben dat onderscheid te maken. Zenmeester Dogen heeft zoiets gezegd als: ‘Jezelf bestuderen is jezelf vergeten, als je jezelf bestudeert kom je erachter dat er geen vast ik is om vast te pakken.’

Nu kwam mijn kleine vriend A. op bezoek. Eerst wilde hij graag wat eten. Daarna wilde hij graag vermaakt worden. Hij kwam al snel tot de conclusie dat het aanbod voor vermaak aan mijn adres toch wat tegenviel. Met zijn handjes in zijn zij keek hij de kamer rond en zag twee zandlopers staan die zijn interesse trokken. De ene zandloper telt zoals ik al schreef vijftien minuten aan zand en de andere slechts drie minuten. De jongen wilde graag onderzoeken hoe vaak je de kleine zandloper om kon draaien terwijl de grote zandloper liep. De bedoeling was dat ik notities maakte. Steeds als ik mijn pen van het papier haalde riep hij: ‘Blijven schrijven!’ Of, zoals zenmeester Dogen zei: ‘De leegte geeft ons eindeloos veel taal.’

Het was duidelijk dat de kleine jongen de tijd zo efficiënt mogelijk door wilde komen. Aandachtig bekeek hij hoe het zand van de ene kant naar de andere kant viel. Hij wilde weten of het zand ooit verdween. Het eigenlijke antwoord, denkend aan de vergankelijkheid, is natuurlijk: ja. Om het niet onnodig ingewikkeld te maken zei ik: ‘Nee, dit zand verplaatst alleen van plek.’ Ik wees naar de zandloper om wat ik zei kracht bij te zetten. De jongen wilde op zijn beurt onderzoeken of wat ik zei waar was.

Naast de zandloper werd een stopwatch geplaatst die zowel de valtijd van de heen als van de terugweg moest timen. Dat duurde dus maar liefst zes minuten en de verveling sloeg toe. Mijn kleine vriend A. riep tijdens die eeuwigdurende minuten: Jij bent een kast. Jij bent een boek. Jij bent een koe. Jij bent een lamp. Hij bleef maar roepen. Alsof hij een ware zenmeester was die wilde laten zien: jij bent tienduizend dingen. Ik probeerde me niet beledigd te voelen en onderging het, tot het laatste zand in een meedogenloze draaikolk naar beneden werd gezogen. Het zand lijkt een tijdlang amper te bewegen en dan is het ineens razendsnel op. Er waren nog geen vijftien minuten verstreken of de kleine jongen en ik hadden onderzocht hoe tijd in de tijd stroomt, en hij en ik.

‘Opgelost’, riep de kleine jongen. En daar had hij gelijk in.

Lees ook:

Column

Ook die eend in dat bad, hoe onbeduidend en kinderachtig het misschien ook lijkt, is politiek

Maartje Wortel 4 juni 2025

 

SHARTIE AART DEKKER / NBA (MOCK) DRAF SI / ALS JE DEZE SPELER KENT...BEN JE EEN ABSOLUTE INSIDER! 'Nikola Jović', 'Nikola Jokic?', 'Nee, Nikola Jović!' /

#FIBA #NBADraft

Nikola Jovic | Mega Basket | 2021-22 Season Highlights

BasketballNews․com

SHARTIE AART DEKKER -  NBA (MOCK) DRAF SI 

'Nikola Jović', 'Nikola Jokic?', 'Nee, Nikola Jović!'

ALS JE DEZE SPELER KENT...BEN JE EEN ABSOLUTE INSIDER! 

Als je een beetje sportliefhebber bent, dan is zelfs in Nederland  - zo'n beetje de Basketball-woestijn van de wereld als het gaat om aandacht voor Wereld-sport Basketball in de Landelijke Media gaat -  de kans reëel dat je (recent, of eerder) weleens hebt gehoord van Nikola Jokic; deze 27-jarige Servische alleskunner bracht recent een uniek record op zijn naam: hij scoorde 2000+ punten, pakte 1000+ rebounds en deelde 500+ assists uit aan zijn medespelers in het seizoen 2021-2022 in de NBA, en dat had nog nooit iemand voor hem gedaan in de toch record-rijke-NBA.

Dus als je dan de naam Nikola Jovic tegenkomt, dan zou je zomaar kunnen denken 'dat moet een tikfout zijn!'

Maar nee, dat is niet het geval; Nikola Jovic is een 19-jarige opkomende sterspeler die getipt wordt als een mogelijke Eerste-ronde-NBA-Draft-keuze. Waarbij ik het vermoeden heb dat zijn naam-rijm met de sterspeler van de Denver Nuggets hem wellicht wel een heel klein beetje kan helpen aandacht te trekken. Een aandacht, dat is het allereerste wat je nodig hebt om in beeld te komen voor een NBA-Draft.

