De Groene Amsterdammer loopt vaak voorop als het gaat om het op de kaart zetten van onderwerpen, en slaat de spijker meestal op de kop. Maar 22 jaar van tevoren...is wel heel lang..!
Wat bracht de Groene Amsterdammer nog meer in die editie?
Dit:
Mijn Passie? Delen(want 'Gedeelde Vreugd=Dubbele Vreugd & Gedeelde Smart=Halve Smart).Zie mijn Blog-bijdragen dus als mijn middel om wat me interesseert te delen. Als Links, Reposts, en regelmatig in de vorm van Column, Analyse of Commentaar & al dan niet bijtend, ironisch, of roerend statement. Mijn intentie is iedere dag iets van waarde door te geven... Ik krijg ook graag feedback; dus Volgen en Reageren stel ik zeer op prijs!
Wat bracht de Groene Amsterdammer nog meer in die editie?
Dit:
Rutger van der Hoeven beeld Milo
– verschenen in nr. 12
Het huidige moment in de wereldpolitiek is vele dingen tegelijk, maar één ding is het niet: saai. Terwijl twee van de machtigste mannen ter wereld hun helpers wegsturen om Europa’s vrede en veiligheid onderling te regelen, beleeft Duitsland een tweede Wende, wacht in Scheveningen de ex-president van een groot land op zijn berechting en ontvangt Frankrijk generaals uit praktisch alle westerse landen minus de VS voor een overleg dat luttele weken geleden nog nauwelijks voor te stellen was.
Zelfs Europa is niet meer saai. Het continent en zijn unie stonden decennialang garant voor glazige ogen op feestjes en diepterecords aan lezers of kijkers voor elk medium dat Europa als onderwerp naar voren schoof. Maar dat slaat in rap tempo om. Dat president Trump bezig is to make Europe great again is al bijna een cliché: zijn vijandigheid blaast de Europese samenwerking nieuw leven in en maakt haar tot een thema dat zich op de lijst politieke prioriteiten van Europese kiezers en partijen naast migratie en levensonderhoud wringt.
Natuurlijk is niet iedereen het met elkaar eens. Het internationale nieuws is zo veel, zo verwarrend en speelt op zoveel fronten tegelijk dat het huidige moment een soort Rorschachtest is. Sommigen zien een parmantig Europa met leiders die bezig zijn met ‘how can I make this about me?’, die veel declaraties en hoempapa laten uitgaan en weinig klaarspelen in een wereld die afgezien van Trumps theater in wezen weinig is veranderd. Anderen zien juist een angstig continent dat met de rug tegen de muur staat en zichzelf zelfvertrouwen probeert in te praten terwijl het onwennig stappen zet die jaren over datum zijn.
Het verwarrende is dat beide tegelijk waar zijn. Vrede in Oekraïne kan zomaar worden getekend én kan nog jaren buiten bereik blijven, de VS kunnen zich voor volledige rehabilitatie van Rusland inspannen of zwaardere sancties instellen, aan de bondgenootschappen van Nederland en andere landen is feitelijk niets veranderd en tegelijk van alles. En ondertussen krijgt Europa het vaandel toegeworpen van de democratische wereld terwijl het zich in een ‘democratische recessie’ bevindt, volgens het samenwerkingsverband van ngo’s Civil Liberties Union for Europe. Maar liefst zes EU-regeringen ‘ondermijnen opzettelijk de rechtsstaat in bijna alle opzichten’ terwijl in Servië, dat door vier ervan bijna wordt omsingeld, honderdduizenden mensen voor democratie en vrijheid demonstreren.
Wat te doen? Als de Rorschachtest uiteindelijk een keuze betekent tussen een nationaal gerichte en afzijdige koers of een Europese koers die actief op onze veiligheid is gericht, dan valt de publieke keuze duidelijk op de tweede. Vier op de vijf Europeanen willen meer Europese samenwerking op defensiegebied, volgens de Eurobarometer; twee derde wil meer gedeelde Europese uitgaven op dit terrein. Peilingen geven ook aan dat Europeanen zich naar elkaar wenden – zes op de zeven Duitsers noemden Frankrijk ‘betrouwbaar’, een op de zes vond dat van de VS.
Misschien is dat met de moed der wanhoop, maar het kan ook moeilijk anders. De publieke disciplinering van Oekraïne door de VS maakte letterlijk zichtbaar wat kwetsbaarheid in de wereld van nu kan betekenen: vernedering, afpersing en in de steek gelaten worden terwijl je wordt aangevallen, en natuurlijk dat je grondgebied over je hoofd wordt verkaveld.
En dus gaat niet alleen de Europese samenwerking een paar versnellingen hoger, maar bereiden Europese landen zich ook afzonderlijk voor op wat mogelijk is. ‘Die mooie goede vrede komt niet meer langs. De wereld is echt serieus veranderd’, zegt Onno Eichelsheim, onze hoogste militair, tegen Joost Ingen-Housz en Margreet Fogteloo. Voor hun achtergrond verhaal liepen zij tussen de stellingkasten met Nederlands rampbestrijdingsmateriaal dat na jaren van afknibbelen nu wordt opgetast, en door ruimtes die voor crisisoverleg worden gereserveerd voor als Nederland platligt.