Sports Illustrated zette hem in haar Mock-Draft; een verschijnsel dat je kunt vergelijken met het bespreken van 'Brackets' voor March Madness  - niets zo leuk als (eindeloos) speculeren over wat er zou kunnen gaan gebeuren tijdens een Gehyped-Sports-Event! -  dus ieder Amerikaans Sport-platform heeft er wel eentje, op Nr. 29 in de eerste ronde. Tevens als eerste Internationale Spelers in de Draft van 2022; dan ben je op zijn minst een nadere beschouwing waard...

Hieronder het Scouting-report van SI betreffende Jovic, en via de link kun je de hele Mock-Draft van SI bekijken.

(AD)

29. Grizzlies: Nikola Jović, F, Mega Basket

Height: 6'10" | Weight: 210 | Age: 18

Jović is one of a few truly intriguing names in a weak international class, as a big playmaking forward with feasible NBA upside. He was a bit of a mixed bag this season but produced some intriguing performances, and his passing and ball skills make him a viable option, particularly if he stays overseas another year or two. Jović is not especially efficient yet, and he’s a very streaky jump shooter, but he was young for his level, and it’s hard to find guys his size with his skill level. The bigger issue is he’s not all that athletic and struggles defensively, something he’ll have to figure out in order to stay on the floor as an NBA regular.

Memphis has multiple firsts but doesn’t necessarily need two rookies on the roster, given the young talent already in the fold and in need of minutes. In this scenario, they take the international route with this second selection.

 

De hele SI-Mock-Draft vind je   ---  Hier  ---

 

 

SHARTIE AART DEKKER: 'Kans op een Betere Wereld!' - / AANRADER / NRC HUMOR: Ik wil grappig(er) worden, daar is een cursus voor_Comedy Wie aan stand-upcomedy wil doen kan op les gaan. „Grappen schrijven kan je trainen.”

NRC Illustratie Lotte Dijkstra

SHARTIE AART DEKKER

De Wereld Zou er Stukken op Vooruit Gaan, vermits mensen Meer Gevoel voor Humor zouden hebben

Als meer mensen de kunst van de Echte Humor en Gepast Gebruik daarvan onder de knie zouden hebben, in plaats van vele situaties waarin meer humorloze karakters de overhand hebben...

Zou de wereld er stukken mooier kunnen worden en veel ellende voorkomen kunnen worden., zou een cursus als die obderstaand in een NRC-verhaal wordt beschreven wellicht verplichte kost voor iedereen (bijvoorbeeld op school en met trainingen op latere leeftijd) moeten zijn...lijkt me de investeringen meer dan waard!

En aangezien een mens altijd wat kan leren, en zich altijd kan blijven verbeteren

(AD)

Ik wil grappig(er) worden, daar is een cursus voor_Comedy Wie aan stand-upcomedy wil doen kan op les gaan. „Grappen schrijven kan je trainen.”

• Anouk Kragtwijk 14 november 2019 om 14:15 Leestijd 5 minuten - Originele Artikel op NRC.nl
  

Het is april 2018 en ik sta op een podium. Een groep van tien onbekenden bekijkt me van top tot teen. „Je bent denk ik vegetariër”, „Jij eet van die vieze maar gezonde ontbijtjes met bessen enzo”, „Je houdt van cultuur”, „Je hebt een vriend maar je bent niet getrouwd”, „Je bent een renchick”, „Je woont in Hilversum ofzo.”

Ik ben totaal verbaasd, de eerste indruk die zij van mij hebben klopt bijna helemaal. ’s Ochtends maak ik inderdaad met amandelmelk en boekweitvlokken een ontbijt dat zo stevig is dat je er ook een muurtje mee zou kunnen metselen. Ik heb fanatiek aan atletiek gedaan. Dieren eet ik niet meer sinds mijn vijftiende. Trouwen ga ik niet, al woon ik al jaren samen. Ik schrijf voor de cultuurredactie van NRC. Enige fout: ik woon niet in Hilversum, wel in Heemstede. Net zo wit, net zo rijk, net zoveel mensen lid van de hockeyclub.


Het is de eerste oefening van de comedycursus van Roel C. Verburg, gitaarkomiek en stand-upcomedian bij het Amsterdamse Comedy Cafe, waar ik aan meedoe. Ik wil grappig worden, maar ja, hoe doe je dat? De cursus zit al jarenlang elk kwartaal helemaal vol. De deelnemers, onder wie verplegers, engineers en socialemediaconsultants, willen niet allemaal net als ik op het podium staan, maar wel graag leren hoe ze grappig kunnen worden. Ook veel nieuwe bekende namen in de comedyscene begonnen bij Verburg, zoals Kasper van der Laan, winnaar van de publieksprijs van het Leids Cabaret Festival 2018, en Tex de Wit, schrijver bij Zondag met Lubach. Verburg: „Ik pretendeer niet dat je meteen comedian wordt met uitverkochte zalen”, zegt Verburg, „ik kan mensen niet grappig maken, alleen wel grappiger.”