En zo gaat het in heel Europa, een continent dat decennialang keek naar de Rorschachtest van wat er in de wereld gebeurde, en daar niet iets in las waar Europa wat aan moest doen. Dat is inderdaad verleden tijd.
Er zijn veel rare hersenaandoeningen die een mens kan hebben. Ik noem bijvoorbeeld het buitenlandsaccent-syndroom waarbij mensen na hersenletsel, of soms zelfs spontaan, plotseling met een buitenlands accent spreken, Frans of zo, zelfs al zijn ze nooit in Frankrijk geweest. Of het Alice in Wonderland-syndroom: dan vervormt bij vlagen de werkelijkheid en lijken objecten veel verder weg of juist dichterbij dan ze in werkelijkheid zijn, je eigen hand kan monsterlijke proporties aannemen (ik had dit zelf als kind, altijd ’s avonds in bed, het is overgegaan). Maar de raarste aandoening is toch wel het Anton-syndroom.
Bij het Anton-syndroom is iemand blind, maar ontkent hij dat. Ik citeer van Wiki: ‘Vragen of hun zicht verslechterd is beantwoorden ze ontkennend, vaak op een felle toon. Houdt men hun voorwerpen voor, dan beschrijven ze deze levendig doch verkeerd.’ Dit laatste wordt ook wel confabulatie genoemd: de patiënt fabuleert een werkelijkheid waar zijn hersenen beelden bij construeren.
En nu hoef ik deze natuurlijk niet in te koppen, maar ik doe het toch, want is dit nu geen mooie metafoor? Ondanks ontstellend veel tegenbewijs, je hoeft alleen maar je ogen te gebruiken, blijft iemand volhouden dat Israël zichzelf verdedigt, dat hordes asielzoekers onze grenzen bedreigen, dat Trump voor de vrijheid van gewone burgers strijdt, dat klimaatopwarming niet bestaat. En dat allemaal op dezelfde felle toon.
Er valt niet tegenop te discussiëren, weet ik dankzij de eindeloze WhatsApp-gesprekken met mijn complotdenkervriend. Feiten helpen niet, en elke discussie eindigt bovendien in dezelfde dode hoek: volgens mijn complotdenkervriend komt al het kwaad van links. Links fabuleert, liegt, moraliseert, onderdrukt. Hij begrijpt niet dat ik dat niet zie.
Misschien zijn we allemaal wel blind, maar door het Anton-syndroom begreep ik opeens: dit is een strijd over de werkelijkheid. Wat is echt? Rechtse populisten hebben een eenduidig verhaal geconstrueerd over hoe de wereld nu, op dit moment, werkt. Met de ondergang van het avondland en een linkse vijand die ons allen bedreigt. Vooral in de vorm van asielzoekers, transgenders, moslims en iedere andere afwijking van de norm.
Aan de linkerkant van het politieke spectrum daarentegen zijn ze nog steeds publiekelijk op zoek naar een goed verhaal over de toekomst. Iets met inclusie en samen en hoop. Niet te woke. Laten zien waar we heen willen met dit land! De door mijn complotdenkende vriend zo verafschuwde moraliteit klinkt voortdurend door in de wens om ‘aan de juiste kant van de geschiedenis te staan’: alsof de toekomst het laatste oordeel zal vellen, het grote gelijk. Maar het gaat niet om de toekomst, het gaat om nu.
Beschrijf dus de werkelijkheid, zou ik zeggen. Zodat mensen begrijpen wat ze zien. Vertel ze over de vermarkting van alles van waarde, en dat er bijvoorbeeld nog tientallen andere private-equityfondsen als KKR zijn. Fondsen die niet alleen festivals en uitgeverijen opkopen, maar ook hele woonblokken, parkeerterreinen en pakjes boter. De winsten daarvan worden mede geïnvesteerd in de wapenindustrie. En vertel dan ook meteen, dat lijkt me nou fijn, wie er precies wint bij die aangekondigde, enorme verhoging van het defensiebudget.
Laat zien dat de vijand niet de vreemdeling is, maar het grootkapitaal. Ja, zet mensen die zonnebril op uit de cultfilm They Live. ‘I once was blind, but now I can see.’
Om me heen hebben steeds meer mensen het gevoel dat ze gek aan het worden zijn. We zíen toch gewoon wat er in Palestina gebeurt? De dubbele standaarden, de ongelijkheid die groeit, de uitputting van mens, dier en aarde door multinationals? Benoem dat dan ook. In plaats daarvan horen we politici, links en rechts, elke dag weer het onverdedigbare verdedigen. Sanewashing is de term die ik onlangs tegenkwam: doen alsof normaal is wat niet normaal is.
Het heeft wel wat weg van het Cotard-syndroom, bedacht ik in mijn rabbithole van rare hersenaandoeningen. Het wordt ook wel het levende lijk-syndroom genoemd. Mensen die eraan lijden denken dat ze dood zijn. Zo voelt het misschien nog het meest: te moeten functioneren in een wereld waar langzaam het leven uit gezogen wordt, en geen van onze machthebbers die de doodskreten hoort.
Marian Donner 11 juni 2025
WEG UIT DEN HAAG / SHARTIE AART DEKKER N.A.V: Groene Recensie ´Schepper ´- ´Pipe Dream´, een documentaire over Theo Jansen en zijn Wind-/Strandbeesten
Als je 32 jaar in een stad - Den Haag - hebt gewoond, dan zijn er daar veel dingen die je bijblijven. Als dingen die echt uniek zijn, zich dan ook nog eens op een paar honderd meter van het huis waar je 20 jaar woonde ontwikkelen, en uiteindelijk wereldwijd bekendheid verwerven, dan heeft zoiets je aandacht en die blijft, ook verhuis je er vandaan.
Theo Jansen, de kunstenaar, uitvinder en technoloog die de Windbeesten / Strandbeesten die de zichzelf op de wind voortbewegen bedacht en uitwerkte, had zijn atelier op de hoge geluidswal die mijn woonwijk Ypenburg een beetje af moest schermen van verkeersoverlast van de A13 en A4.
Ik ging de af en toe weleens kijken wat er allemaal gebeurde hoog boven Ypenburg, helaas was Jansen nooit aan het werk als ik er - soms met gasten - een kijkje kwam nemen. Maar dat de man iets unieks deed, en dat het concept zich steeds verder ontwikkelde kon je nauwelijks ontgaan; natuurlijk werd er lokaal regelmatig aandacht aan gegeven in de vier (4!) huis-aan-huis-bladen die we in de bus kregen, op lokale en regionale TV en Radio, en uiteindelijk ook in de landelijke media.
En dit jaar zag ik dus bovenstaande documentaire.
De moeite waard!
Ben benieuwd naar hoe het verder gaat...
Volgens mij is het atelier er trouwens nog steeds, dus als het je wat lijkt...
29 januari 2025 – verschenen in nr. 05 Originele artikel --- Hier ---
Theo Jansen bij een van zijn strandbeesten © AVROTROS
Een passant vraagt aan Theo Jansen, bij zee werkend aan een van zijn strandbeesten, of wat hij maakt ook ‘any functionality’ heeft. ‘Nee, het is kunst.’ Weg is de man. Grijnzend zegt de Hollandse Leonardo: ‘Als ze vragen wat ik maak, zeg ik meestal “kunst”. Dan houdt het meteen op. Hebben ze medelijden.’ Het is natuurlijk ook geen doen uit te leggen dat het gaat om iets veel groters. Om een totaal nieuwe stap in de evolutie. Want Theo is Schepper. Die (helaas?) zijn creaturen nog steeds moet repareren, bewaken en beschermen. Hij heeft ook niet de illusie dat ze in de komende jaren zelfvoorzienend en_ storm-proof_ zullen zijn. Misschien dat het over twee decennia zover is. Zelf maakt hij dat waarschijnlijk niet meer mee: zijn as zal in hun biotoop uitgestrooid worden. Maar hopelijk nemen jongere scheppers zijn werk over, de evolutie voorthelpend.
Serieus of grap? Ergens daartussenin lijkt me. Toen hij in 1990 met de beesten begon dacht hij een soort God te zijn. Hij probeerde ‘nieuwe levensvormen’ te maken die op stranden moesten overleven. Maar steeds meer kwam het besef dat hij eerder hun slaaf en bediende is, eeuwig bijstellend, schroevend, knutselend. Dan had hij (zeg ik) natuurlijk kunnen stoppen, daarmee ons berovend van zijn vrolijke, mooie, blij makende beesten, die, meer dan welk ander artefact dat ik ken, wel degelijk de indruk wekken niet alleen buizen, touwen, plastic zeilen te zijn, maar autonome, skeletgelijkende maar levende wezens. Futuristisch en prehistorisch. Vaak groot, en tegelijk van grote elegantie. Om bij te grijnzen maar ook licht ontroerd te raken. En dan ken ik ze alleen maar van foto’s, documentaires, YouTube-filmpjes. Wat moet het adembenemend zijn ze te zien bewegen, lopen in hun schitterende biotoop, tussen zee in altijd wisselende kleuren, dito luchten, duinen, helmgras en strand.
In sommige shots zie je ook het sterke effect op passanten, wandelaars, strandgasten. In andere zie je die mirakeldieren juist in een haast lege omgeving (logisch, in drukte valt slecht te manoeuvreren) waarbij opvalt dat de enkele passant zelfs niet stilhoudt. Zouden ze daar boven Scheveningen al gewend zijn aan deze nazaten van de_ Animaris derba_ of Animaris circodentis waar we de door Jansen gemaakte grafstenen van zien? Gesneuveld door storm waarschijnlijk.