De eerste oefening over de eerste indruk is belangrijk, legt hij uit. „Als iemand die heel dik is zegt ‘ik moet op dieet’, dan kunnen mensen lachen uit herkenning. Als iemand heel dun is en dat zegt , weet je dat de grap ironisch is bedoeld. Maar ik had een comedy-collega die niet heel dik was en die zei dat hij op dieet moest. Je hoorde het publiek denken: is dat zo? Huh? En dan werkt je grap dus niet.”
Toch wordt het belang van die eerste oefening veel comedians pas na veel optredens duidelijk. Mij ook. Wel meteen toepasbaar is de definitie van een grap: een doorgaans logisch maar onverwacht vervolg. Of de tip dat het belangrijkste woord in een grap altijd aan het einde van de zin moet.

Mindmappen en associëren

Verburg raadt aan om te gaan mindmappen, associaties zijn enorm belangrijk voor grappen. „Vooral voor een onderwerp dat je boeit of dat jou typeert.” Ik denk na over mijn hobby’s en weet meteen welk woord ik op mijn kladblok moet schrijven: klimaatverandering. Ik maak lijntjes met Shell, olie, CO₂, smeltende ijskappen, ijsberen, gas, Groningers, Freek de Jonge. Hilarische onderwerpen voor comedy natuurlijk. 

Even daarvoor heeft Verburg een aantal woorden opgeschreven: zelfspot, vergelijking, tegenstelling, projectie, typetje, herkenning, afzeiken, de waarheid, vergroting, 1-2-3’tje, understatement: grapvormen waar je je associaties in kunt gieten. Verburg: „Als ik nu een grap wil maken, pak ik deze lijst er natuurlijk niet meer bij. Heel af en toe denk ik nog: deze grap werkt niet, moet ik de vorm veranderen? Laatst had ik een 1-2-3’tje bedacht. Ik had: sommige mensen geven fooi in een café, anderen in een restaurant en ik geef fooi in een bank. Dat werkte niet. De vergelijking die ik daarna maakte werkte ook niet. En toen dacht ik, ik moet gewoon zeggen wat het is: ik geef graag fooi aan mensen die nooit fooi krijgen, ik geef bijvoorbeeld fooi in een bank. Dat werkte wel, de gedachte zelf is al een onlogisch vervolg.”

Ik vermoed dat het dorp met meer koeien dan inwoners mij bij mijn eerste zin al kwijt was

Jasper van der Veen - Over agressie

Jasper van der Veen won dit jaar het Leids Cabaret Festival. Hij volgde niet de hele cursus bij Verburg maar wel een paar lessen: „Die brachten techniek in het warrige verhaal dat ik als beginnend comedian aan het vertellen was.” Ook Gerthein Boersma, redacteur bij Dit Was Het Nieuws en oud-schrijver bij Zondag met Lubach, kreeg les van Verburg: „Het was superfijn, maar daarna begon het echte werk.” Een van de uitdagingen voor comedians is puzzelen met de kloof, het verschil tussen de opbouw van een grap en de inkopper. Boersma: „Die kloof moet niet te klein zijn, anders is de clou niet onverwacht. Maar ook niet te groot, want dan moet het publiek zelf te grote stappen maken. En soms is het ook leuk als niet iedereen je grap begrijpt. Ik had ooit deze: ‘Roel van Velzen heeft gezegd dat het leven net is als een rollercoaster. Maar hoe weet hij dat nou?’ Vaak lachte maar de helft. Als ik in een gulle bui was legde ik uiteindelijk uit dat Van Velzen niet in achtbanen mag. Dan lachte de andere helft.”

De weken na de theorieles gaan we met z’n allen spuien, verfijnen, schrappen en voor elkaar optreden . Ik schrijf dingen op die ik opvallend vind: Groningers die koken op gas, of dat ik om milieuredenen liever niet in een vliegtuig zit en daarom mijn schoonouders uit Portugal maar hiernaartoe laat komen. Na tien weken mag ik tien minuten optreden. Het publiek lacht hard. Op dat moment weet ik één ding zeker: ik ben echt absurd grappig. 

Ik mag vaker spelen. Bijvoorbeeld begin december 2018 in een dorpscafé in Wijdenes, een dorpje vlakbij Hoorn met 1.300 inwoners. Ik begin weer voortvarend met mijn klimaatgrappen. Aan de bar zit een man met klompen aan. Hij draait zich na de eerste opmerking hoofdschuddend om. De zaal is voor de rest doodstil. Ik denk alleen maar: wat doe ik hier? Hoezo dacht ik dat ik grappig zou kunnen zijn? Waarom zit ik niet in mijn onesie thuis op de bank de herhaling van Heel Holland Bakt te kijken?