Man op leeftijd, met uitzicht op zee, alleen en ingelukkig. Die ons, zegt hij, een sprookje vertelt, een droom met wortels in de werkelijkheid. Die Nikolov, de Bulgaarse regisseur, verdenkt van een teveel aan bewondering voor zijn persoonlijkheid._ ‘The legend’_ moet gewoon naar de wc. In Nikolov ziet hij ook zijn eigen naïveteit. Die nodig is om ergens in te geloven. Zoals iedereen, de mensheid, irrationeel optimisme nodig heeft, ‘anders overleven we niet’. Veel opnames lijken me een paar jaar oud. Hopelijk blijft dat optimisme overeind. Actualiteit lijkt niet zijn ding. Evolutie kent geen waan van de dag.
Arjan Reinders 22 april 2020
Nikolay Nikolov, Zachery Alfred, Pipe Dream: De strandbeesten van Theo Jansen, AVROTROS Close Up, dinsdag 4 februari, NPO 2, 22.40 uur
We kunnen niet meer wachten, fossiel moet de wereld uit. Teken het burgerinitiatief en roep de Tweede Kamer op om zich actief in te zetten voor een bindend verdrag! #AfscheidVanFossiel https://t.co/V2DZPABX1c
— Aart Dekker (@AartDekker) November 10, 2024
Een PVV-regering kunnen we best aan, zegt topambtenaar @DickSchoof https://t.co/t3WGf8z4gc via @DeGroene Kabinet #engerds1 Schoof #gevaarlijkcapabel
— Aart Dekker (@AartDekker) May 28, 2024
Wat mij vandaag in toenemende mate verbaast:
- al die politieke ´duiders´ en ´kenners´, die deden alsof deze man uit het niets kwam, alsof ze nog nooit van hem hadden gehoord.
- ik ben echt geen full-time politieke junkie - zoals veel van de bovengenoemden, die er zelfs voor worden betaald! - toch ken ik deze man al decennia lang, en weet ik hoe hij in het verleden - door mensen die dagelijks te maken hadden met zijn beleid en denkbeelden - als ambtenaar! - werd geduid; als de bouwer van een systeem met tenminste ´nazistische trekjes´ en dan druk ik me nog wat aan de zwakke kant uit... (voor mensen die echt serieus van gedachten willen wisselen wil ik het 1-op-1 wel verder toelichten), het internet wordt geacht ´alles bewaard te blijven´, dus eenieder moet het kunnen vinden!
- ik had nooit gedacht dit te zullen zeggen; maar ik had 100x liever Marco Pastors in zijn plek gezien!
- vandaar: #engerds1 - Schoof; #gevaarlijkcapabel
SHARTIE AART DEKKER #formatie
'T WORDT NU MENENS, want na 4 maanden spielerei gaat het nu over beleid en geld
Na 'slechts' vier maanden 'Basiscursus formeren voor (extremistisch) rechts, waar de uitwassen, vingeroefeningen, politieke spelletjes, het geTweet, de media-optredens en het geruzie, etc, etc, ook...nou ja, 'Typisch Rechts' waren...
Wordt het nu voor het eerst echt menens; nu zullen de drie Rookie partijleiders en de Oude Vos - die natuurlijk zijn streken nooit zal verliezen - hun zeer diverse partijprogramma's moeten gaan vertalen in beleidsvoornemens en de bijbehorende financiële cijfers.
Aangezien één van die partijleiders - Omtzigt - ontzettend goed kan rekenen, maar de andere drie stukken minder - waarbij Caroline van der Plas (@lientje1967) al problemen schijnt te hebben met de Tafel-van-3 (B's) - en de emoties achter de potdichte formatiedeuren naar verluid hoog oplopen, gaat het script van de film 'The Making of Wilders-I' nu echt geschreven worden.
Wellicht kunnen de formateurs á la Wouter Bos een kaartspelletje bedenken waarin de leidertjes in spé wellicht in spelvorm de sfeer nog een beetje goed kunnen houden terwijl ze hun partij-diamanten moeten gaan uitruilen? Alhoewel...juist aan de spelletjes-tafel willen de emoties tussen niet geheel volwassenen nog weleens hoog oplopen...
Acht, ik weet het ook niet hoe dot verder moet/gaat...
Dus we w8chten weer vrolijk acht(8) weken af tot het volgende verslag... Kan me niet voorstellen dat we eerder rook van welke kleur dan ook te zien gaan krijgen..!
Mocht ik gelijk krijgen zijn we dan inmiddels een half jaar aan het formeren; tot zover de sprookjes van 'Slagvaardig Rechts'! We zullen nog eens terugverlangen naar D66 aan de formatietafel..!
Terwijl ik smacht naar een echte 'Vader des Vaderlands' als nieuwe premier...zeg maar Emile Roemer...maar alhoewel 'hij genoemd wordt' - en het dan pas echt een breed gedragen extra-parlementair kabinet met ongetwijfeld een Goed Programma zou opleveren - zal dat de Ultrarechtse leidertjes toch echt een straat te ver zijn...
E.e.a. naar aanleiding van onderstaande column in 'de Groene' die al voor de Verkiezingen van 23 november 2023 duidelijk maakte waar 'm de echte kneep zou komen te zitten...
De aloude mythes over het begrotingsbeleid zijn terug van weggeweest. Toekomstige generaties zijn er het voornaamste slachtoffer van.
– verschenen in nr. 46-47
Het was de Britse premier Margaret Thatcher die in de jaren tachtig de metafoor van het ‘huishoudboekje’ populariseerde. De gedachte is dat een overheid, net als een huishouden, niet meer moet uitgeven dan dat ze binnenkrijgt. ‘Er was een regering voor nodig, geleid door een vrouw die gewend is om een huishouden te bestieren, om de begroting op orde te brengen en wat over te laten voor tegenvallers’, zei Thatcher trots aan het einde van haar termijn.
De metafoor is bedrieglijk. Een van de eerste dingen die een macro-econoom leert is dat de begroting van een overheid niet te vergelijken is met die van een huishouden. Alleen al vanwege het basale feit dat een huishouden geen belasting kan heffen en geen geldpers heeft. De retoriek van het huishoudboekje kende een wederopleving na de financiële crisis van 2008. Toen hamerde minister van Financiën Jan Kees de Jager er op de televisie op dat ‘het huishoudboekje op orde moet’ en dat ‘de rekening niet bij komende generaties gelegd moet worden’.
De econoom Dirk Bezemer noemde dat in dit blad een vorm van ‘fiscaal populisme’. Jesse Frederik schreef een van zijn eerste stukken over waarom dat beroep op toekomstige generaties zo onzinnig is. We schuiven namelijk niet alleen de schulden door naar volgende generaties, maar ook de opbrengsten van overheidsuitgaven. Wat we nu besteden aan onderwijs, infrastructuur, zorg of klimaat, daar plukken komende generaties de vruchten van. Bovendien gaat het bij overheidsschulden veelal om geld dat we aan onszelf verschuldigd zijn. Het zijn tenslotte leningen van Nederlandse burgers aan de overheid, via onze spaarrekeningen en pensioenen.
De econoom Paul Krugman stelde in zijn boek Arguing with Zombies dat je dit soort retoriek eindeloos kunt ontkrachten. Maar net als in een slechte zombiefilm komen de ideeën telkens weer tot leven, simpelweg omdat ze een ideologische agenda dienen.
Het is dan ook geenszins onschuldig dat het partijprogramma van Nieuw Sociaal Contract een hoofdstuk over de overheidsfinanciën bevat dat grossiert in dit soort zombie-retoriek. ‘Het financiële huishoudboekje moet op orde zijn’, zo opent het, ‘wat er niet binnenkomt kan de overheid ook niet uitgeven.’ En een paar zinnen later: ‘We willen onze toekomstige generaties niet opzadelen met ons gebrek aan discipline.’ Pieter Omtzigt is econometrist, hij weet dat dit economische onzin is.
Dat Omtzigt vindt dat Rutte IV te lichtzinnig geld heeft gespendeerd is op zich goed te begrijpen. Ingegeven door de lage rentes van de afgelopen jaren heeft het uitgaande kabinet flink wat fondsen opgezet en geld uitgekeerd, zonder duidelijk plan of verantwoording. Alleen leidt deze kritiek bij nsc niet tot een pleidooi voor betere planning en verantwoording, maar wordt het een argument tegen overheidssubsidies als zodanig.
Het ‘toekomstige generaties’-argument heeft nu een cynischer lading dan voorheen. nsc gebruikt het namelijk om een ‘uitgavenplafond’ te bepleiten voor onder meer klimaatuitgaven. De partij wil het Klimaatfonds schrappen en groene subsidies inperken. nsc wil dus op korte termijn de klimaatambities inperken om het huishoudboekje op orde te krijgen. En dat alles in naam van toekomstige generaties, die straks de klimaatschade voor hun kiezen krijgen.
Het past in een bredere trend. Ook in Brussel wil men terug naar de begrotingsorthodoxie. Begin volgend jaar zullen de Europese begrotingsregels weer ingaan. Strikte toepassing daarvan zal het onmogelijk maken om de benodigde overheidsinvesteringen voor de groene transitie bij elkaar te krijgen. Volgens een recent rapport van de Britse denktank New Economics Foundation zal slechts de helft van Europa in staat zijn genoeg te investeren om de klimaatdoelstellingen te halen. Nederland hoort daar niet bij.
Het probleem is dat er nu kosten moeten worden gemaakt voor de transitie, terwijl de opbrengsten daarvan in de toekomst nog onzeker zijn. Lange tijd waren de economische schattingen van toekomstige klimaatschade veel te optimistisch. William Nordhaus, de invloedrijkste econoom op het gebied van klimaatschade is een onverbeterlijke optimist die een opwarming van 2,7 tot 3,5 graden als economisch ideaal ziet. Dit is een temperatuurstijging die door de klimaatwetenschap als ‘catastrofaal’ wordt omschreven.