Grappig zijn is meer dan grappen schieten

Ik leerde die avond in december op een vrij pijnlijke manier: grappig zijn is meer dan grappen schieten. „Grappen schrijven is een bepaalde manier van denken en dat kan je goed trainen”, vertelt de Nederlandse hoogleraar cultuursociologie Giselinde Kuipers die sinds kort werkt aan de Katholieke Universiteit Leuven. Ze deed jarenlang onderzoek naar humor. „Maar grappig zijn is eigenlijk een recept waarbij je verschillende ingrediënten moet doseren. Heel belangrijk is dat een comedian de zaal goed aanvoelt. Maak verbinding en reageer op de signalen van het publiek. Je zegt eigenlijk: ik ga met jou mijn wereldbeeld delen en ik hoop dat je meegaat. Maar je moet continu checken of ze wel mee zijn.” Een grap heeft ook altijd iets grensoverschrijdends. „Het is wel zoeken naar een balans. Als je meteen losgaat, kan het publiek denken: wat is dit voor hufter? En over sommige groepen mag je hardere grappen maken dan over andere.” Waarom? Door ingrediënt nummer drie: „Humor haalt dingen omlaag. Als je grappen maakt over mensen die een zwakkere positie hebben in de maatschappij kan het publiek denken: dit vind ik niet meer grappig. Maar mensen vinden het juist wel grappig als je machthebbers uitdaagt.” Kuipers: „Ten slotte moet je iets met je uiterlijk of met je stem doen waardoor mensen begrijpen dat je niet serieus bent. Maar dat verschilt ook per opleidingsniveau van het publiek.”

Ik denk terug aan mijn avond in Wijdenes en er vallen kwartjes. Ik vermoed dat het dorp met meer koeien dan inwoners mij bij mijn eerste zin al kwijt was: „Hallo ik ben Anouk, ik ben een idealist en ik eet geen vlees.” Ik ben na die realisatie in de war, betekent dit dat ik mijn materiaal dan moet aanpassen aan het publiek? 

NRC Illustratie Lotte Dijkstra

„Nee”, zegt Van der Veen. „Comedy wordt juist interessanter als je je eigen verhaal vertelt. Ik heb een beetje idealeschoonzoonuitstraling en mijn optredens gingen daarom nooit fout, mensen moesten altijd wel lachen. Maar bij mij ging nooit het dak eraf. Ik heb nu geleerd om nog persoonlijker te worden en daarmee ook grensoverschrijdender. Dat betekent dat mensen mij soms echt niet trekken. En ja, ik moet daarom harder werken om hen voor me te winnen. Maar als dat nu lukt, lachen ze zoveel harder.” Hij schrijft zijn materiaal ook anders. „Vroeger ging ik in een café zitten, keek ik om me heen, zag een lamp hangen en dacht ik: wat zou het publiek daar grappig aan vinden? Nu denk ik: wat wil ik zeggen?”

Lees ook: ‘Je kunt niets faken in een comedyclub’

Je eigen verhaal mengen met het beeld dat andere mensen van je krijgen, is dat wat een goede comedian doet? Ik denk na over mijn eigen persoonlijkheid. Ik ben een veel te fanatieke, dunne veganist die vrij streng is voor zichzelf en voor de mensen om zich heen. Dat moralisme vinden sommige mensen in het publiek natuurlijk superfrustrerend. Ik besluit de frustratie die ik opwek te gebruiken in mijn optreden. Het publiek lacht direct om mijn nieuwe introductie. Even denk ik weer dat ik het heb begrepen.

Maar dat kan ik wel vergeten, lacht Van der Veen. „Uiteindelijk heb ik ook weer veel losgelaten van wat mensen adviseerden: iedereen is namelijk op zijn eigen manier grappig. Als comedian moet je om beter te worden de hele tijd dingen uitproberen waar het publiek niet altijd meteen goed op reageert. En als je een aantal goede avonden hebt gehad en denkt dat je eindelijk begrijpt hoe comedy werkt, gaat het de volgende keer weer helemaal mis.”

**

1996, 's-Hertogenbosch NL

Illustrator

Opleidingen:

-Koningstheateracademie (Bachelor of Cabaret)

-Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (Bachelor of Design Illustration)

Stage:

NRC Media (Illustratie)

Lotte heeft gewerkt voor opdrachtgevers zoals o.a:

Vogelbescherming Nederland, NRC Next, NRC Handelsblad, HKU University Of The Arts Utrecht, De Helling Groenlinks, Humanities Honours, Drawing the Times, Dutch Design Week Eindhoven, Wereldwinkel, Het Nationaal Comité 4 en 5 mei, Humanitas.