De lang toonaangevende modellen van Nordhaus hebben de absurde vooraanname dat klimaatverandering geen impact zal hebben op economische activiteiten die binnen plaatsvinden. Om het nog erger te maken werd in 2018 besloten om Nordhaus de Nobelprijs voor de Economie uit te reiken. Het cpb tapte onlangs uit eenzelfde vaatje. In een rapport over de benadeling van toekomstige generaties schatte het de klimaatschade bij drie graden opwarming in 2100 op nog geen tien miljard euro. Het vernaggelen van de planeet is nog nooit zo voordelig geweest.
Met die roze bril is het rationeel om nu te gaan bezuinigen op de energietransitie. Het doet denken aan de beroemde cartoon van de New Yorker: ‘Ja, de planeet ging eraan. Maar er was dat prachtige moment dat we de begroting op orde hadden.’
Nadat zijn kooi in de dierentuin was opengeknipt, leefde Flaco de uil in vrijheid in New York. En overal ter wereld leefden mensen met hem mee.
Bijna zijn hele leven lang vertrouwde Flaco op de verzorging van mensen. Hij verbleef in een volière ter grootte van een bushalte met een muurschildering van bergen en uitzicht op de pinguïns. Op gezette tijden werd hij gevoerd door medewerkers van de Central Park Zoo. Totdat in de nacht van 2 februari 2023 iemand het gaas van zijn kooi doorknipte en Flaco, een Euraziatische oehoe met een spanwijdte van meer dan anderhalve meter, New York City in vloog.
Aanvankelijk probeerden verzorgers van de dierentuin uit alle macht om de uil te vangen en terug te brengen naar zijn veilige verblijf. Ze speelden geluidsopnames van de oehoe en probeerden hem in de val te lokken met dode ratten, maar Flaco liet zich niet vangen. Alsof hij altijd al had verlangd naar het vrije leven en niet van plan was om dat zomaar op te geven.
Ornithologen zagen het met lede ogen aan. Deze vogel zou onmogelijk op eigen houtje kunnen overleven, vreesden ze. Hij was niet gewend om te jagen en als hij niet zou sterven van de honger, dan zou hij binnen de kortste keren worden doodgereden door een auto of bus.
Maar de experts hadden Flaco onderschat. De oehoe bleek zijn instincten niet te zijn verloren en plantte zijn klauwen in de ratten, eekhoorns en duiven van Central Park. Na het bestuderen van een paar uilenballen moesten ook de vogelkenners erkennen dat de uil wel voor zichzelf kon zorgen.
Flaco groeide uit tot een attractie. Werd hij gespot in een boom, dan verzamelde zich daaronder een groepje mensen met verrekijkers en telelenzen om het elegante patroon van zijn verendek en zijn indringende oranje ogen te bewonderen.
Via het sociale-media-account Manhattan Bird Alert leefden vogelliefhebbers van over de hele wereld mee met het avontuur van de fotogenieke oehoe. Daar was Flaco op een bouwplaats, daar was hij slapend op een brandtrap, in de boom met een dode rat in zijn klauw of boven op een watertoren, uitkijkend over de stad alsof hij daar de baas was.
Het was, zo zei komiek Seth Meyers in zijn late night show, precies het feel good-verhaal waar we nu behoefte aan hebben – over een underdog die tegen alle verwachtingen in floreerde in het wild. Het publiek moedigde hem aan: stop met proberen die uil te vangen, laat hem lekker van zijn vrijheid genieten. Na een paar weken gaf de dierentuin met tegenzin gehoor aan die oproep.
Iedere avond wanneer de schemering inviel liet Flaco zijn roep horen, maar nooit werd die beantwoord. Dat kon ook niet. De oehoe (Bubo bubo) komt alleen voor in Europa en Azië, op het Amerikaanse continent was Flaco de enige van zijn soort in het wild. ‘Flaco is door Moeder Natuur beperkt in zijn keuzes’, schreef sekstherapeut en ‘eenzaamheidsambassadeur’ Dr. Ruth Westheimer toen ze door The New York Times om een reactie werd gevraagd. ‘Maar hij geeft niet op en vliegt heel New York door, op zoek naar gezelschap.’
De Flaco-volgers die zich niet konden neerleggen bij een seksloos bestaan van hun favoriete vogel, opperden dat hij misschien kon paren met Geraldine, een Amerikaanse oehoe (Bubo virginianus) – die minder verwant is aan de Euraziatische soort waartoe Flaco behoort dan de naam doet vermoeden. Theoretisch was het mogelijk, maar wenselijk was zo’n kruisbestuiving niet, duidden ecologen. Hun nageslacht zou geen overlevingskans hebben en sowieso is New York geen geschikte leefomgeving voor een uil.
In de betonnen jungle schuilt overal gevaar: het drukke verkeer, de glazen gevels van wolkenkrabbers en de ratten vol met gif. In 2021 overleed Barry, een gestreepte bosuil, na een botsing met de onderhoudswagen van de parkdienst. Uit de autopsie bleek dat Barry verzwakt was door het gif dat zich in haar lichaam had opgehoopt. Flaco kon hetzelfde lot treffen. Alleen in Central Park was er sindsdien een verbod afgekondigd op het verbruik van rattengif, dus het zou het veiligst zijn om daar prooien te zoeken. Maar ja, de oehoe was vrij. Flaco koos nu zelf waar hij vloog en waagde zich steeds verder de stad in.
Op vrijdag 23 februari, ruim een jaar na zijn ontsnapping uit de Central Park Zoo, werd Flaco gevonden onder een gebouw op West 89th Street. De held van het verhaal leefde niet lang en gelukkig, maar had zich te pletter gevlogen tegen een gevel. In een officiële verklaring moest de dierentuin merkbaar zijn best doen om een ‘ik zei het toch’ te onderdrukken. Ze hoopten dat de vandaal die Flaco’s kooi had vernield alsnog zou worden gearresteerd, want uiteindelijk is die verantwoordelijk voor zijn dood.
In het wild leeft de oehoe gemiddeld zo’n twintig jaar. In een volière kan dezelfde uil wel veertig worden. Flaco werd niet ouder dan dertien. Of dat tragisch is hangt ervan af of je vindt dat een kort avontuur in vrijheid te verkiezen valt boven een lang leven in gevangenschap. Voor de een is de persoon die het gaas doorknipte een vrijheidsstrijder, voor de ander een dierenbeul.
Maar de reden dat Flaco zo tot de verbeelding sprak, was dat deze uil ontsnapte aan zijn beschutte bestaan en moest zien te overleven in een wereldstad, te midden van mensen in krappe appartementen die stiekem hunkeren naar een beetje wildernis.
11 nov 2022 #VPRO
In Plakshot geeft Roel Maalderink met straatinterviews, sketches en parodieën zijn scherpe blik op de actualiteit én legt hij de absurditeit van de media bloot. Plakshot zie je elke vrijdagavond om 21.15 uur op NPO 3.
En op dit kanaal.
https://www.vpro.nl/plakshot
https://www.npo3.nl/plakshot
#VPRO
21 december 2022 – verschenen in nr. 51-52
‘Wat vindt u van die grote crisis die op dit moment plaatsvindt?’ vraagt Roel Maalderink, de meester van het straatinterview, aan toevallige passanten in het tv-programma Plakshot. ‘Je bedoelt die van het milieu?’ antwoordt een vrouw op de markt. ‘Ja, die is er natuurlijk ook, maar ik bedoel die andere crisis’, zegt Maalderink. De achtereenvolgende geïnterviewden opperen een reeks aan crises. De vreemdelingencrisis. De woningen. De boeren. En stikstof. De crisis in het oosten van Europa, die oorlog. De gascrisis en de energiecrisis. Het lerarentekort. Het hele coronagebeuren. De toeslagencrisis. De inflatie en de armoedecrisis. De vertrouwenscrisis en de politieke crisis. Maar telkens weer is het de ándere crisis waar Maalderink op doelt. ‘Ik bedoel die crisis die we voor ons uit schuiven.’ Tot een man het antwoord weet dat eigenlijk geen antwoord is: ‘Ja, door dat vooruitschuiven weten we eigenlijk niet met welke crisis we nu bezig zijn.’
Je kunt vinden dat er sprake is van crisisinflatie – op alles wordt tegenwoordig het etiket ‘crisis’ geplakt. Maar evengoed kun je zeggen dat we in een crisistijd leven, als al die voorbijgangers zonder blikken of blozen een crisis uit de mouw schudden. En nu is er in Nederland – en de wereld – wel vaker sprake van een crisis, maar de opeenstapeling van vandaag is toch uniek. Ook omdat het crisissentiment vergezeld gaat met iets anders: het gevoel dat Nederland niet meer in staat is crises op te lossen. Ons nationale zelfbeeld heeft de afgelopen tijd al de nodige krassen opgelopen – we zijn allang niet meer dat progressieve gidsland – maar we hadden altijd nog het idee dat we in een net landje leefden waar de dingen goed geregeld waren.
Maar of het nu gaat om de toeslagenaffaire, de gedupeerden van de aardbevingen in Groningen of de stikstofcrisis – de crises etteren door en ‘netjes’ gaat het ook niet. Dat zorgt voor een nieuwe deuk in ons zelfbeeld. Het zijn niet alleen de opstandige burgers die roepen dat het daar in Den Haag een zootje is, hoge (ex-)ambtenaren zeggen het hun inmiddels beschaafder na: de overheid is machteloos. Ook de Nationale ombudsman ziet ‘een patroon van onvermogen’.
Die machteloosheid was voor de redactie van De Groene Amsterdammer reden om dit winternummer aan ons zelfbeeld te wijden. Wat vertelt de parade van omgekeerde vlaggen van het afgelopen jaar over de kloof tussen stad en platteland? Is Nederland definitief een boze en verdeelde natie geworden? Wat zegt het dat de voedselbank, die twintig jaar geleden bij haar oprichting als ‘on-Nederlands’ werd beschouwd, nu meer mensen bedient dan ooit? En hoe gaat het met de vvd, de partij die er een sport van heeft gemaakt zich te spiegelen aan het Nederlandse zelfbeeld?
Niet alleen Nederland worstelt met zijn zelfbeeld. Wat te denken van Groot-Brittannië na een jaar van politieke incompetentie en de dood van koningin Elizabeth? Nostalgie naar het Empire van weleer biedt geen soelaas meer. Hoe te duiden dat de nieuwe Italiaanse premier Giorgia Meloni zich eerder met Tolkiens Midden-Aarde identificeert dan met Italië’s eigen rijke geschiedenis? De Russische schrijver Alexander Snegirjov bevindt zich nog in Moskou en houdt een dagboek bij. Terwijl veel vrienden en collega’s het land hebben verlaten hoort hij een paar keer per dag het volkslied boven zijn hoofd schallen: de oude bovenbuur die de radio loeihard aan heeft staan. Steevast bonst zijn buurvrouw dan nog harder op het plafond.
In haar prachtige boek Rebelse genieën vertelt Andrea Wulf over ‘de uitvinding van het ik’, zoals de ondertitel luidt, maar beschrijft ze ook hoe de filosoof Fichte zijn ik-filosofie uitbreidt naar de natie. Wij doen min of meer hetzelfde in dit dubbelnummer, maar dan omgekeerd: van collectief naar individueel zelfbeeld. Schrijfster Helen Macdonald reflecteert op de relatie tussen mens en natuur, Arthur Eaton overdenkt het zelf zoals Freud het concipieerde en Arjen van Veelen stelt dat de zelfverliefde Narcissus in deze tijd heeft plaatsgemaakt voor Atlas, die de wereld op zijn rug torst. ‘We zijn ontsnapt aan de fuik van het ik en geven nu de wereld de schuld van alles wat misgaat in ons leven’, schrijft hij. De vraag is of dat een troost is, schrijft hij er meteen bij.
De redactie wenst u hoe dan ook lichte feestdagen en een troostvol nieuwjaar.
PS: Het winternummer biedt leesstof voor drie weken. Op 12 januari ligt opnieuw een dubbeldik nummer in de brievenbus
Het Beste dat USA te bieden heeft: Biden vs. Trump? Echt? RUS; Putin...Echt? HUN; Orban...Echt? ISR: Netanyahu...Echt? VVD: @DilanYesilgoz ... Echt? De VVD bevindt zich in een tragedie. Wie wint de liberale stammenstrijd? https://t.co/43P45IJgRA via @DeGroene
— Aart Dekker (@AartDekker) January 11, 2024
Het idee dat ´Kwaliteit altijd naar boven bubbelt´, en we dus ´De beste leiders krijgen die er beschikbaar zijn´ zal wel nooit geklopt hebben, ii mijn inschatting...
Maar - misschien ligt het aan mij - mijn indruk is dat ´we´ wat dat betreft ook niet de goede kant op bewegen... ´wereldleiders en staatsmannen´ als Putin,Trump, Orban, Erdogan, Trump, Rutte en Wilders.., en ja zelfs Biden...deze lijst kan moeiteloos vele malen langer worden gemaakt...is dat nu het beste wat voorhanden is om land, Europa, Rusland, USA, NAVO en de Wereld te leiden?
En waar komt de #VVD - toch al zo´n 15 jaar de grootste, machtigste en verreweg invloedrijkste partij van Nederland! - mee nadat grote voorman Rutte een inschattingsfoutje maakte?
Met Yesilguz... Tsjonge, jonge... lees het verhaal van De Groene Amsterdammer....
Basketball speelt een belangrijke rol in mijn leven. Toen ik 14 was zag ik voor het eerst een wedstrijd. Ik zag balkunstenaar Jerome Freeman voor Frisol/Rowic tegen (ik meen) Jugglers spelen; mijn leven was veranderd.
Het duurde nog wel even voor ik lid werd van Frisol/R, toen was 15. Het is niet zo dat Basketball voor mij 'alles' was (of is). Het is wel een belangrijk onderdeel; ik werd 'Basketballer', en dat zal ik blijven voor de rest van mijn leven. Daarbij maakt het niet eens veel uit dat ik zelf niet meer kan spelen; ik was Speler en nu doe ik andere dingen in het Basketball.
Hoe het Nederlandse Basketball reilt en zeilt, telt dus voor mij; het houdt mij bezig en ik zou graag beter zien gaan. Dus wil ik daar mijn steentje aan bijdragen.
Het kan zijn door Kinnesinne, Frustratie, Sensatielust, Domme Onwetendheid, Profileringsdrang, Persoonlijke Aversie, enzovoort; er wordt in en rond het Nederlandse Basketball nogal eens met modder gegooid. Daar baal ik weleens van.
Basketball is een schitterende sport; met voetbal de grootste teamsport ter wereld, spectaculair en een mooie metafoor voor het 'gewone leven'; alles zit erin.
Alleen weten in Nederland slechts relatief weinig mensen dat, en dat is jammer, want de sport Basketball verdient een groter en belangrijker podium in de Nederlandse samenleving.
O.a. daarom schrijf/deel ik, op deze Blog of in mijn column op www.iBasketball.nl .